પટણા: બિહારના રાજકારણમાં સાડા ત્રણ દાયકાથી ચાલતા મંડળ આંદોલન અને સામાજિક ન્યાયના સમીકરણો વચ્ચે એક નવો જ રાજકીય ભૂકંપ જોવા મળી રહ્યો છે. ૧૯૯૦માં ડૉ. જગન્નાથ મિશ્રાના પદ છોડ્યા બાદ બિહારના મુખ્યમંત્રી પદ પરથી સવર્ણ ચહેરાઓ ગાયબ થઈ ગયા હતા અને સત્તાની ચાવી સતત ઓબીસી, ઈબીસી અને દલિત નેતૃત્વ પાસે જ રહી. પરંતુ તાજેતરમાં જન સૂરજના સ્થાપક પ્રશાંત કિશોરે બાંકીપુર બેઠક પર મેળવેલી ઐતિહાસિક જીત બાદ પટણાની શેરીઓથી લઈને સચિવાલય સુધી એક જ ચર્ચા ચાલૂ થઈ છે કે, શું ૩૬ વર્ષના લાંબા વિરામ બાદ બિહારને પોતાનો નવો સાર્વત્રિક સ્વીકૃત ઉચ્ચ જાતિનો નેતા મળી ગયો છે?

લાલુ પ્રસાદ યાદવના સત્તામાં આવ્યા બાદ બિહારમાંથી કોંગ્રેસના જમાનાનું સવર્ણ વર્ચસ્વ સંપૂર્ણપણે ઓગળી ગયું હતું. ત્યારથી લઈને અત્યાર સુધી રાબડી દેવી, નીતિશ કુમાર, જીતન રામ માંઝી અને સમ્રાટ ચૌધરી જેવા નેતાઓએ જ રાજ્યનું નેતૃત્વ કર્યું છે. જાતિ આધારિત વસ્તી ગણતરી મુજબ બ્રાહ્મણ, ભૂમિહાર, રાજપૂત અને કાયસ્થ મળીને રાજ્યમાં માત્ર ૧૫.૫ ટકા વસ્તી ધરાવે છે. આટલી ઓછી વસ્તી અને અંદરોઅંદરના જાતિગત વિભાજનને કારણે અત્યાર સુધી ભાજપ કે કોંગ્રેસ જેવી મોટી પાર્ટીઓ પણ ઉચ્ચ જાતિના નેતાને મુખ્યમંત્રી પદના ઉમેદવાર તરીકે પ્રોજેક્ટ કરવાનું જોખમ લેતી નહોતી.

જોકે, પ્રશાંત કિશોરના આક્રમક ચૂંટણી પ્રચાર, હજારો કિલોમીટરની પદયાત્રા અને તીખા પ્રહારોએ ઉચ્ચ જાતિના યુવાનો અને મતદારોમાં એક નવી આશા જગાવી છે. રાજકીય વિશ્લેષકોનું માનવું છે કે માત્ર ૧૫ ટકા સવર્ણ મતોથી મુખ્યમંત્રી બનવું શક્ય નથી, પરંતુ જો પ્રશાંત કિશોર પોતાની 'જન સૂરજ' છત્રછાયા હેઠળ આ ઉચ્ચ જાતિઓને એકજૂથ કરીને સાથે સાથે શિક્ષિત અને અસંતુષ્ટ પછાત વર્ગને જોડી શક્યા, તો બિહારના રાજકારણમાં ૧૯૯૦ પછીનો સૌથી મોટો તખ્તાપલટો સર્જાઈ શકે છે. હાલમાં તો આ જીતે બિહારના આગામી રાજકીય ભવિષ્ય પર મોટો સસ્પેન્સ ઊભો કરી દીધો છે.