નવી દિલ્હી : ભારતના હવામાનશાસ્ત્ર અને અવકાશ ટેકનોલોજીએ ચોમાસાના એક અત્યંત વિશાળ અને ભવ્ય સ્વરૂપને દુનિયા સમક્ષ રજૂ કર્યું છે. ભારતના અત્યાધુનિક હવામાન ઉપગ્રહ INSAT-3DS દ્વારા અવકાશમાંથી એક એવી અદભુત તસવીર કેદ કરવામાં આવી છે, જેને જોઈને વિજ્ઞાનીઓ પણ આશ્ચર્યચકિત થઈ ગયા છે. આ સેટેલાઇટ ઇમેજમાં પશ્ચિમ ચીન અને તિબેટીયન ઉચ્ચપ્રદેશથી શરૂ થઈને હિમાલય પાર કરીને ઉત્તર અને મધ્ય ભારત સુધી ફેલાયેલો ૩,૫00 કિલોમીટર લાંબો 'ક્લાઉડ બેન્ડ' (વાદળોનો પટ્ટો) સ્પષ્ટપણે નજરે ચડે છે.

હવામાનશાસ્ત્રીઓના મતે, આ કોઈ એકમાત્ર તોફાન કે ચક્રવાત નથી, પરંતુ ઉનાળાના સક્રિય ચોમાસા દરમિયાન ઉત્તર અને મધ્ય ભારતમાં ઉદ્ભવતા અનેક શક્તિશાળી વાવાઝોડાના સંગમથી બનેલો ઊંચા બરફના વાદળોનો વિશાળ છત્ર છે. ઇન્ફ્રારેડ ચેનલમાં લીધેલી આ છબીમાં એશિયન ખંડ પર તેજસ્વી સફેદ રંગની એક ગતિશીલ રેખા દેખાય છે, જેની ટોચ ૧૦ થી ૧૬ કિલોમીટર સુધીની ઊંચાઈએ પહોંચેલી છે. આ ચોમાસાના અત્યંત સક્રિય તબક્કાની નિશાની છે, જેમાં ઉપલા સ્તરના શક્તિશાળી પવનો આ બરફના સ્ફટિકોને હજારો કિલોમીટર સુધી ફેલાવી દે છે.

મોટા પાયે વાતાવરણીય પરિભ્રમણનું પરિણામ

આટલો વિશાળ વાદળ પટ્ટો ભારત પર સક્રિય થતા ઉષ્ણકટિબંધીય ઇસ્ટર્લી જેટ અને પશ્ચિમી વાવાઝોડાના સંયુક્ત પ્રભાવથી સર્જાય છે. જો કે આ દ્રશ્ય ભયાનક કે નાટકીય દેખાય છે, પરંતુ તે કોઈ કુદરતી આપત્તિ નથી, પરંતુ દક્ષિણ એશિયામાં ચોમાસાની પ્રક્રિયાઓને નિયંત્રિત કરતી વાતાવરણની અદ્ભુત ક્ષમતા દર્શાવે છે. આગામી સમયમાં પણ દક્ષિણપશ્ચિમ ચોમાસું સક્રિય રહેતા આવા વિશાળ વાદળો બનતા રહેવાની સંભાવના વ્યક્ત કરવામાં આવી છે.