અમેરિકાએ ઇરાન સમક્ષ ઘુંટણીયા ટેકવી દીધા
અમેરિકાનો વિજય થયો કે હાર થઇ? નવી ચર્ચાએ જન્મ લીધોઃ ટીકાકારોના મતે ૧૦૭ દિવસની લડાઇ બાદ અમેરિકાએ શરતો સાથે બાંધછોડ કરવી પડી ૧૦૭ દિવસ ઇરાન કફન બાંધીને લડયું: લડાઇમાં અખાતનાં દેશોનો ખો નીકળી ગયોઃ અમેરિકામાં મોંઘવારીએ મોઢુ ફાડયું: લોકોનો ટ્રમ્પથી મોહભંગ પણ થયો
વોશીંગ્ટન તા.૧૫: અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે શાંતિ કરાર પર એક નવી ચર્ચા શરૂ થઈ છે. ટીકાકારોનો દાવો છે કે ૧૦૭ દિવસના યુદ્ધ પછી, અમેરિકાને તેની ઘણી શરૂઆતની શરતોથી પાછળ હટવાની ફરજ પડી હતી. હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ ખોલવા, ઈરાન પર તેલ પ્રતિબંધો હળવા કરવા અને ભંડોળ સ્થગિત કરવા અંગે ચર્ચાઓ ચાલી રહી છે. ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્ર તેને એક મોટી રાજદ્વારી સફળતા કહી રહ્યું છે. ચાલો સમજીએ કે આ સોદો અમેરિકા માટે હાર છે કે જીત.
અમેરિકાએ ઈરાન સમક્ષ સંપૂર્ણપણે શરણાગતિ સ્વીકારી લીધી છે. હું એકલો નથી જે આ કહી રહ્યો છું. અમેરિકા પૂછી રહ્યું છે. યુએસ કોંગ્રેસમેન સેથ મૌલ્ટન, ભૂતપૂર્વ મરીન કોર્પ્સ અધિકારી, બોલી રહ્યા છે. ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે મોજતબા ખામેનીની શરતો પર શાંતિ કરાર કર્યો છે, જેના પર ૧૯ જૂને જીનીવામાં હસ્તાક્ષર કરવામાં આવશે. વિશ્વભરના દેશો અભિનંદન મોકલી રહ્યા છે. આપણે બધા દુઃખી હતા. પરંતુ આ અભિનંદન ટ્રમ્પની જીત માટે નથી; તે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ ખોલવા માટે છે. કોઈએ કલ્પના પણ કરી ન હતી કે ટ્રમ્પ, જેમણે ૩૮ વખત શાંતિ કરાર માટે વિનંતી કરી હતી, તે આટલો ખોખલો સાબિત થશે. પાકિસ્તાન અને કતાર દ્વારા તૈયાર કરાયેલ શાંતિ મેમોરેન્ડમને અમેરિકાના ઇતિહાસમાં સૌથી ખરાબ હાર તરીકે યાદ કરવામાં આવશે. જે બધી વિગતો બહાર આવી છે તે જોતાં, વૈશ્વિક રાજકારણની સમજણ વગરનો સૌથી બિનઅનુભવી વ્યક્તિ પણ ટ્રમ્પ પર હસશે. ફક્ત બે મુખ્ય મુદ્દાઓ છેઃ યુદ્ધ તાત્કાલિક અસરથી સમાપ્ત થશે, ફક્ત ઈરાનમાં જ નહીં પરંતુ લેબનોનમાં પણ. બીજું, હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ ટોલ વિના ખુલી રહ્યું છે. અરે, ૨૮ ફેબ્રુઆરીએ યુદ્ધ કોણે શરૂ કર્યું હતું? ઇઝરાયલ અને યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ. હોર્મુઝ સ્ટ્રેટની વાત કરીએ તો, યુદ્ધ દરમિયાન પણ, ઈરાને એવું જ કહ્યું હતું કે ૨૩ કિલોમીટર પહોળો કોરિડોર એવા દેશો માટે ખુલ્લો છે જે સામેલ નથી. ૧૩ એપ્રિલે ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે તેને અવરોધિત કર્યો હતો, કારણ કે ઈરાન તેમની શરતો પર યુદ્ધવિરામ માટે સંમત ન હતું. ત્યાં ફસાયેલા એક જહાજ પર ત્રણ ભારતીય ખલાસીઓનું મોત નીપજ્યું હતું. પછી, કરારમાં, યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સે પોતાનો નાકાબંધી હટાવવાની જાહેરાત કરી, અને ટ્રમ્પ, અમને ચાલો તેલ વહેવા દોૅ કહ્યા પછી, તમારા ધ્યાન બદલ આભારૅ કહી રહ્યા છે.
કેટલાક પ્રશ્નોના જવાબ આપવા જોઈએ. આના આધારે, તમે જાતે જ નક્કી કરો. પાકિસ્તાન અને કતાર, ઈરાન સાથે મળીને, યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ સામે કઈ યુક્તિ રમ્યા છે? દરમિયાન, ઇઝરાયલમાં સંપૂર્ણ શાંતિ છે. બેન્જામિન નેતન્યાહુ અવાચક છે. બિચારો યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સને યુદ્ધમાં લાવ્યો, પરંતુ તે કલ્પના પણ કરી શકતો ન હતો કે તે પોતાને શરણાગતિ આપશે અને ઇઝરાયલને પણ શરણાગતિ સ્વીકારવા દબાણ કરશે.
ગયા વર્ષે ૧૩ જૂને, ઇઝરાયલે ઇરાન પર હુમલો કર્યો. યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સે તેને ટેકો આપ્યો પરંતુ સીધો ભાગીદાર બન્યો નહીં. ઇઝરાયલની વિનંતી પર, અમેરિકન ગ્-૨ બોમ્બરોએ નટાન્ઝ, ફોર્ડો અને ઇસ્ફહાનમાં પરમાણુ સ્થળો પર બંકર-બસ્ટર બોમ્બ ફેંક્યા. માત્ર ૧૨ દિવસ પછી, ૨૪ જૂને યુદ્ધવિરામની ઘોષણા કરવામાં આવી. શું પ્રાપ્ત થયું? તેલ અવીવ હચમચી ગયું, પરંતુ તેહરાન અડગ રહ્યું. અને તે અપરાધભાવને ધ્યાનમાં રાખીને, નેતન્યાહૂએ યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સને બીજા હુમલા માટે તૈયાર કર્યું. આ વખતે, યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ સંમત થયું.
૨૮ ફેબ્રુઆરી, ૨૦૨૬ ના રોજ નેતન્યાહૂ અને ટ્રમ્પે યુદ્ધ ફરી શરૂ કરવાના પોતાના હેતુઓ જાહેર કર્યા. ટ્રમ્પે દલીલ કરી હતી કે ઈરાન મહિનાઓમાં પરમાણુ બોમ્બ વિકસાવશે અને યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ અને ઇઝરાયલને નિશાન બનાવશે. તો, શું ૧૦૦ દિવસથી વધુના યુદ્ધમાં આ ખતરો ટળી ગયો છે? શાંતિ પત્ર આ અંગે મૌન છે. ટ્રમ્પ મૌન છે. ક્યાંય તેનો ઉલ્લેખ નથી. ઈરાની રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ કોર્પ્સ નેવીને દફનાવી દેવા, મિસાઈલ લોન્ચ પેડ તોડી પાડવા અને ઈરાની વાયુસેનાનો નાશ કરવાની બડાઈ મારનારા ટ્રમ્પ દરેક પરીક્ષણમાં નિષ્ફળ ગયા છે. તાજેતરમાં, જ્યારે અમેરિકાએ યુદ્ધવિરામ દરમિયાન હુમલો કર્યો, ત્યારે ઈરાને યુએસ ફિફથ ફલીટને નિશાન બનાવ્યું અને કુવૈત આંતરરાષ્ટ્રીય એરપોર્ટ પર ક્રુઝ મિસાઈલો ચલાવી. ઈરાને દરેક વખતે બદલો લીધો. એક મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય શાસન પરિવર્તન હતું. અલી ખામેની માર્યા ગયા, પરંતુ ઈરાને શાસનના મોઝેક સાથે જવાબ આપ્યો. અમેરિકા અને ઈઝરાયલ માનતા હતા કે યુવાનો તેહરાનની શેરીઓમાં અલી ખામેની સામે વિરોધ કરી રહ્યા હતા, જેથી તેઓ તેમને ઉશ્કેરી શકે અને રેઝા પહલવીને સત્તામાં સ્થાપિત કરીને શાસન પરિવર્તન લાવી શકે. પરંતુ તેઓ એ સમજવામાં નિષ્ફળ ગયા કે જ્યારે તમે કોઈ દેશ પર હુમલો કરો છો, ત્યારે લોકો એક થશે. અલી ખામેની માર્યા ગયા, પરંતુ ઈરાની શાસન અકબંધ રહ્યું.
જો કરારથી કંઈ પ્રાપ્ત થયું હોય, તો તે હતું તેલના ભાવ સસ્તા થવા. બ્રેન્ટ ક્રૂડ ઘટીને બેરલ દીઠ ઼૮૦ થઈ ગયું છે. આ પણ ઈરાન માટે એક વિજય છે. યાદ રાખો, કાલિબાફ અને ઈરાનના વિદેશ પ્રધાન અબ્બાસ અરાઘચીએ યુદ્ધ શરૂ થતાં જ ચેતવણી આપી હતી કે ક્રૂડ તેલ ડોલર ૨૦૦ ને વટાવી જશે અને અમેરિકાના ગાંડપણના પરિણામો આખી દુનિયા ભોગવશે. તે થયું. આપણે પણ ભોગવી રહ્યા છીએ. અન્ય દેશોની તુલનામાં, પરિસ્થિતિ હળવી છે, પરંતુ વિશ્વનો દરેક ખૂણો મુશ્કેલીમાં છે. પરિણામે શેરબજાર ગબડ્યું. વધુમાં, હોર્મુઝ ખુલવું એ ઈરાન માટે વિજય છે. તેઓ હજુ પણ માને છે કે ઈરાન અને ઓમાન હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ પર નિયંત્રણ રાખશે.
ઈરાન હાથમાં કફન લઈને લડ્યો. તે અસ્તિત્વ માટેનો સંઘર્ષ હતો. ૬,૦૦૦ થી વધુ લોકો માર્યા ગયા. એરબેઝનો નાશ થયો. ૪,૦૦૦ ઇમારતો તોડી પાડવામાં આવી. GDP માં ૧૦ ટકાથી વધુ ઘટાડો થવાનો અંદાજ છે. ફુગાવો ૧૦૦ ટકા વધ્યો છે. દરમિયાન, અમેરિકાએ ઼૧૦૦ બિલિયન ખર્ચ કર્યા. ૨૦ થી વધુ ફાઇટર જેટ અને ડ્રોનનો નાશ કરવામાં આવ્યો. ઈરાને એક F-35-ક્લાસ જેટ તોડી પાડ્યું. અપાચે હેલિકોપ્ટરને નિશાન બનાવવામાં આવ્યા. MQ-9 રીપર ડ્રોનનો નાશ કરવામાં આવ્યો. કુલ નુકસાન ૨૭૦ અબજ ડોલરથી વધુ છે. અમેરિકામાં ફુગાવો ચરમસીમાએ છે. ઓછા વેતનવાળા કામદારો ટ્રમ્પથી નિરાશ છે. અમેરિકાને માત્ર પરાજયનો સામનો કરવો પડ્યો નથી, પરંતુ ગલ્ફ દેશોને પણ નોંધપાત્ર નુકસાન થયું છે. ઈરાને યુએસ લશ્કરી થાણાઓ પર શ્રેણીબદ્ધ હુમલાઓ કર્યા. ગલ્ફ દેશોને ૨૦૦ અબજ ડોલરથી વધુનું નુકસાન થયું. વિશ્વની ઘણી મોટી તેલ રિફાઇનરીઓને એટલી હદે નુકસાન થયું છે કે તેમને તેમના પહેલાના સ્તરે પુનઃસ્થાપિત કરવામાં ચાર વર્ષ લાગશે. આમાં સાઉદી અરેબિયામાં અલ ફુજૈરાહનો પણ સમાવેશ થાય છે.
શાંતિના મેમોરેન્ડમમાંથી આ ખૂટે છે. ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ પોતે બડાઈ મારે છે કે ઈરાન ક્યારેય પરમાણુ બોમ્બ બનાવી શકશે નહીં. તે યુરેનિયમ સંવર્ધનને મંજૂરી આપશે નહીં. અરે, ઈરાન લાંબા સમયથી આ કહેતો આવ્યો છે. ૨૦૧૫ માં બરાક ઓબામા સાથે સંયુક્ત વ્યાપક કાર્ય યોજના (JCPOA) માં પણ આ જ કરાર થયો હતો. ઈરાન હજુ પણ કહે છે કે તેનો પરમાણુ કાર્યક્રમ શાંતિપૂર્ણ હેતુઓ માટે છે. અને જો એવું નથી, તો કરારમાં તેનો ઉલ્લેખ કેમ નથી? ઈરાને સ્પષ્ટ કર્યું છે કે યુરેનિયમ મુદ્દા પર અલગથી ચર્ચા કરવામાં આવશે. આનાથી ટ્રમ્પના નજીકના સાથીઓ પણ ચિતિત છે. સેનેટર લિન્ડસે ગ્રેહામે કહ્યું છે કે યુએસ ટીમ વાજબી સોદો કરવામાં અસમર્થ હોવાનું જણાય છે. દરમિયાન, ડેમોક્રેટિક પાર્ટી હવે ટ્રમ્પ પાસેથી સ્પષ્ટતા માંગી રહી છે. ઈરાને એવો પણ દાવો કર્યો છે કે તેને કરાર હેઠળ ઼૩૦૦ બિલિયન મળશે. વધુમાં, ઈરાનના ઼૨૪ બિલિયન વિદેશી ખાતાઓમાં જે રકમ જપ્ત કરવામાં આવી હતી તેમાંથી અડધા પણ પરત કરવામાં આવશે. અમેરિકા આ મુદ્દા પર પણ મૌન છે. તેઓ કહે છે, ટ્રમ્પને કહેવાની હિમત કેવી રીતે થઈ કે તે એક પણ પૈસો નહીં આપે?
(11:55 AM IST)
છેલ્લા 8 દિવસમાં સૌથી લોકપ્રિય 
