શ્રીનગર : જમ્મુ-કાશ્મીર અને પાકિસ્તાનના ગેરકાયદેસર કબજા હેઠળના કાશ્મીર (PoJK) ની વાસ્તવિક સ્થિતિનો તીવ્ર વિરોધાભાસ દર્શાવતો એક સનસનાટીભર્યો અહેવાલ સામે આવ્યો છે. કેગ (CAG) ના વર્ષ ૨૦૨૪-૨૫ ના તાજેતરના નાણાકીય અહેવાલ મુજબ, ભારતીય કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ જમ્મુ-કાશ્મીરમાં છેલ્લા પાંચ વર્ષમાં અભૂતપૂર્વ આર્થિક વિકાસ અને માળખાકીય સુવિધાઓનો મોટો વિસ્તાર નોંધાયો છે. આનાથી વિપરીત, PoJK ના નાગરિકો આકરી મોંઘવારી, કંગાળ અર્થતંત્ર, રાજકીય અશાંતિ અને માનવાધિકારના હનન સામે રસ્તા પર ઉતરી આવ્યા છે.

ભારતીય જમ્મુ-કાશ્મીર: માથાદીઠ આવકમાં મોટો ઉછાળો અને આત્મનિર્ભર અર્થતંત્ર

કમ્પ્ટ્રોલર અને ઓડિટર જનરલ (CAG) ના અહેવાલ અનુસાર, જમ્મુ-કાશ્મીરનો કુલ ગ્રોસ સ્ટેટ ડોમેસ્ટિક પ્રોડક્ટ (GSDP) ૨૦૨૦-૨૧ માં ₹૧.૬૮ લાખ કરોડ હતો, જે વધીને ૨૦૨૪-૨૫ માં ₹૨.૬૨ લાખ કરોડ થયો છે. આ સમયગાળા દરમિયાન રાજ્યના નાગરિકોની માથાદીઠ આવક ₹૧.૦૧ લાખથી વધીને ₹૧.૫૫ લાખ થઈ ગઈ છે. સરકારી ખર્ચનો ૬૨ ટકા હિસ્સો માત્ર સામાજિક અને આર્થિક વિકાસ પાછળ વપરાઈ રહ્યો છે, જે દર્શાવે છે કે આ પ્રદેશ હવે સરકારી ગ્રાન્ટ પર ઓછો નિર્ભર રહીને પોતાની આર્થિક પ્રવૃત્તિઓથી આત્મનિર્ભર બની રહ્યો છે.

PoJK ની દયનીય સ્થિતિ: યુવા બેરોજગારી ૨૭% અને ગરીબીનો ભયંકર વિસ્ફોટ

બીજી તરફ, પાકિસ્તાન શાસિત PoJK માં સ્થિતિ અત્યંત ગંભીર બની ગઈ છે. ત્યાં અધિકૃત બેરોજગારીનો દર ૧૧ ટકા અને યુવાનોમાં બેરોજગારીનો દર ૨૭ ટકા સુધી પહોંચી ગયો છે, જેના કારણે શિક્ષિત યુવાનો દેશ છોડવા મજબૂર બન્યા છે. ગરીબી દર ૧૨.૬૫ ટકા છે અને ગ્રામીણ વસ્તીના આશરે ૧૮.૬ ટકા લોકો ગરીબી રેખા નીચે સરકી જવાની અણી પર છે. મોંઘવારી, ખાદ્યપદાર્થોની અછત અને વીજળીના આસમાને પહોંચેલા દરોને કારણે સ્થાનિક પ્રજામાં ભારે જનરોષ જોવા મળી રહ્યો છે.

જનઆંદોલન અને માનવાધિકાર ઉલ્લંઘન: બે અલગ દિશાની વાર્તા

PoJK માં 'જોઈન્ટ આવામી એક્શન કમિટી' (JAAC) ના નેતૃત્વ હેઠળ સબસિડીવાળા લોટ અને સ્થાનિક હાઇડ્રોપાવર પ્રોજેક્ટ્સમાંથી મળતી વીજળી પર વ્યાજબી હકની માંગ સાથે બંધ, ચક્કાજામ અને સવિનય કાનૂન ભંગની ચળવળો ચાલી રહી છે. ત્યાં ટાર્ગેટ કિલિંગ, રાજકીય કાર્યકરોના અપહરણ અને માનવાધિકારોના ધજાગરા ઉડાવવાના વારંવાર આક્ષેપો થઈ રહ્યા છે. કલમ ૩૭૦ નાટકીય રીતે નાબૂદ થયાના સાત વર્ષ પછી, ભારતીય કાશ્મીર પ્રગતિ અને સ્થિરતા તરફ આગળ વધી રહ્યું છે, જ્યારે PoJK પાકિસ્તાનના કુશાસનમાં કંગાળીના આરે ઊભું છે.