નવી દિલ્હી: તા.૧૧ : અવકાશ સંશોધન અને સ્પેસ ટેકનોલોજીના ક્ષેત્રે ભારત માટે વધુ એક ગૌરવપૂર્ણ સમાચાર આવ્યા છે. યુએસ સ્પેસ એજન્સી નાસા (NASA) એ ભારતીય સ્પેસ એજન્સી ઇસરો (ISRO) ને આર્ટેમિસ મિશન હેઠળ તેના મહત્વકાંક્ષી 'મૂન બેઝ પ્રોગ્રામ' (Moon Base Program) માં જોડાવા માટે સત્તાવાર આમંત્રણ આપ્યું છે. નવી દિલ્હી સ્થિત યુએસ એમ્બેસી દ્વારા કરવામાં આવેલી જાહેરાત મુજબ, આ જોડાણથી ભારત અને અમેરિકા વચ્ચેના સિવિલ સ્પેસ કોઓપરેશન અને વૈજ્ઞાનિક ભાગીદારીને એક નવી ચરમસીમા મળશે.

બેંગલુરુમાં યોજાયેલી ૯મી બેઠકમાં થયો મહત્વનો નિર્ણય

આ ઐતિહાસિક પ્રસ્તાવ ભારત અને યુએસ વચ્ચેના સિવિલ સ્પેસ જોઈન્ટ વર્કિંગ ગ્રુપ (CSJWG) ની ૯મી બેઠક દરમિયાન મૂકવામાં આવ્યો હતો. આ બેઠક ૫ અને ૬ ઓગસ્ટના રોજ બેંગલુરુ સ્થિત ISRO મુખ્યાલય ખાતે યોજાઈ હતી. આ બેઠકમાં બંને દેશોએ સાયન્સ, ઓપન ડેટા શેરિંગ અને હ્યુમન સ્પેસ ફ્લાઈટ ટેકનોલોજી જેવા ભવિષ્યના મહત્વના વિષયો પર ઊંડાણપૂર્વક ચર્ચા કરી હતી. ભારત અગાઉ ૨૧ જૂન, ૨૦૨૩ ના રોજ આર્ટેમિસ કરાર પર હસ્તાક્ષર કરનાર ૨૭મો દેશ બન્યો હતો.

ચંદ્ર પર કાયમી વસાહત અને મંગળ મિશનની તૈયારી

નાસાનો આર્ટેમિસ પ્રોગ્રામ ચંદ્રના દક્ષિણ ધ્રુવ (South Pole) પર એક કાયમી માનવ સંશોધન બેઝ બનાવવાની દિશામાં કામ કરી રહ્યો છે. આ મૂન બેઝનો મુખ્ય હેતુ અવકાશમાં વૈજ્ઞાનિક શોધોને વેગ આપવાનો અને ભવિષ્યમાં મંગળ ગ્રહ (Mars) પર માનવસહિત મિશન મોકલવા માટે જરૂરી ટેકનોલોજી અને પર્યાવરણ તૈયાર કરવાનો છે. ઇસરો આ પ્રોગ્રામ સાથે જોડાવાથી ભારતીય વૈજ્ઞાનિકો અને એસ્ટ્રોનોટ્સને ચંદ્ર પરના સંશોધનોનો સીધો લાભ મળશે.

શું છે આર્ટેમિસ મિશન?

આર્ટેમિસ એ નાસાનો અત્યાર સુધીનો સૌથી મોટો માનવ અવકાશ કાર્યક્રમ છે, જેનો ઉદ્દેશ્ય ૫૦ વર્ષ પછી માનવીને ફરીથી ચંદ્ર પર ઉતારવાનો છે.

• આર્ટેમિસ I: નવેમ્બર ૨૦૨૨ માં માનવરહિત ઓરિઅન અવકાશયાનનું સફળ પરીક્ષણ કરવામાં આવ્યું હતું.

• આર્ટેમિસ II: એપ્રિલ ૨૦૨૬ માં ચાર અવકાશયાત્રીઓ (રીડ વાઈઝમેન, વિક્ટર ગ્લોવર, ક્રિસ્ટીના કોચ અને જેરેમી હેન્સન) સાથે ચંદ્રની ભ્રમણકક્ષામાં સફળતાપૂર્વક ઉડાન ભરી હતી.

• આર્ટેમિસ III & IV: આગામી તબક્કામાં ચંદ્રની ભ્રમણકક્ષામાં ડોકિંગ ટેસ્ટ કરવામાં આવશે અને અવકાશયાત્રીઓને ચંદ્રના દક્ષિણ ધ્રુવ પર ઉતારવામાં આવશે.