ત્રિશૂર: વૈશ્વિક સ્તરે ભૌગોલિક-રાજકીય પરિસ્થિતિઓમાં આવેલા સુધારા અને ઈરાન શાંતિ કરારની વધતી આશાઓ વચ્ચે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઇલ (કચ્છા તેલ) ના ભાવ ત્રણ મહિનાની સૌથી નીચલી સપાટીએ પહોંચી ગયા છે. અમેરિકી પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ દ્વારા ઈરાન સાથે શાંતિ કરારની સંભાવના વ્યક્ત કરાતાં બ્રેન્ટ ક્રૂડ પ્રતિ બેરલ ૯૦ ડોલરની નીચે સ્થિર થઈ રહ્યું છે, જેના પગલે ભારતીય બજારમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવમાં તાજેતરમાં થયેલો વધારો પાછો ખેંચાશે કે કેમ તેવા સવાલો ઉભા થયા છે. આ સંવેદનશીલ મુદ્દે કેન્દ્રીય પેટ્રોલિયમ અને કુદરતી ગેસ રાજ્યમંત્રી સુરેશ ગોપીએ રવિવારે સત્તાવાર નિવેદન આપતાં સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે કેન્દ્ર સરકાર હાલ વૈશ્વિક ઉર્જા બજારની સ્થિરતા પર બારીકાઈથી નજર રાખી રહી છે અને આગામી પુરવઠાના આધારે જ ઇંધણના ભાવ અંગે કોઈ આખરી નિર્ણય લેવાશે.

આ આર્થિક પૃષ્ઠભૂમિની વિગતવાર સમીક્ષા કરીએ તો, કેરળના ત્રિશૂરમાં પત્રકારો સાથે વાતચીત કરતી વખતે કેન્દ્રીય મંત્રીએ સંકેત આપ્યો હતો કે સરકાર હાલમાં વૈશ્વિક બજારમાંથી મળનારા લાંબાગાળાના સંકેતોની રાહ જોઈ રહી છે અને તે પછી જ સત્તાવાર નીતિ નક્કી કરશે. તેમણે જણાવ્યું હતું કે, "પહેલા આપણે એ જોવાની જરૂર છે કે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ક્રૂડ ઓઇલનો સપ્લાય કેવો રહે છે; આગામી દિવસોમાં પરિસ્થિતિ વધુ સ્પષ્ટ થશે." ઉલ્લેખનીય છે કે, હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ જેવા મહત્વપૂર્ણ ઉર્જા માર્ગો દ્વારા તેલનો પુરવઠો સામાન્ય થવાની આશા વચ્ચે કિંમતો ચોક્કસપણે ઘટી છે, પરંતુ નજીકના ભવિષ્યમાં આ ભાવો યુદ્ધ પહેલાના ૭૦ ડોલર પ્રતિ બેરલના સ્તર પર પાછા ફરે તેવી શક્યતા ઘણી ઓછી હોવાનું બજારના ટોચના નાણાકીય નિષ્ણાતો માની રહ્યા છે.

બીજી તરફ, રેટિંગ એજન્સી ઇકરા (ICRA) દ્વારા ૨ જૂનના રોજ જાહેર કરાયેલા સત્તાવાર અહેવાલ મુજબ, દેશમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવમાં તાજેતરમાં સતત ચાર વખત વધારો કરવામાં આવ્યો હોવા છતાં, સરકારી માલિકીની તેલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ (OMCs) હજુ પણ મોટું આર્થિક નુકસાન વેઠી રહી છે. વિશ્લેષકોના અંદાજ અનુસાર, આ કંપનીઓને પેટ્રોલ પર આશરે ₹૫.૫ પ્રતિ લિટર અને ડીઝલ પર આશરે ₹૪.૫ પ્રતિ લિટરનું માર્કેટિંગ નુકસાન થઈ રહ્યું છે. આવી સ્થિતિમાં, જો ઓઇલ કંપનીઓ પોતાના અગાઉના તમામ પ્રણાલીગત નુકસાનને સંપૂર્ણપણે ભરપાઈ કરવા માંગતી હોય, તો તેમણે ઓટો ઇંધણના ભાવમાં પ્રતિ લિટર ₹૧૨ સુધીનો વધારો કરવો પડી શકે છે, જેના કારણે ક્રૂડના ભાવ ઘટવા છતાં સ્થાનિક કિંમતોમાં તાત્કાલિક રાહત આપવી પડકારજનક છે.

વૈશ્વિક તેલ બજારની આ અસ્થિરતા દેશના સામાન્ય નાગરિકોના બજેટ અને મોંઘવારી દર પર સીધી અસર કરે છે, જેને પગલે સરકાર રસોઈ ગેસ અને ઈંધણના ભાવ બાબતે કોઈ ઉતાવળિયો નિર્ણય લેવા માંગતી નથી. હવે પછીના આગામી તબક્કામાં, કેન્દ્રીય પેટ્રોલિયમ મંત્રાલય દ્વારા ઓઇલ માર્કેટિંગ કંપનીઓના નાણાકીય નુકસાન અને વૈશ્વિક ક્રૂડ સપ્લાયની સમીક્ષા કરવા માટે એક ઉચ્ચ સ્તરીય બેઠક બોલાવવામાં આવે તેવી સંભાવના છે. આગામી સમયમાં, જો આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં તેલના ભાવ લાંબા સમય સુધી ૯૦ ડોલરની નીચે નીચલા સ્તરે જળવાઈ રહેશે, તો જ તેલ કંપનીઓ પોતાનું માર્કેટિંગ નુકસાન સરભર કર્યા બાદ સામાન્ય ગ્રાહકોને રિટેલ કિંમતોમાં થોડી રાહત આપવા અંગેનો નવો ડિજિટલ રોડમેપ જાહેર કરી શકશે.