મુંબઈ | તા. 15 જૂન, 2026: પૈસા, કાવતરાં અને ભારતીય માનસની ચાલાકી—આ ત્રિવેણી સંગમ ફરી એકવાર ચર્ચામાં છે. જ્યારે પણ દેશમાં ડોલરની તંગી વર્તાય છે અને સરકાર ડાયસ્પોરા (NRI) ને આકર્ષક વળતરની લાલચ આપે છે, ત્યારે કેટલાક સ્માર્ટ 'સ્થાનિક ભારતીયો' તે પાર્ટીમાં ઘૂસણખોરી કરવાનું માર્ગ શોધી લે છે, જેમાં તેમને આમંત્રણ પણ નથી હોતું. 1998 થી ચાલી આવતી આ રમત આજે ફરી એકવાર તેજ બની છે.
શું છે આ આખી રમત?
સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, દેશના ઘણા શ્રીમંત રહેવાસીઓ RBI ની 'લિબરલાઇઝ્ડ રેમિટન્સ સ્કીમ' (LRS) નો ભરપૂર ઉપયોગ કરી રહ્યા છે. તેઓ વિશ્વાસુ NRI સંબંધીઓને 'ભેટ' તરીકે નાણાં મોકલી રહ્યા છે, જેથી આ નાણાં FCNR (ફોરેન કરન્સી નોન-રેસિડેન્ટ) ખાતામાં રોકાઈ શકે. આ રોકાણ એટલું સુરક્ષિત અને વળતરદારી છે કે તે 'જોખમ મુક્ત' લાગે છે. ખાસ કરીને જેઓ UAE જેવા ટેક્સ-ફ્રી દેશોમાં વસેલા સંબંધીઓ ધરાવે છે, તેમના માટે આ સોદો બેવડો નફાકારક છે.
શા માટે આટલી ધમાલ?
નિષ્ણાતોના મતે, આ માત્ર રોકાણ નથી, પણ FEMA ના દાયરામાં રહીને કરવામાં આવતી એક ચતુરાઈ છે. વરિષ્ઠ CA પંકજ ભુટા કહે છે કે, "ઘણા NRIs પોતાની જૂની થાપણો તોડીને નવી FCNR યોજનામાં રોકાણ કરી રહ્યા છે, કારણ કે તેમાં વળતર વધારે છે. લીવરેજ્ડ થાપણોના કારણે આ નફો અનેકગણો વધી જાય છે."
પરિવારમાં 'રિવર્સ ગિફ્ટ'નો ખેલ
આ સમગ્ર વ્યવહારમાં સૌથી રસપ્રદ પાસું 'રિવર્સ ગિફ્ટ' છે. પાંચ વર્ષ પછી જ્યારે આ રોકાણ પાકશે, ત્યારે તે પૈસા 'ગિફ્ટ' તરીકે પાછા ભારત આવશે. ભારતીય કાયદા મુજબ, પરિવારના સભ્યો વચ્ચે થતી આ લેવડદેવડ પર કોઈ ટેક્સ લાગતો નથી. આમ, પૈસા દેશની બહાર ગયા અને સુરક્ષિત રીતે, ટેક્સ મુક્ત વળતર સાથે પાછા પણ આવ્યા.
તિજોરી પર અસર
જોકે, આ સિક્કાની બીજી બાજુ પણ છે. આકર્ષક વળતર આપવા પાછળનો ખર્ચ અંતે તો સરકાર અને RBI એ જ ભોગવવો પડે છે. બેંકો વતી હેજિંગ ખર્ચ ઉપાડીને RBI આખરે પોતાના ડિવિડન્ડમાં ઘટાડો કરે છે. ઈતિહાસ ગવાહ છે કે, 1998 ના 'રિસર્જન્ટ ઇન્ડિયા બોન્ડ્સ' વખતે પણ આવી જ સ્થિતિ સર્જાઈ હતી. શું આ વખતે પણ ઈતિહાસનું પુનરાવર્તન થઈ રહ્યું છે? તે તો આવનારો સમય જ કહેશે, પરંતુ હાલમાં તો મુંબઈના કોરિડોરમાં આ 'પાર્ટી'ની ભારે ચર્ચા છે.