ઇસ્લામાબાદ: તા.૦૭: પશ્ચિમ એશિયા (મિડલ ઈસ્ટ) માં દિન-પ્રતિદિન વ્યાપક બની રહેલા લશ્કરી સંઘર્ષ અને સુરક્ષા જોખમો વચ્ચે પાકિસ્તાન, સાઉદી અરેબિયા અને તુર્કીએ એક ઐતિહાસિક ત્રિપક્ષીય સંરક્ષણ કરાર પર હસ્તાક્ષર કર્યા છે. "મક્કા સંયુક્ત સંરક્ષણ કરાર" તરીકે ઓળખાતા આ કરાર હેઠળ ત્રણેય દેશોએ જાહેરાત કરી છે કે તેમનામાંથી કોઈ પણ એક દેશ પર થતો સશસ્ત્ર હુમલો ત્રણેય રાષ્ટ્રો પર થયેલો હુમલો ગણવામાં આવશે. આ ઐતિહાસિક નિર્ણયથી પ્રાદેશિક લશ્કરી અને વ્યૂહાત્મક સમીકરણો બદલાય તેવી શક્યતા સેવાઈ રહી છે.

આ ત્રિપક્ષીય કરાર પર સાઉદી અરેબિયામાં યોજાયેલી ઉચ્ચ સ્તરીય શિખર પરિષદ દરમિયાન સાઉદી ક્રાઉન પ્રિન્સ મોહમ્મદ બિન સલમાન, તુર્કીના રાષ્ટ્રપતિ રેસેપ તૈયપ એર્ડોગન અને પાકિસ્તાનના વડા પ્રધાન શેહબાઝ શરીફ દ્વારા હસ્તાક્ષર કરવામાં આવ્યા હતા. સંયુક્ત નિવેદનમાં જણાવ્યા અનુસાર, આ કરારનો મુખ્ય હેતુ કોઈપણ વિદેશી આક્રમણ સામે સામૂહિક સૈન્ય પ્રતિરોધ ઉભો કરવાનો અને સંરક્ષણ સહયોગના તમામ પાસાઓને મજબૂત કરવાનો છે. ઈરાન અને તેના સહયોગી જૂથો દ્વારા સાઉદી અરેબિયાના તેલ માળખા પર થયેલા ડ્રોન અને મિસાઈલ હુમલાઓ તેમજ ગાઝા સંઘર્ષને કારણે તુર્કી અને ઈઝરાયેલ વચ્ચે વધેલા તણાવ બાદ આ પગલું લેવામાં આવ્યું છે.

વ્યૂહાત્મક નિષ્ણાતો આ જોડાણને "ઇસ્લામિક નાટો" ની રચના તરફના પ્રથમ મોટા પગલા તરીકે જોઈ રહ્યા છે. આ કરાર ગયા વર્ષે સાઉદી અરેબિયા અને પાકિસ્તાન વચ્ચે થયેલા દ્વિપક્ષીય સુરક્ષા કરારનો વિસ્તૃત ભાગ છે, જેમાં હવે તુર્કી પણ જોડાયું છે. પાકિસ્તાનના સંરક્ષણ પ્રધાન ખ્વાજા આસિફે અગાઉ સંકેત આપ્યો હતો કે ઇસ્લામાબાદ-રિયાધ ધરીમાં કતાર જેવા અન્ય પ્રાદેશિક દેશો પણ ભવિષ્યમાં સામેલ થઈ શકે છે, જેથી ક્ષેત્રમાં વિદેશી શક્તિઓ પરની નિર્ભરતા ઘટી શકે.

બીજી તરફ, આ બદલાતા પ્રાદેશિક સુરક્ષા સમીકરણો પર ભારત સરકાર અને વિદેશ મંત્રાલય (MEA) તીક્ષ્ણ નજર રાખી રહ્યા છે. ભારતના વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા રણધીર જયસ્વાલે અગાઉ જણાવ્યું હતું કે નવી દિલ્હી આ પ્રકારના કરારની ભારતની રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા તેમજ પ્રાદેશિક અને વૈશ્વિક સ્થિરતા પર પડનારી અસરોનો ઝીણવટપૂર્વક અભ્યાસ કરી રહી છે. ભારત સરકાર પોતાના રાષ્ટ્રીય હિતોના રક્ષણ માટે સંપૂર્ણપણે પ્રતિબદ્ધ છે.