કોચી:ભારતીય નૌકાદળે સંયુક્ત આરબ અમીરાત (UAE) ના ફુજૈરાહથી કોચી આવી રહેલા એક વિશાળ ઓઇલ ટેન્કરમાંથી અત્યંત જોખમી જીવંત મિસાઇલના વોરહેડને સુરક્ષિત રીતે બહાર કાઢીને અરબી સમુદ્રમાં એક બહુ મોટી આંતરરાષ્ટ્રીય દરિયાઈ દુર્ઘટના અને મહાવિનાશને ટાળ્યો છે. સંરક્ષણ મંત્રાલયના સત્તાવાર અહેવાલ મુજબ, માર્શલ ટાપુઓનો ધ્વજ ધરાવતા 'MT ઓલિમ્પિક' નામના તેલ ટેન્કર પર ગત ૨૬ મેના રોજ ઓમાનના દરિયાકાંઠે એક અજ્ઞાત ક્ષેત્રમાંથી મિસાઇલ હુમલો કરવામાં આવ્યો હતો. આ ભીષણ હુમલા દરમિયાન મિસાઇલનું વોરહેડ વિસ્ફોટ થયા વિના જ ટેન્કરની મજબૂત બાહ્ય લોખંડની પ્લેટોને વીંધીને સીધું અંદર ઘૂસી ગયું હતું અને મુખ્ય બળતણ ટાંકી (Fuel Tank) માં ફસાઈ ગયું હતું, જે જહાજ સાથે જ દરિયાઈ માર્ગે આશરે ૨,૦૦૦ કિલોમીટરની ખતરનાક મુસાફરી કરીને ૧૧ જૂનના રોજ ભારતના કોચી બંદરે પહોંચ્યું હતું.

આ હાઈ-રિસ્ક મિલિટરી ઓપરેશનની વિગતવાર વિગત એ છે કે આંતરરાષ્ટ્રીય સમાચાર એજન્સી રોઇટર્સના સોર્સ અનુસાર, ઓમાનની રાજધાની મસ્કતથી લગભગ ૧.૮ કિલોમીટર દૂર ટેન્કરની ડાબી બાજુએ પાણીની સપાટી નજીક આ મોટો વિસ્ફોટ થયો હતો. ટેન્કર ઓપરેટ કરતી કંપની સ્પ્રિંગફિલ્ડ શિપિંગે શરૂઆતમાં અજાણી વસ્તુ અથડાવાની આશંકા વ્યક્ત કરી હતી, પરંતુ બાદમાં અંદર જીવંત મિસાઇલ હોવાની પુષ્ટિ થતાં જ નૌકાદળના કંટ્રોલ રૂમને એલર્ટ કરાયો હતો. આ આખી ઓપરેશનલ કટોકટીનું સંકલન ગુરુગ્રામ સ્થિત ભારતીય નૌકાદળના ઇન્ફર્મેશન ફ્યુઝન સેન્ટર-ઇન્ડિયન ઓશન રિજન (IFC-IOR) દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું, જે અંતર્ગત કોચીની દક્ષિણ નૌકાદળ કમાન્ડે ત્વરિત પગલાં ભરીને વિસ્ફોટકોને નિષ્ક્રિય કરવામાં વૈશ્વિક સ્તરે માહિર એવી એક્સપ્લોઝિવ ઓર્ડનન્સ ડિસ્પોઝલ (EOD) ની સ્પેશિયલ ટીમને જહાજ પર મોકલી આપી હતી.

સંરક્ષણ મંત્રાલયે સત્તાવાર નિવેદન આપતા જણાવ્યું છે કે, "આ કામગીરી અત્યંત પડકારજનક હતી, પરંતુ EOD ટીમે આધુનિક ડિજિટલ સાધનોનો ઉપયોગ કરીને વોરહેડની જટિલ વિસ્ફોટક પ્રણાલીને શોધીને સફળતાપૂર્વક ડિફ્યુઝ કરી દીધી છે." નૌકાદળના કમાન્ડરોની સહેજ પણ ખોટી ગણતરીથી સમગ્ર બંદર વિસ્તાર અને જહાજના ક્રૂ મેમ્બર્સનો જીવ જોખમમાં મુકાઈ શકે તેમ હતો. વિસ્ફોટના કારણે ટેન્કરમાંથી થોડું તેલ દરિયાના પાણીમાં ઢોળાયું હોવા છતાં, ભારતીય વીરોએ જહાજ કયા દેશનું છે કે તેમાં કયા નાગરિકો સવાર છે તેની પરવા કર્યા વિના વૈશ્વિક માનવતાના ધોરણે આ મિશન પાર પાડ્યું છે. હાલમાં આ જપ્ત કરાયેલા વોરહેડ અને તેની સાથે સંકળાયેલા કાટમાળને નૌકાદળના સિક્યોરિટી ઝોનમાં પરીક્ષણ અર્થે સુરક્ષિત રાખવામાં આવ્યા છે.

પશ્ચિમ એશિયામાં યુએસ-ઇઝરાયેલ અને ઇરાન વચ્ચે ચાલી રહેલા ભૌગોલિક-રાજકીય સંઘર્ષને કારણે ઓમાનના અખાત અને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ જેવા વ્યૂહાત્મક દરિયાઈ માર્ગો પર વ્યાપારી જહાજો માટે જોખમો ચિંતાજનક રીતે વધ્યા છે, જેમાં ૮ થી ૧૧ જૂન દરમિયાન જ ભારતીય ક્રૂ મેમ્બર્સ ધરાવતા ત્રણ મોટા ઓઇલ ટેન્કરો પર ડ્રોન અને મિસાઇલ હુમલા થયા છે. હવે પછીના આગામી તબક્કામાં, મિસાઇલની બનાવટ અને તેના સોર્સ લોકેશનની સચોટ માહિતી મેળવવા માટે સેન્ટ્રલ મિલિટરી લેબોરેટરીના વૈજ્ઞાનિકો દ્વારા મિસાઇલના ભંગાર પર હાઇ-ટેક ફોરેન્સિક અને બેલિસ્ટિક તપાસ શરૂ કરવામાં આવશે. આગામી સમયમાં, હિંદ મહાસાગર ક્ષેત્રમાં વેપારી જહાજોની આંતરરાષ્ટ્રીય સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરવા અને મિસાઇલ હુમલાની આગોતરી ચેતવણી મેળવવા માટે ભારતીય નૌકાદળ દ્વારા વધુ મજબૂત સમુદ્રી પેટ્રોલિંગ, સેટેલાઇટ સર્વેલન્સ અને એન્ટી-મિસાઇલ ડિફેન્સ આલ્ગોરિધમ્સથી સજ્જ યુદ્ધજહાજો તૈનાત કરવાનો એક નવો સિક્યોરિટી રોડમેપ તૈયાર થઈ રહ્યો છે.