નવી દિલ્હી : ભારતીય મૂડીબજારમાં એક મહત્વપૂર્ણ અને ક્રાંતિકારી બદલાવ આવ્યો છે. અત્યાર સુધી જે ભારતીય શેરબજારમાં રોકાણ કરવા માટે બિન-નિવાસી ભારતીય (NRI) અથવા ભારતીય વિદેશી નાગરિક (OCI) હોવું અનિવાર્ય હતું, તે નિયમ હવે બદલાઈ ગયો છે. ભારત સરકારે ફોરેન એક્સચેન્જ મેનેજમેન્ટના નિયમોમાં સુધારો કરીને વૈશ્વિક સ્તરના છૂટક રોકાણકારો માટે ભારતીય ઇક્વિટીના દરવાજા ખોલી દીધા છે. આ નિર્ણયને ભારતીય અર્થતંત્રના ઉદારીકરણ તરફના એક મોટા પગલા તરીકે જોવામાં આવી રહ્યો છે.
વ્યાપક રોકાણકાર આધાર અને નવી વ્યાખ્યા
સરકાર દ્વારા જાહેર કરાયેલા નવા સુધારા મુજબ, હવે રોકાણકારોનું વર્ગીકરણ માત્ર NRI કે OCI સુધી મર્યાદિત નથી. આ વ્યાખ્યાને હવે "ભારતની બહાર રહેતી વ્યક્તિગત વ્યક્તિ" તરીકે વિસ્તૃત કરવામાં આવી છે. આનો સીધો અર્થ એ છે કે વિશ્વના કોઈપણ ખૂણે બેઠેલા રોકાણકાર, જેની પાસે ભારતીય મૂળ નથી, તે પણ હવે અધિકૃત બેંકિંગ ચેનલો દ્વારા ભારતીય સ્ટોક એક્સચેન્જમાં લિસ્ટેડ કંપનીઓના શેર ખરીદી શકશે. આ પગલાથી ભારત હવે વિશ્વના વિકસિત બજારોની હરોળમાં સ્થાન મેળવવાની તૈયારી કરી રહ્યું છે.
સુરક્ષા અને મર્યાદાઓનું ચુસ્ત પાલન
જોકે, બજારને સુરક્ષિત રાખવા માટે સરકારે કડક નિયમો પણ લાગુ કર્યા છે. કોઈ પણ વિદેશી રોકાણકાર કોઈ એક લિસ્ટેડ કંપનીમાં 10% થી વધુ હિસ્સો રાખી શકશે નહીં. ઉપરાંત, તમામ વિદેશી રોકાણકારોનો કુલ હિસ્સો 24% થી વધુ ન હોવો જોઈએ. જો કોઈ રોકાણકાર આ મર્યાદાનું ઉલ્લંઘન કરે, તો તેમને પાંચ દિવસની અંદર વધારાના શેર વેચી દેવા પડશે, અન્યથા તેમના રોકાણને 'વિદેશી સીધા રોકાણ' (FDI) તરીકે ગણીને કડક નિયમો હેઠળ લાવવામાં આવશે. આ સાથે જ, ભારત સાથે જમીની સરહદ ધરાવતા દેશો માટે અગાઉની જેમ જ સરકારી મંજૂરી ફરજિયાત રાખવામાં આવી છે.
અર્થતંત્ર પર શું થશે અસર?
આ સુધારાથી ભારતીય બજારમાં વિદેશી સંસ્થાકીય રોકાણકારો (FII) નું જે પ્રભુત્વ છે, તેમાં હવે વૈવિધ્ય આવશે. વિશ્વભરના નાના રોકાણકારો અને ઉચ્ચ નેટ-વર્થ ધરાવતા વ્યક્તિઓ (HNI) ના પ્રવેશથી બજારમાં નવી તરલતા આવશે. નિષ્ણાતો માને છે કે જો બ્રોકરેજ પ્રક્રિયા, કરવેરા અને બેંકિંગ પ્રોટોકોલ્સમાં સ્પષ્ટતા કરવામાં આવે, તો આ નિર્ણય ભારતીય શેરબજાર માટે એક નવો યુગ સાબિત થઈ શકે છે. ભારતનું બજાર હવે વૈશ્વિક મંચ પર વધુ મજબૂત અને ખુલ્લું બની રહ્યું છે.