નવી દિલ્હી: તા.05: હાઇવે પર મુસાફરી કરતી વખતે તમારામાંથી મોટાભાગના લોકોએ ટ્રકની પાછળ લખેલી રમુજી શાયરીઓ, કવિતાઓ કે રંગબેરંગી ચિત્રો જરૂર જોયા હશે. પરંતુ આ બધી વાતો વચ્ચે એક વાક્ય એવું છે જે ભારતના ખૂણે-ખૂણે દોડતી દરેક ટ્રક પર અચૂક જોવા મળે છે - 'Horn OK Please'. અત્યંત રસપ્રદ વાત એ છે કે દેશના મોટર વાહન કાયદા કે કોઈ સરકારી નિયમમાં ટ્રકની પાછળ આ વાક્ય લખવું ફરજિયાત કરવામાં આવ્યું નથી. છતાં વર્ષોથી ચાલી આવતી આ પ્રથા પાછળ કેટલાક રસપ્રદ ઐતિહાસિક તથ્યો અને વ્યવહારિક કાર્યો છુપાયેલા છે.
આ અનોખા સૂત્રના ઉદ્ભવ પાછળ મુખ્યત્વે બે પ્રખ્યાત વાર્તાઓ કહેવામાં આવે છે. પહેલી વાર્તા બીજા વિશ્વયુદ્ધના સમયની છે, જ્યારે વિશ્વભરમાં ડીઝલની તીવ્ર અછત સર્જાઈ હતી. તે સમયે ભારતમાં ટ્રકો ચલાવવા માટે ડીઝલને બદલે અત્યંત જ્વલનશીલ કેરોસીનનો ઉપયોગ થતો હતો. પાછળથી આવતા વાહનોને સુરક્ષા ખાતર ચેતવણી આપવા માટે ટ્રક પર "On Kerosene" (OK) લખવામાં આવતું હતું, જે સમય જતાં ટૂંકાઈને ફક્ત 'OK' રહી ગયું. બીજી વાર્તા માર્કેટિંગ જગત સાથે જોડાયેલી છે. એવું માનવામાં આવે છે કે ટાટા ગ્રુપે ભૂતકાળમાં લોન્ચ કરેલા પોતાના 'OK' નામના સાબુના પ્રમોશન માટે ટ્રકોની પાછળ આ નામ છાપવાનું શરૂ કર્યું હતું, જે બાદમાં દેશભરમાં એક લોકપ્રિય સુવિચાર કે પરંપરા બની ગયું.
ઐતિહાસિક વાર્તાઓ સિવાય આ લાઈન પાછળ એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ વ્યવહારિક કારણ પણ હતું. જૂના જમાનાની ટ્રકોમાં આધુનિક સાઈડ મિરર (કાચ) નહોતા હોતા, જેના કારણે ડ્રાઈવરને પાછળથી આવતા વાહનો દેખાતા નહોતા. તેથી ઓવરટેક કરતા પહેલા પાછળનું વાહન હોર્ન વગાડીને સંકેત આપે તે માટે આ સૂત્ર લખવામાં આવતું હતું. જોકે, ૨૦૧૫માં મહારાષ્ટ્ર સરકારે ધ્વનિ પ્રદૂષણ ઘટાડવા માટે આ સૂત્ર પર પ્રતિબંધ મૂકવાનો પ્રયાસ પણ કર્યો હતો, પરંતુ લોકોના દિલોદિમાગમાં વસી ગયેલી આ પરંપરાને રોકી શકાઈ નહીં. આજે ટ્રકો આધુનિક થઈ ગઈ હોવા છતાં 'Horn OK Please' માત્ર રસ્તો માંગવાનું સાધન નહીં, પરંતુ ભારતીય પોપ સંસ્કૃતિ અને હાઇવે કલ્ચરનું એક કાયમી પ્રતીક બની ગયું છે.