મુંબઈ: તા.૧૧ — ગણેશ ચતુર્થીનો પવિત્ર તહેવાર નજીક આવી રહ્યો છે ત્યારે દેશભરમાં ભક્તો પોતાના ઘરો અને જાહેર પંડાલોમાં વિઘ્નહર્તા શ્રીજીના આગમનની તૈયારીઓમાં મગ્ન બન્યા છે. મૂર્તિઓના એડવાન્સ બુકિંગથી લઈને મંડપ અને સજાવટનું આયોજન પૂરજોશમાં ચાલી રહ્યું છે. જોકે, પ્લાસ્ટર ઓફ પેરિસ (PoP) ની મૂર્તિઓ અને પ્લાસ્ટિકની સજાવટથી જળાશયોમાં થતા પ્રદૂષણ પ્રત્યે લોકોમાં જાગૃતિ વધી છે. આ વર્ષે મોટાભાગના શ્રદ્ધાળુઓ પર્યાવરણને અનુકૂળ એટલે કે ઇકો-ફ્રેન્ડલી ગણેશજી લાવવાનો સંકલ્પ કરી રહ્યા છે. જો તમે પણ આ વખતે પર્યાવરણ-પ્રેમી ઉજવણી કરવા ઈચ્છો છો, તો ખરીદી કરતી વખતે કેટલીક બાબતો ખાસ ધ્યાનમાં રાખવી જરૂરી છે.

૧. યોગ્ય અને ટકાઉ મૂર્તિની પસંદગી કરો

બજારમાં ઇકો-ફ્રેન્ડલી મૂર્તિઓમાં પણ વિવિધ પ્રકારના વિકલ્પો ઉપલબ્ધ હોય છે. પાણીમાં સરળતાથી ઓગળી જાય તેવી શાડુ માટી (દ્રાવ્ય માટી), લાલ માટી કે પેપર પલ્પમાંથી બનેલી મૂર્તિઓ શ્રેષ્ઠ પસંદગી છે. આ સિવાય આજકાલ 'પ્લાન્ટેબલ ગણેશા' (બીજવાળી મૂર્તિઓ) નો ક્રેઝ ખૂબ વધ્યો છે, જેમાં મૂર્તિની અંદર છોડના બીજ મૂકવામાં આવે છે. વિસર્જન બાદ આ મૂર્તિમાંથી એક સુંદર છોડ અંકુરિત થાય છે, જે ઉત્સવની યાદોને કાયમ માટે જીવંત રાખે છે.

૨. મૂર્તિ સાથે સજાવટ પર પણ આપો ધ્યાન

માત્ર ઇકો-ફ્રેન્ડલી મૂર્તિ ખરીદવી પૂરતી નથી, પરંતુ મંડપની સજાવટ પણ પર્યાવરણને અનુકૂળ હોવી જોઈએ. થર્મોકોલ, પ્લાસ્ટિક અને સિંગલ-યુઝ સામગ્રીનો ત્યાગ કરીને તાજા ફૂલો, આસોપાલવના પાન, સુતરાઉ કે રેશમી કાપડ, કાગળના ક્રાફ્ટ અને લાકડાની સજાવટનો ઉપયોગ કરવો જોઈએ, જેથી કચરો ઓછો થાય.

૩. કેમિકલ રંગો અને કૃત્રિમ શણગાર ટાળો

ઘણીવાર મૂર્તિ માટીની હોય છે પરંતુ તેના પર ઝેરી કેમિકલ વાળા કૃત્રિમ રંગોનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હોય છે, જે વિસર્જન સમયે જળચર જીવો માટે હાનિકારક સાબિત થાય છે. આથી હંમેશા કુદરતી, વોટર-સોલ્યુબલ કે ઓર્ગેનિક રંગોથી રંગાયેલી મૂર્તિઓ જ પસંદ કરો. ઉપરાંત, મૂર્તિ પર પ્લાસ્ટિકના ઘરેણાં કે નકલી રત્નોનો ઉપયોગ ન કરવો હિતાવહ છે.

૪. મૂર્તિનું કાળજીપૂર્વક હેન્ડલિંગ અને વિસર્જન

PoP ની મૂર્તિઓની તુલનામાં માટી અને ઇકો-ફ્રેન્ડલી મૂર્તિઓ વધુ નાજુક હોય છે. તેથી લાવતી વખતે, સ્થાપના કરતી વખતે અને ખાસ કરીને વિસર્જન સમયે મૂર્તિને ખૂબ જ કાળજીપૂર્વક સંભાળવી. શક્ય હોય તો ઘરના આંગણામાં જ કોઈ મોટા પાત્ર કે ટબમાં શુદ્ધ પાણી ભરીને વિસર્જન કરવું અને તે માટીનો ઉપયોગ છોડ વાવવા માટે કરવો.