હૈદરાબાદ: દેશની ઉર્જા સુરક્ષા સાથે જોડાયેલી અગ્રણી સરકારી કંપની સિંગરેની કોલિયરીઝ કંપની લિમિટેડ (SCCL) માંથી આશરે ₹૧,૬૦૦ કરોડની બજાર કિંમતનો ૪૦ લાખ ટન કોલસો રહસ્યમય રીતે ગાયબ થઈ ગયો હોવાના મીડિયા અહેવાલો બાદ સમગ્ર વહીવટી તંત્રમાં ભારે ખળભળાટ મચી ગયો છે. કેન્દ્રીય કોલસા અને ખાણ મંત્રી જી કિશન રેડ્ડીએ આ ગંભીર નાણાકીય કૌભાંડ અને ઓપરેશનલ ગેરરીતિઓ અંગે તેલંગાણાના મુખ્યમંત્રી રેવંત રેડ્ડીને એક સત્તાવાર પત્ર લખીને આ સમગ્ર મામલાની તાત્કાલિક અને ઉચ્ચ સ્તરીય તપાસ કરાવવાની કડક માંગ કરી છે. ભારત સરકાર અને તેલંગાણા સરકારની સંયુક્ત ભાગીદારી ધરાવતી આ કંપની રાષ્ટ્રીય પાવર ગ્રીડ માટે કોલસા ઉત્પાદનમાં મુખ્ય ફાળો આપે છે, જેની સુરક્ષામાં થયેલી આ મોટી ચૂક અંગે કેન્દ્ર સરકારે તીવ્ર ચિંતા વ્યક્ત કરી છે.
આ હાઈ-પ્રોફાઈલ ઉર્જા વિવાદની વિગતવાર વિગત એ છે કે SCCL માત્ર દેશના પાવર સેક્ટર માટે જ મહત્વપૂર્ણ નથી, પરંતુ તે ૪૦,૦૦૦ થી વધુ કાયમી કર્મચારીઓ અને તેમના પરિવારોને સીધી આજીવિકા પૂરી પાડે છે. કેન્દ્રીય મંત્રીએ પોતાના સત્તાવાર નિવેદનમાં એ વાત પર ખાસ ભાર મૂક્યો છે કે તેલંગાણા સરકાર તરફથી કંપનીને મળવાપાત્ર ₹૫૧,૫૦૦ કરોડથી વધુની જંગી બાકી રકમને કારણે આ સરકારી એકમ હાલમાં ભારે આર્થિક દબાણ અને નાણાકીય કટોકટીનો સામનો કરી રહ્યું છે. કિશન રેડ્ડીએ મુખ્યમંત્રીને વિનંતી કરી છે કે આ અહેવાલો પાછળના વાસ્તવિક તથ્યોની ચકાસણી કરવા માટે પારદર્શક આંતરિક નિયંત્રણો લાગુ કરવામાં આવે અને ભવિષ્યમાં આવી ગંભીર સપ્લાય લીકેજ અટકાવવા માટે મજબૂત આંતરિક ઓડિટ પ્રણાલી ગોઠવવામાં આવે.
આરોપોની ગંભીરતાને ધ્યાનમાં રાખીને કેન્દ્રીય મંત્રીએ કંપનીની કામગીરીમાં રહેલી ખામીઓ દૂર કરવા માટે આધુનિક ટેકનોલોજી-આધારિત દેખરેખ પ્રણાલીઓ (Digital Surveillance System) નો ઉપયોગ કરવાની અને નિયમિત વહીવટી સમીક્ષાઓ કરવાની ભારપૂર્વક સલાહ આપી છે. તેમણે ઉમેર્યું કે કરોડો રૂપિયાની સરકારી સંપત્તિની ચોરી રોકવા માટે મજબૂત ડિજિટલ ટ્રેકિંગ અને કડક સુધારાત્મક પગલાં લેવા અત્યંત અનિવાર્ય છે, જે લાંબાગાળાની નાણાકીય સ્થિરતા અને ભારતના સમગ્ર ઉર્જા ક્ષેત્રમાં SCCLની પ્રતિષ્ઠાને સુરક્ષિત કરવામાં મદદ કરશે. મંત્રીના મતે, આ અનિયમિતતાઓમાં સામેલ અસામાજિક તત્વોને શોધીને કાનૂની સજા અપાવવી એ ઉદ્યોગ અને શ્રમિકો બંનેના હિતમાં છે.
ભૂતકાળમાં પણ દેશના વિવિધ ખાણકામ ક્ષેત્રો અને કોલસા ડેપોમાં સ્ટોક ઓડિટ દરમિયાન ઓછો માલ મળવાના કિસ્સાઓ પ્રકાશમાં આવ્યા છે, જેના માટે કેન્દ્રીય ઉર્જા મંત્રાલયે સેટેલાઈટ મેપિંગ અને ડ્રોન સર્વેક્ષણ જેવી ટેકનોલોજીનો પ્રયોગ શરૂ કર્યો છે. હવે પછીના આગામી તબક્કામાં, તેલંગાણા સરકાર દ્વારા આ ₹૧,૬૦૦ કરોડના ગુમ થયેલા કોલસાના દાવાની તપાસ કરવા માટે એન્ટી-કરપ્શન બ્યુરો (ACB) અથવા રાજ્યના વરિષ્ઠ આઈપીએસ અધિકારીઓની આગેવાનીમાં એક વિશેષ તપાસ સમિતિ (SIT) ની રચના કરવામાં આવે તેવી પૂરેપૂરી સંભાવના છે. આગામી સમયમાં, કોલસાના પરિવહન અને વજન પ્રક્રિયામાં માનવીય હસ્તક્ષેપ ઘટાડવા માટે કેન્દ્રીય ખાણ મંત્રાલય દ્વારા દેશભરની તમામ માઇનિંગ સાઇટ્સ પર આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) આધારિત ઓટોમેટેડ વેઇબ્રિજ આલ્ગોરિધમ્સ ફરજિયાતપણે લાગુ કરવામાં આવે તેવો નવો રોડમેપ તૈયાર થઈ રહ્યો છે.