નવી દિલ્હી : સામાન્ય રીતે આપણે બધા જાણીએ છીએ કે જો ટ્રેન રદ થાય, ટિકિટ વેઇટિંગ લિસ્ટમાં રહી જાય કે ટ્રેન કલાકો સુધી મોડી પડવાને કારણે આપણે મુસાફરી ન કરીએ, તો રેલવે ટિકિટના પૈસા પરત આપે છે. પરંતુ શું તમે ક્યારેય એવું સાંભળ્યું છે કે તમે ટ્રેનમાં સફર પૂરી કરીને તમારા ગંતવ્ય સ્થાને પહોંચી જાઓ અને છતાં ભારતીય રેલવે તમારા ખાતામાં પૈસા પરત જમા કરે? જી હા, ભારતીય રેલવેના નિયમોમાં એક એવી ખાસ સુવિધા છુપાયેલી છે, જેના વિશે બહુ ઓછા મુસાફરો માહિતગાર છે.
નીચલા વર્ગના પ્રમાણપત્ર (LLC) નો અજાયબ નિયમ
પ્રવાસ પૂર્ણ થયા પછી પણ ભાડાના પૈસા પાછા મેળવવાની આ આખી પ્રક્રિયામાં 'લોઅર ક્લાસ સર્ટિફિકેટ' (Lower Class Certificate - LLC) સૌથી મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે. આ પ્રમાણપત્ર તેવા સંજોગોમાં કામમાં આવે છે જ્યારે તમે ટ્રેનમાં વધુ ભાડું ચૂકવીને મોંઘા વર્ગની ટિકિટ બુક કરાવી હોય, પરંતુ રેલવેની ટેકનિકલ ખામી કે અન્ય કોઈ કારણોસર તમારે સસ્તા અથવા નીચા વર્ગમાં મુસાફરી કરવાની ફરજ પડે છે.
ઉદાહરણ તરીકે, જો તમે સેકન્ડ એસી (2nd AC) ની ટિકિટ બુક કરાવી હોય પણ એસી કોચમાં ખામી સર્જાતા તમને થર્ડ એસી (3rd AC) કે સ્લીપર કોચમાં શિફ્ટ કરવામાં આવે, તો ટ્રેનમાં તૈનાત TTE તમને તાત્કાલિક LLC જારી કરે છે. આ પ્રમાણપત્રના આધારે, રેલવે તમે બુક કરાવેલા વર્ગ અને ખરેખર કરેલી મુસાફરીના વર્ગ વચ્ચેના તફાવતની રકમ TDR ફાઈલ કરવા પર પરત કરી દે છે.
વાયરલ વીડિયોથી પ્રકાશમાં આવ્યો નિયમ
તાજેતરમાં સોશિયલ મીડિયા પર એક વીડિયો વાયરલ થયો હતો, જેણે રેલવેના આ છુપાયેલા નિયમ તરફ લોકોનું ધ્યાન ખેંચ્યું હતું. વાયરલ અહેવાલ મુજબ, કર્ણાટક સંપર્ક ક્રાંતિ એક્સપ્રેસમાં ભૂલથી ફર્સ્ટ એસી (1st AC) ના બદલે 'HA' કોચ (અડધો ફર્સ્ટ એસી અને અડધો સેકન્ડ એસી) જોડી દેવામાં આવ્યો હતો.
આ કારણે ફર્સ્ટ એસીની ફૂલ ટિકિટ ખરીદનારા કેટલાક મુસાફરોને બર્થ ન મળતા સેકન્ડ એસીમાં મુસાફરી કરવી પડી હતી. TTE એ તુરંત જ તે મુસાફરોને LLC જારી કર્યા હતા, જેથી તેઓ પોતાના વધારાના ભાડાનું રિફંડ મેળવી શક્યા હતા.
અન્ય કયા સંજોગોમાં રેલવે આપે છે સંપૂર્ણ રિફંડ?
એલએલસી (LLC) સિવાય પણ રેલવે મુસાફરોને કેટલીક ખાસ સ્થિતિઓમાં રિફંડ પૂરું પાડે છે:
•    ટ્રેન ૩ કલાકથી વધુ મોડી હોય: જો તમારી ટ્રેન તેના નિર્ધારિત સમય કરતાં ૩ કલાક કે તેથી વધુ મોડી ચાલી રહી હોય અને તમે પ્રવાસ રદ કરો છો, તો સમયસર TDR ફાઈલ કરીને પૂરેપૂરું રિફંડ મેળવી શકાય છે.
•    ટ્રેન સંપૂર્ણ રદ થાય: ટ્રેન કેન્સલ થવાની સ્થિતિમાં ઓટોમેટિક પૂરેપૂરું રિફંડ મળે છે, તેના માટે અલગથી TDR ફાઈલ કરવાની જરૂર પડતી નથી.
•    વેઇટિંગ લિસ્ટ ટિકિટ: ચાર્ટ તૈયાર થયા પછી પણ ઓનલાઈન ટિકિટ કન્ફર્મ ન થાય, તો રેલવે ઓટોમેટિક પૈસા રિફંડ કરી દે છે.
•    ટ્રેનનો રૂટ બદલાય: જો કોઈ કારણસર ટ્રેનનો રૂટ બદલી દેવામાં આવે કે તેને અધવચ્ચે અટકાવી દેવાય, તો પણ મુસાફરો TDR ફાઈલ કરીને પોતાનું ભાડું પાછું મેળવી શકે છે.