​નવી દિલ્હી : ડિજિટલ યુગમાં સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ્સ પર વધી રહેલા બોગસ કન્ટેન્ટ, સાયબર ગુનાઓ અને યુઝર્સની અંગત વિગતોની સુરક્ષા સામે ઊભા થયેલા ગંભીર પડકારોને ધ્યાનમાં રાખીને ભારત સરકારે હવે અત્યંત આક્રમક વલણ અપનાવ્યું છે. ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ અને વોટ્સએપ જેવી અગ્રણી સોશિયલ મીડિયા સર્વિસ ધરાવતી વૈશ્વિક ટેક કંપની 'મેટા' (Meta) પર સકંજો કસતાં કેન્દ્રીય ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અને ઇન્ફોર્મેશન ટેક્નોલોજી મંત્રાલય (MeitY) દ્વારા એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ ઉચ્ચ સ્તરીય સમીક્ષા બેઠક યોજવામાં આવી હતી.

​આ બેઠકમાં મંત્રાલયે સ્પષ્ટ શબ્દોમાં ચેતવણી આપતાં મેટા પાસે ફેક ન્યૂઝ, આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ આધારિત ડીપફેક વિડીયો, ગેરમાર્ગે દોરતી જાહેરાતો અને કાયદા વિરુદ્ધની સામગ્રીને પ્લેટફોર્મ પરથી અટકાવવા માટેનો નક્કર અને પ્રભાવશાળી ‘એક્શન પ્લાન’ માંગ્યો છે.

​ઝડપી કન્ટેન્ટ મોડરેશન અને ટેકડાઉન પર ભાર

મંત્રાલયના વરિષ્ઠ અધિકારીઓએ આ બેઠક દરમિયાન મેટાના પ્રતિનિધિઓ સાથે વાંધાજનક સામગ્રી પર નજર રાખવાની વર્તમાન સિસ્ટમ અંગે વિગતવાર ચર્ચા કરી હતી. સરકારે તાકીદ કરી છે કે સોશિયલ મીડિયા પર કોઈપણ ભ્રામક કે અફવા ફેલાવતું કન્ટેન્ટ વાયરલ થાય તે પહેલાં જ તેને ઓળખીને હટાવી દેવામાં આવે. આ માટે પોતાની કન્ટેન્ટ મોડરેશન ટીમને વધુ ઝડપી અને ક્ષમતાવાન બનાવવાની સૂચના આપવામાં આવી છે, જેથી સાર્વજનિક હિતને નુકસાન પહોંચાડતી સામગ્રી તાત્કાલિક ધોરણે બ્લોક કરી શકાય.

​ડેટા સુરક્ષા અને યુઝર પ્રાઇવસી પ્રત્યે ગંભીરતા

માહિતી સુવિધાઓ સાથે ડેટા સિક્યોરિટીનો મુદ્દો પણ આ બેઠકના મુખ્ય એજન્ડામાં રહ્યો હતો. ભારતીય યુઝર્સના પર્સનલ ડેટાની સુરક્ષા બાબતે મંત્રાલયે આકરા પ્રશ્નો પૂછ્યા હતા અને સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે યુઝર્સના ગોપનીય ડેટાનો કોઈ પણ સંજોગોમાં દુરુપયોગ ન થવો જોઈએ. દેશમાં અમલી સાયબર અને ડેટા પ્રાઇવસીના કાયદાઓનું અક્ષરશઃ પાલન થાય તે માટે ટેકનિકલ સુરક્ષા માળખું વધુ મજબૂત કરવાનો આદેશ આપવામાં આવ્યો છે.

​કંપનીની જવાબદેહી નક્કી કરવા નિર્દેશ

સરકાર તરફથી મેટાને સ્પષ્ટ મેસેજ આપવામાં આવ્યો છે કે પ્લેટફોર્મ્સનો ઉપયોગ સામાજિક અસ્થિરતા, છેતરપિંડી કે વિભાજનકારી પ્રચાર માટે ન થાય તે જોવાની પ્રાથમિક જવાબદારી પ્લેટફોર્મ ઓપરેટરની પોતાની જ રહે છે. જો કંપની આ દિશામાં સમયસર અને અસરકારક પગલાં લેવામાં નિષ્ફળ રહેશે તો પ્રવર્તમાન ડિજિટલ અને આઇટી નિયમો હેઠળ કડક કાયદાકીય કાર્યવાહી કરવામાં આવશે.

​બેઠકના અંતે મેટાના પ્રતિનિધિઓએ કેન્દ્ર સરકાર અને MeitY દ્વારા આપવામાં આવેલી તમામ માર્ગદર્શિકાઓની નોંધ લીધી હતી અને ડેટા સિક્યોરિટી વધારવા તેમજ ફેક ન્યૂઝ અને ડીપફેક સામગ્રી પર રોક લગાવવા માટેનો સંપૂર્ણ રોડમેપ ટૂંક સમયમાં સરકાર સમક્ષ રજૂ કરવાની ખાતરી આપી હતી.