વોશિંગ્ટન: માઈક્રોસોફ્ટના સહ-સ્થાપક બિલ ગેટ્સે પ્રખ્યાત બિઝનેસ ચેનલ સીએનબીસી (CNBC) ને આપેલા સત્તાવાર ઈન્ટરવ્યુમાં ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્ર દ્વારા અમેરિકાની ટોચની ખાનગી ટેકનોલોજી અને ચિપ નિર્માતા કંપનીઓમાં ઈક્વિટી હિસ્સો (શેર) ખરીદવાની આક્રમક આદત સામે ઊંડી ચિંતા વ્યક્ત કરી છે. ગેટ્સે દાવો કર્યો છે કે મુશ્કેલી ત્યારે શરૂ થાય છે જ્યારે સરકાર કોઈ એક હરીફ કંપનીની ખાસ તરફેણ કરે, જેનાથી બજારના સમાન નિયમો જોખમાય છે. મુક્ત અર્થતંત્ર અને ભવિષ્યના રોકાણો માટે સરકારી નીતિઓ હંમેશા અનુમાનિત હોવી જરૂરી છે તે વાત પર ભાર મૂકીને તેમણે સવાલ કર્યો હતો કે, "શું વોશિંગ્ટન દેશના ભલા માટે નવી ટેકનોલોજીને મદદ કરી રહ્યું છે, કે પછી તે માત્ર એક એવો સરકારી પોર્ટફોલિયો બનાવી રહ્યું છે જેનું તે રક્ષણ કરવા માંગે છે?"
સત્તાવાર આંકડા અને ટાઇમ્સ ઓફ ઇન્ડિયાના અહેવાલ મુજબ, ઓગસ્ટ ૨૦૨૫ માં યુએસ સરકારે ઇન્ટેલ (Intel) કંપનીમાં ૨૦.૪૭ ડોલર પ્રતિ શેરના ભાવે ૮.૯ બિલિયન ડોલરનું જંગી રોકાણ કરીને ૯.૯% નો મોટો ઈક્વિટી હિસ્સો ખરીદ્યો હતો, જેનું કાગળ પરનું મૂલ્ય અત્યારે ચાર ગણું વધીને ૩૬ બિલિયન ડોલર થઈ ગયું છે. આ ઉપરાંત, યુએસ વાણિજ્ય વિભાગે વાણિજ્યિક સુરક્ષા હેઠળ નવ અગ્રણી ક્વોન્ટમ કમ્પ્યુટિંગ ફર્મ્સમાં ૨ બિલિયન ડોલરનું ઇક્વિટી રોકાણ કર્યું છે, જેમાં એન્ડરસનને ૧ બિલિયન ડોલર, ગ્લોબલફાઉન્ડ્રીઝને ૩૭૫ મિલિયન ડોલર (૧% હિસ્સો) તેમજ ડી-વેવ, રિગેટી અને સાઇક્વોન્ટમ જેવી અન્ય કંપનીઓને ૧૦૦-૧૦૦ મિલિયન ડોલર ફાળવવામાં આવ્યા છે.
આ વ્યૂહાત્મક રોકાણો માત્ર આઇટી (IT) ક્ષેત્ર પૂરતા મર્યાદિત નથી, પરંતુ ટ્રમ્પ સરકારે વૈશ્વિક સંસાધનો પર પકડ મજબૂત કરવા ક્રિટિકલ મિનરલ્સ અને દુર્લભ ધાતુઓની ખાનગી કંપનીઓમાં પણ મોટો હિસ્સો મેળવ્યો છે. હાલમાં યુએસ પ્રશાસન પાસે એમપી મટિરિયલ્સનો આશરે ૧૧-૧૫% હિસ્સો, યુએસએ રેર અર્થનો ૧૦% હિસ્સો અને લિથિયમ અમેરિકામાં ૫% ની સત્તાવાર ભાગીદારી છે, જ્યારે ગ્રીનલેન્ડના ટેનબ્રીઝ ડિપોઝિટમાં હિસ્સો ખરીદવા માટે હાલ હાઈ-લેવલ વાટાઘાટો ચાલી રહી છે. બીજી તરફ, આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) ના યુગમાં ઓપનએઆઈ (OpenAI) ના સેમ ઓલ્ટમેન અને એન્થ્રોપિકના સીઈઓ ડારિયો અમોડેઈ સાથે રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પ 'પબ્લિક વેલ્થ ફંડ' ના માધ્યમથી સરકારને ઇક્વિટી દાન આપવા અથવા સ્ટોકના સ્વરૂપમાં ૫૦% ટેક્સ વસૂલવા અંગે એક વર્ષથી ચર્ચા કરી રહ્યા છે.
ખાનગી વ્યાપારી એકમો પર સરકારી માલિકી વધવાની આ વૈશ્વિક નીતિ ભવિષ્યમાં મુક્ત બજારની હરીફાઈ (ફ્રી માર્કેટ કોમ્પિટિશન) ના સમીકરણો સંપૂર્ણપણે બદલી નાખશે તે નક્કી છે. હવે પછીના આગામી તબક્કામાં, વ્હાઇટ હાઉસ અને યુએસ સેનેટ દ્વારા આ પ્રકારના સરકારી રોકાણોને વધુ કાનૂની અને પારદર્શક બનાવવા માટે નવો ઈકોનોમિક એક્ટ લાવવાની યોજના છે, જેથી ખાનગી સ્ટાર્ટઅપ્સને સમાન તકો મળી રહે. આ આર્થિક પૃષ્ઠભૂમિમાં, આગામી સમયમાં ટેરિફ અને સેન્સિટિવ ટેકનોલોજી સેક્ટરમાં સરકાર અને અબજોપતિ ઉદ્યોગપતિઓ વચ્ચે સત્તાવાર પોર્ટફોલિયોના નિયમોને લઈને વૈશ્વિક સ્તરે કાનૂની સંઘર્ષ અને નીતિગત ચર્ચાઓ વધુ ઉગ્ર બને તેવી પૂરેપૂરી સંભાવના છે.