તા. ૧૦ નવેમ્બર ર૦ર૪ વિક્રમ સંવત ર૦૮૧ કારતક સુદ - ૯, રવિવાર
રાજ્યોનું દેવું ૧૦ વર્ષમાં રૂ.૩૧ લાખ કરોડથી વધીને રૂ.૯૦ લાખ કરોડ થયું
૧૮ રાજ્યોએ રાજકોષીય ખાધ મર્યાદા વટાવી દીધી છે, જ્યારે કુલ રાજ્ય જવાબદારીઓ ૧૦ વર્ષમાં ૧૯૦ ટકાથી વધુ વધીને રૂ.૯૦.૫૧ લાખ કરોડ થઈ છે : ગુજરાત, કર્ણાટક, કેરળ, મહારાષ્ટ્ર અને ઓડિશા સહિત ૧૪ રાજ્યોની રાજકોષીય ખાધ ૨૦૨૩-૨૪ ની સરખામણીમાં ૨૫ ટકાથી વધુ વધી છે
નવી દિલ્હી,તા.૧૭: કંટ્રોલર અને ઓડિટર જનરલ (CAG) ની રાજ્ય નાણાકીય બાબતોની ત્રીજી વાર્ષિક સમીક્ષા જણાવે છે કે ભારતના ૨૮ રાજ્યોમાંથી ૧૮ રાજ્યોએ ૨૦૨૪-૨૫માં કુલ રાજ્ય સ્થાનિક ઉત્પાદન (GSDP) ના ૩ ટકાની રાજકોષીય ખાધ મર્યાદા વટાવી દીધી છે. CAG એ શોધી કાઢ્યું કે આ ઘટાડો કોવિડ-અસરગ્રસ્ત નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૦-૨૧ માં જોવા મળેલા રાજકોષીય ખાધમાં વધારા સમાન છે.તમામ રાજ્યોની સંયુક્ત કુલ જવાબદારીઓ ૧૯૦ ટકાથી વધુ વધીને રૂ.૯૦.૫૧ લાખ કરોડ થઈ છે
અહેવાલ મુજબ, મેઘાલયની રાજકોષીય ખાધ તેના GSDP ના ૮.૬૯ ટકા સાથે સૌથી વધુ હતી. આ પછી નાગાલેન્ડ ૬.૧૪ ટકા રાજકોષીય ખાધ સાથે અને સિક્કિમ ૫.૫૯ ટકા રાજકોષીય ખાધ સાથે બીજા ક્રમે હતું. વધુમાં, ગુજરાત, કર્ણાટક, કેરળ, મહારાષ્ટ્ર અને ઓડિશા સહિત ૧૪ રાજ્યોની રાજકોષીય ખાધ ૨૦૨૩-૨૪ ની સરખામણીમાં ૨૫ ટકાથી વધુ વધી છે. વધુમાં, ૨૦૨૪-૨૫ માં ૧૫ રાજ્યો મહેસૂલ ખાધમાં હતા, જેની સંયુક્ત ખાધ રૂ.૩.૪૬ લાખ કરોડ હતી.
૨૦૧૫-૧૬ થી ૨૦૨૪-૨૫ સુધીના ૧૦ વર્ષના સમયગાળાના ઘ્ખ્ઞ્ ના વિશ્લેષણ દર્શાવે છે કે તમામ રાજ્યોની સંયુક્ત કુલ જવાબદારીઓ ૧૯૦ ટકાથી વધુ વધીને રૂ.૯૦.૫૧ લાખ કરોડ થઈ છે. GSDP માં તેનો હિસ્સો ૨૪.૧૯ ટકાથી વધીને ૨૭.૮૯ ટકા થયો છે. EY ઇન્ડિયાના મુખ્ય નીતિ સલાહકાર ડીકે શ્રીવાસ્તવે જણાવ્યું હતું કે રાજ્યોની સંયુક્ત જવાબદારીઓ તેમના GSDP ના ૨૭.૮૯ ટકા છે, જે નોમિનલ GDP ના ૨૮.૫ ટકા છે. કેન્દ્ર સરકાર માટે, આ GDP ના ૫૫.૪ ટકા છે.
શ્રીવાસ્તવે સમજાવ્યું કે FRBM ૨૦૧૮ ના ધોરણો, જે અનુક્રમે GDP ના ૪૦ ટકા અને ૨૦ ટકા છે, સામે મૂલ્યાંકન કરવામાં આવે ત્યારે કેન્દ્ર સરકાર અને રાજ્યો બંને તેમના દેવાના લક્ષ્યાંકોને વટાવી રહ્યા છે. તેમણે કહ્યું, જો બારમા નાણા પંચ દ્વારા આપવામાં આવેલા GDP ના ૨૮ ટકાના ટકાઉ ધોરણો સામે દેવાના સ્તરનું મૂલ્યાંકન કરવામાં આવે, તો રાજ્યો એક જૂથ તરીકે ઘણા સારા દેખાય છે, જ્યારે ભારત સરકારે હજુ પણ કોવિડ પછીના તણાવમાંથી બહાર નીકળવાનું બાકી છે.
CAG એ શોધી કાઢ્યું કે નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૪-૨૫ માં જાહેર દેવું ત્રણ ગણાથી વધુ વધીને સંયુક્ત GSDP ના ૨૩ ટકા થયું છે. ઘણા રાજ્યોએ મૂડી નિર્માણને બદલે મહેસૂલ ખર્ચને આવરી લેવા માટે વધુને વધુ ઉધાર લીધું છે. તેર રાજ્યોએ પંદરમા નાણા પંચ દ્વારા નિર્ધારિત GSDP મર્યાદાના ૩૨.૮ ટકાને વટાવી દીધા છે.
રાજ્યોને તેમની આવક અને ચૂકવણી વચ્ચે ટૂંકા ગાળાના અસંતુલનને નિયંત્રિત કરવામાં મદદ કરવા માટે ભારતીય રિઝર્વ બેંક દ્વારા આપવામાં આવતી કામચલાઉ સહાય વેતન અને સાધન એડવાન્સિસ (WMA) ૨૦૧૫-૧૬ માં રૂ.૭૪,૮૩૨ કરોડથી વધીને ૨૦૨૦-૨૧ માં રૂ.૩.૩૧ લાખ કરોડ અને પછી ૨૦૨૪-૨૫ માં રૂ.૬.૮૭ લાખ કરોડ થઈ ગઈ છે. CAG એ જણાવ્યું હતું કે, ચાલુ નાણાકીય દબાણ, રાજ્યના બજેટમાં સુગમતાનો અભાવ અને લાંબા ગાળાની ટકાઉપણું સુનિﾍતિ કરવા માટે ઘણા રાજ્યોમાં સમજદાર દેવા વ્યવસ્થાપન પ્રથાઓની જરૂરિયાત.
(9:52 AM IST)
છેલ્લા 8 દિવસમાં સૌથી લોકપ્રિય 
