હૈદરાબાદ: તા.૦૭: તેલંગાણાના સૌથી આદરણીય, સુપ્રસિદ્ધ અને રંગબેરંગી લોક ઉત્સવોમાંનો એક એવો 'બોનાલુ ઉત્સવ' સમગ્ર રાજ્યમાં ભારે ભક્તિભાવ અને પ્રાદેશિક ઉત્સાહ સાથે ઉજવવામાં આવી રહ્યો છે. હિન્દુ પંચાંગ મુજબ અષાઢ મહિનામાં યોજાતો આ પરંપરાગત તહેવાર મુખ્યત્વે દેવી મહાકાળીના માનમાં અને લોકોને મહામારીઓથી બચાવવા બદલ માતાજી પ્રત્યે આભાર વ્યક્ત કરવા માટે યોજાય છે. વર્ષ ૨૦૨૬ માટે આ એક મહિના સુધી ચાલનારા ભવ્ય ઉત્સવનો પ્રારંભ ૧૬ જુલાઈના રોજ ઐતિહાસિક ગોલકોન્ડા કિલ્લા ખાતેથી થયો હતો, જે આગામી ૧૦ ઓગસ્ટ, ૨૦૨૬ સુધી ચાલશે.

'બોનાલુ' શબ્દ મૂળ તેલુગુ ભાષાના 'ભોજનમ' શબ્દ પરથી ઉતરી આવ્યો છે, જેનો અર્થ 'ભોજન' અથવા 'ઉજવણીનો પ્રસાદ' થાય છે. ધાર્મિક વિધિના ભાગરૂપે મહિલાઓ પરંપરાગત પોશાક સજીને માટી અથવા પિત્તળના ઘડામાં ગોળ, દૂધ અને દહીં મિશ્રિત ચોખાનો ખાસ પ્રસાદ રાંધે છે. આ કળશને લીમડાના પાન, હળદર, સિંદૂર અને ઉપર દીવો પ્રગટાવીને અત્યંત સુંદર રીતે શણગારવામાં આવે છે. સ્ત્રીઓ આ પવિત્ર કળશ પોતાના માથા પર ધારણ કરીને ઢોલ-નગારાના તાલે દેવી મહાકાળીના મંદિરો સુધી સરઘસ સ્વરૂપે યાત્રા કાઢે છે.

આ ઉત્સવની સૌથી આકર્ષક અને ઉત્સાહવર્ધક વિશેષતા 'પોથુરાજુ'ની ભાગીદારી છે, જેમને દેવી મહાકાળીના પ્રતીકાત્મક ભાઈ માનવામાં આવે છે. શરીર પર હળદરનો લેપ લગાવીને અને પરંપરાગત વસ્ત્રો પહેરીને પોથુરાજુ લયબદ્ધ ઢોલના ધબકારા પર ભવ્ય અને આક્રમક નૃત્ય કરે છે, જે સમગ્ર શોભાજાત્રામાં એક અદ્ભુત ઉર્જાનો સંચાર કરે છે. ગોલકોન્ડા કિલ્લાના શ્રી જગદંબા મહાકાલી મંદિરથી શરૂ થયેલો આ ઉત્સવ સિકંદરાબાદના શ્રી ઉજ્જૈની મહાકાલી મંદિર, બાલકમ્પેટ યેલમ્મા અને લાલ દરવાજા સિંહવાહિની મહાકાલી મંદિરમાં ઘટોત્સવમ વિધિઓ સાથે ચરમસીમાએ પહોંચે છે.

ઐતિહાસિક માન્યતા અનુસાર, આ તહેવારની શરૂઆત ૧૯મી સદીમાં ઈ.સ. ૧૮૧૩ દરમિયાન થઈ હતી. તે સમયે હૈદરાબાદમાં ભયંકર પ્લેગ અને કોલેરાનો રોગચાળો ફાટી નીકળ્યો હતો. ઉજ્જૈનમાં તૈનાત એક સૈન્ય બટાલિયને જો તેમના પરિવારોનો જીવ બચી જશે તો હૈદરાબાદમાં દેવીનું મંદિર સ્થાપિત કરવાની માનતા માની હતી. રોગચાળો શમ્યા બાદ પરત ફેરેલા સૈનિકોએ સ્થાપના કરીને તેને 'ઉજ્જૈની મહાકાળી' નામ આપ્યું હતું. બોનાલુ એ માત્ર ધાર્મિક ઉજવણી નથી, પરંતુ તેલંગાણાની સમૃદ્ધ લોકકળા, સંગીત અને સંસ્કૃતિનો અદ્ભુત વારસો છે.