વોશિંગ્ટન: તા.૧૦: મધ્ય પૂર્વમાં ઈરાન અને અમેરિકા વચ્ચે ચાલી રહેલો વિવાદ હવે અત્યંત ભયાનક વળાંક પર પહોંચી ગયો છે. વ્યૂહાત્મક રીતે મહત્વપૂર્ણ ગણાતા હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ (Hormuz Strait) માં અમેરિકી સેનાના મધ્ય પૂર્વ કમાન્ડ (US CENTCOM) એ મિશન આક્રમક બનાવીને ૨૦થી વધુ ઘાતક યુદ્ધ જહાજો તૈનાત કરી દીધા છે. અમેરિકા દ્વારા ઈરાન સામે નાકાબંધી વધુ કડક બનાવવામાં આવી રહી છે, જેના ભાગરૂપે અત્યાર સુધીમાં ૫૫ વાણિજ્યિક જહાજોના માર્ગ બદલી દેવામાં આવ્યા છે, જ્યારે બે જહાજોને રોકીને તપાસ કરવામાં આવી છે. યુએસએસ રોસ (USS Ross) જેવા વિધ્વંસક ડિસ્ટ્રોયર જહાજો ખાડીના પાણીમાં ઘેરાબંધી કરીને ઊભા રહી ગયા છે.

બીજી તરફ, આ ભારે તણાવ અને નાકાબંધી વચ્ચે ઈરાન અને ઓમાન વચ્ચે એક મહત્વપૂર્ણ સમજૂતી અંતિમ તબક્કામાં હોવાના અહેવાલો સામે આવ્યા છે. ઈરાનના વિદેશ મંત્રી અબ્બાસ અરાઘચીએ ખુલાસો કર્યો છે કે હોર્મુઝ જળમાર્ગ દ્વારા નવી શિપિંગ લેન બનાવવા અંગે ઓમાન સાથેનો કરાર પૂર્ણતાના આરે છે. આ કરાર થકી આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે તેલ અને ગેસના પરિવહન માટે અત્યંત મહત્વના ગણાતા આ માર્ગને પુનઃ સુરક્ષિત કરી શકાશે. જોકે, તેહરાને સ્પષ્ટ ચીમકી આપી છે કે જ્યાં સુધી વોશિંગ્ટન તેમની શરતો પૂરી નહીં કરે ત્યાં સુધી તે વાણિજ્યિક જહાજો માટે આ રસ્તો સંપૂર્ણપણે ખોલશે નહીં.

ઈરાનની નેશનલ સિક્યુરિટી કાઉન્સિલના સચિવ મોહમ્મદ બાકર ઝોલકાદરે અમેરિકા સામે શરતોની લાંબી યાદી મૂકી છે. ઈરાને માગ કરી છે કે અમેરિકા પોતાના હુમલાથી થયેલા નુકસાનનું વળતર ચૂકવે, ઈરાન અને તેના સહયોગી દેશો પરના આક્રમક હુમલા તાત્કાલિક બંધ કરે, ખાડીમાંથી નૌકાદળની નાકાબંધી હટાવે તેમજ ઈરાન પર લાદવામાં આવેલા તમામ આર્થિક પ્રતિબંધો ઉઠાવીને તેની જપ્ત કરાયેલી સંપત્તિઓ મુક્ત કરે. અમેરિકી અધિકારીઓનું કહેવું છે કે વાણિજ્યિક શિપિંગ સુચારુ રૂપે શરૂ કરવા માટે જો બંને પક્ષો વચ્ચે મધ્યસ્થીઓ દ્વારા કરાર થશે, તો તેઓ ઈરાની બંદરો પરથી નાકાબંધી હટાવવા તૈયાર છે.

અમેરિકાએ સ્પષ્ટતા કરી છે કે તેમની લશ્કરી કાર્યવાહીનો મુખ્ય હેતુ ઈરાનને પરમાણુ શસ્ત્રો વિકસાવતા રોકવાનો અને પ્રદેશમાં શાંતિ જોખમાવતી તેની ક્ષમતાને નાબૂદ કરવાનો છે. જૂન મહિનામાં વોશિંગ્ટન અને તેહરાન વચ્ચે થયેલો યુદ્ધવિરામ જુલાઈમાં લાદવામાં આવેલા નવા પ્રતિબંધો બાદ તૂટી ગયો હતો, જેના પછી ઈરાને તેને કરારનો ભંગ ગણાવ્યો હતો. હાલ બંને દેશો વચ્ચે સીધી કોઈ વાતચીત નથી થઈ રહી પરંતુ મધ્યસ્થી દેશો દ્વારા મેસેજની આપ-લે થઈ રહી છે. અખાતના આ વ્યૂહાત્મક વિસ્તારમાં ૨૦ યુદ્ધ જહાજોની તૈનાતીથી વિશ્વભરના ઓઈલ માર્કેટ પર પણ ગંભીર અસરો પડવાની શક્યતા સેવાઈ રહી છે.