તાઈપેઈ:ચીન અને તાઈવાન વચ્ચેના તણાવમાં હવે ખેતી અને માછીમારી જેવા ક્ષેત્રો પણ રાજકીય હથિયાર બની રહ્યા છે. તાજેતરમાં ઝિયામેન ખાતે આયોજિત 'સ્ટ્રેટ્સ ફોરમ' દરમિયાન ચીને તાઈવાનના કેટલાક વિસ્તારોમાંથી કૃષિ અને મત્સ્ય ઉત્પાદનો ખરીદવાના કરારો જાહેર કર્યા છે. જોકે, તાઈવાનની સરકારે આને માત્ર એક સામાન્ય વેપાર તરીકે નહીં, પરંતુ ચીનની એક સુનિયોજિત રાજકીય વ્યૂહરચના તરીકે જોઈ છે, જેનો મુખ્ય હેતુ તાઈવાનના ખેડૂતોને ચીની બજાર પર નિર્ભર બનાવીને દબાણ કરવાનું છે.
શું છે ચીનનો છૂપો એજન્ડા?
ચીન દ્વારા કરવામાં આવેલી આ જાહેરાતમાં તાઈટુંગ, યુનલિન અને નાન્ટોઉ જેવા કાઉન્ટીઓમાંથી અટેમોયા, પોમેલો, ચા અને ગ્રૂપર જેવી વસ્તુઓની ખરીદીનો સમાવેશ થાય છે. આ વિસ્તારો તાઈવાનના વિપક્ષી પક્ષ (KMT) દ્વારા સંચાલિત છે. તાઈવાનના સત્તાવાર સૂત્રોનું માનવું છે કે, ચીન પહેલા તાઈવાનના ઉત્પાદકોને પોતાના બજારની લાલચ આપીને નિર્ભર બનાવે છે અને જ્યારે યોગ્ય સમય આવે ત્યારે અચાનક આયાત પર પ્રતિબંધ મૂકીને રાજકીય લાભ મેળવે છે. આ પદ્ધતિ તાઈવાનના અર્થતંત્ર માટે મોટું જોખમ સાબિત થઈ શકે છે.
ભૂતકાળના અનુભવો અને વેપાર પ્રતિબંધો:
તાઈવાનને આ શંકા વગર કારણે નથી. છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં ચીને વારંવાર તાઈવાનના કૃષિ ઉત્પાદનો પર આયાત પ્રતિબંધો લાદ્યા છે. વર્ષ 2021માં અનાનસ (Pineapples) થી શરૂ થયેલા આ પ્રતિબંધો બાદમાં એપલ અને અન્ય સાઇટ્રસ ફળો સુધી પહોંચ્યા હતા. 2022માં માછલીઓ અને અન્ય ઉત્પાદનો પરના પ્રતિબંધોને કારણે તાઈવાનના સેંકડો ઉત્પાદકોને ભારે આર્થિક નુકસાન ભોગવવું પડ્યું હતું. તાઈવાનના અધિકારીઓનું કહેવું છે કે, એક તરફ ચીન 'સદ્ભાવના'ના નામે ખરીદીના દેખાડા કરે છે, તો બીજી તરફ તે પોતાની મરજી મુજબ આયાત લાઇસન્સ અને રજિસ્ટ્રેશનના નિયમો બદલીને ગમે ત્યારે બજાર બંધ કરી દે છે.
રાજકીય નિયંત્રણનો અદ્રશ્ય રમત:
ચીની સત્તાવાળાઓ ખાદ્ય પદાર્થોના રજિસ્ટ્રેશન અને રાજકીય માનદંડોના આધારે નક્કી કરે છે કે કયા તાઈવાની નિકાસકારને ચીની બજારમાં પ્રવેશ મળશે. આને 'યુનાઈટેડ ફ્રન્ટ' ઓપરેશન તરીકે જોવામાં આવે છે, જેનો હેતુ તાઈવાનના આંતરિક રાજકારણને પ્રભાવિત કરવાનો છે. તાઈવાન સરકારે ખેડૂતોને ચેતવણી આપી છે કે ચીની બજાર પર વધુ પડતી નિર્ભરતા તેમને આર્થિક રીતે નબળા પાડી શકે છે. ચીનની આ આર્થિક રાજનીતિનો સામનો કરવા માટે હવે તાઈવાન વૈશ્વિક સ્તરે નવા અને વિશ્વાસપાત્ર બજારો શોધવા પર વધુ ભાર મૂકી રહ્યું છે.