નવી દિલ્હી: પર્યાવરણ અને આબોહવા પરિવર્તનના પડકારો સામે લડવા માટે ભારત અને જાપાને હાથ મિલાવ્યા છે. પેરિસ કરારની કલમ 6.2 હેઠળ, બંને દેશોએ હવે 'સંયુક્ત ધિરાણ પદ્ધતિ' (Joint Crediting Mechanism - JCM) માટેના અમલીકરણના નિયમોને મંજૂરી આપી દીધી છે. ગયા વર્ષે થયેલા મેમોરેન્ડમ ઓફ અન્ડરસ્ટેન્ડિંગ (MoU) ને આગળ વધારતા, આ મહત્વપૂર્ણ પગલાને 8મી જૂનના રોજ સત્તાવાર રીતે અપનાવવામાં આવ્યું છે, જે ભારતની આબોહવા લક્ષિત પ્રોજેક્ટ્સની સફરમાં એક માઇલસ્ટોન સાબિત થશે.
શું છે આ સંયુક્ત ધિરાણ પદ્ધતિ (JCM) અને તે કેવી રીતે કામ કરશે?
આ પદ્ધતિનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય ભારતમાં કાર્બન ઉત્સર્જન ઘટાડતા પ્રોજેક્ટ્સને ટેકો આપવાનો છે. આ માટે એક મજબૂત શાસન વ્યવસ્થા તૈયાર કરવામાં આવી છે, જેમાં બંને દેશોના પ્રતિનિધિઓ ધરાવતી એક 'સંયુક્ત સમિતિ' કામ કરશે. પ્રોજેક્ટની મંજૂરીથી લઈને તેની પારદર્શક ચકાસણી અને કાર્બન ક્રેડિટના ટ્રાન્સફર સુધીની દરેક પ્રક્રિયા માટે એક રાષ્ટ્રીય રજિસ્ટ્રી બનાવવામાં આવશે, જેથી સંપૂર્ણ પ્રક્રિયા વિશ્વસનીય અને પારદર્શક રહે.
ભારત માટે આના શું ફાયદા થશે?
પર્યાવરણ, વન અને આબોહવા પરિવર્તન મંત્રાલયના જણાવ્યા મુજબ, આ પહેલ ભારતની ગ્રીન એનર્જી અને ક્લાયમેટ એકશન પ્રત્યેની પ્રતિબદ્ધતાને વધુ મજબૂત બનાવશે. તેનાથી મુખ્યત્વે ત્રણ ફાયદા થશે:
1.    ટેકનોલોજી ટ્રાન્સફર: જાપાન પાસે રહેલી ઉચ્ચ કક્ષાની 'લો-કાર્બન' ટેકનોલોજી ભારતના પ્રોજેક્ટ્સમાં સરળતાથી ઉપલબ્ધ થશે.
2.    રોકાણનો પ્રવાહ: ગ્રીન પ્રોજેક્ટ્સ માટે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરનું રોકાણ આકર્ષવામાં મદદ મળશે.
3.    NDC લક્ષ્યાંકો: બંને દેશો પોતાના રાષ્ટ્રીય નિર્ધારિત યોગદાન (NDCs) ના લક્ષ્યાંકોને વહેલા અને અસરકારક રીતે પ્રાપ્ત કરી શકશે.
ટકાઉ વિકાસ તરફ એક મોટું ડગલું:
આ કરાર માત્ર આબોહવા પરિવર્તન ઘટાડવા પૂરતો મર્યાદિત નથી, પરંતુ તે ટકાઉ વિકાસ લક્ષ્યાંકો (Sustainable Development Goals) ને પણ વેગ આપશે. આ પ્રકારના સહયોગથી ભારતના ઔદ્યોગિક અને ઉર્જા ક્ષેત્રે પરિવર્તન આવશે અને ક્ષમતા નિર્માણ (Capacity Building) માં નોંધપાત્ર સુધારો થશે. આ પહેલ સાબિત કરે છે કે વૈશ્વિક પર્યાવરણીય પડકારોનો સામનો કરવા માટે ટેકનોલોજી અને આર્થિક સહયોગ કેટલો અનિવાર્ય છે.