મુંબઈ: તા.૧૧ : નાણાકીય ક્ષેત્રમાં આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) ના ઝડપથી વધી રહેલા ઉપયોગ વચ્ચે રિઝર્વ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા (RBI) ના ગવર્નર સંજય મલ્હોત્રાએ બેંકોને એક મહત્વપૂર્ણ અને સ્પષ્ટ સંદેશ આપ્યો છે. મુંબઈ ખાતે આયોજિત FIBAC 2026 કોન્ફરન્સને સંબોધતા તેમણે જણાવ્યું હતું કે, આગામી સમયમાં તે બેંકો જ સફળ થશે જે માત્ર આક્રમક રીતે ટેકનોલોજી અપનાવવાને બદલે AI ની કામગીરીને યોગ્ય રીતે સમજીને તેની જવાબદારી અને પારદર્શિતા સુનિશ્ચિત કરશે.

નાણાકીય ઇકોસિસ્ટમમાં મૂળભૂત પરિવર્તન જરૂરી

RBI ગવર્નરે ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે AI ટેકનોલોજીને અપનાવવા માટે બેંકો અને નાણાકીય સંસ્થાઓએ પોતાની કાર્યશૈલીમાં મોટો ફેરફાર કરવો પડશે. જોખમોનું યોગ્ય મૂલ્યાંકન, ગ્રાહક સેવા, મૂડીની ફાળવણી અને દૈનિક કામગીરીના સંચાલનમાં મૂળભૂત પરિવર્તન લાવવું જરૂરી છે. તેમણે ઉમેર્યું કે બેંકોએ પોતાની AI વ્યૂહરચના જાતે સક્રિય રીતે ઘડવી પડશે, અન્યથા આ ટેકનોલોજી દિશા વગર વિકસિત થઈને નુકસાન પહોંચાડી શકે છે.

ભારતના જાહેર ડિજિટલ માળખાની તાકાત

મલ્હોત્રાએ ભારતના સુદ્રઢ ડિજિટલ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરની પ્રશંસા કરતા કહ્યું કે ભારત પાસે AI ક્ષેત્રે અનોખો વૈશ્વિક ફાયદો છે. દેશમાં રહેલા યુપીઆઈ (UPI), આધાર, ડિજિલૂકર અને ONDC જેવા ક્રાંતિકારી પ્લેટફોર્મ ખાનગી ક્ષેત્રમાં નવીનતા લાવવા માટે મજબૂત પાયો પૂરો પાડે છે. જેમ યુપીઆઈ એ ડિજિટલ ચુકવણીની પદ્ધતિ બદલી નાખી છે, તેમ AI નાણાકીય નિર્ણયો લેવાની ક્ષમતામાં આટલો જ મોટો સુધારો લાવવાની ક્ષમતા ધરાવે છે.

જવાબદાર AI અને ગ્રાહક સુરક્ષા પર ભાર

આરબીઆઈ ગવર્નરે સ્પષ્ટ કર્યું કે AI ના ઉપયોગથી થતા પરિણામોની સંપૂર્ણ માલિકી બેંકોએ પોતે લેવી પડશે. દરેક બેંકે ખાતરી કરવી પડશે કે AI નો ઉપયોગ ગ્રાહકોના હિત, જોખમ વ્યવસ્થાપન પ્રથાઓ અને નિયમનકારી નીતિઓ સાથે સુસંગત હોય. હાલમાં વૈશ્વિક સ્તરે બેંકો છેતરપિંડી રોકવા, લોનના ઝડપી નિર્ણયો અને ગ્રાહક સેવાઓ સુધારવા માટે AI માં ભારે રોકાણ કરી રહી છે, ત્યારે જવાબદાર AI ફ્રેમવર્ક બનાવવું અનિવાર્ય બની ગયું છે.