છેલ્લા 8 દિવસમાં સૌથી લોકપ્રિય હેં...વારાણસીમાં ભાજપનો પરાજય 9:51 AM
મહત્વના સમાચારો ઊડતી નજરે.... 9:30 AM
૧૧ ઓગસ્ટે ‘બલૂચિસ્તાન સ્વતંત્રતા દિવસ'નો નારો ફરી ગુંજ્યોઃ પાકિસ્તાનથી અલગ ‘રિપબ્લિક ઓફ બલૂચિસ્તાન'ને વૈશ્વિક માન્યતા આપવા અપીલ
૧૯૪૭ના કલાતના અલગ અસ્તિત્વથી આજના બલૂચ આંદોલન સુધીઃ ગ્વાદર, કુદરતી સંપત્તિ અને ચીન
પાકિસ્તાનના બલૂચિસ્તાનમાં લાંબા સમયથી ચાલતા સ્વતંત્રતા આંદોલને આજે ૧૧ ઓગસ્ટે ફરી આંતરરાષ્ટ્રીય ધ્યાન ખેંચ્યું છે. બલૂચ નેતા મીર યાર બલૂચે બલૂચ લોકોને ૧૧ ઓગસ્ટને ‘સ્વતંત્રતા દિવસ' તરીકે ઉજવવા અને બલૂચ ધ્વજ ફરકાવવા અપીલ કરી છે. તેમણે આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદાય સમક્ષ ‘રિપબ્લિક ઓફ બલૂચિસ્તાન'ને માન્યતા આપવાની માગણી પણ પુનરોચ્ચાર કરી છે. જોકે મહત્વની વાત એ છે કે ભારત સહિત કોઈ મોટા દેશે બલૂચિસ્તાનને સ્વતંત્ર રાષ્ટ્ર તરીકે સત્તાવાર માન્યતા આપી નથી.
બલૂચિસ્તાનનો પ્રશ્ન ફરી ચર્ચાના કેન્દ્રમાં આવ્યો છે. બલૂચ સ્વતંત્રતા સમર્થક નેતા મીર યાર બલૂચે વિશ્વભરમાં રહેતા બલૂચ સમુદાયને આજે ૧૧ ઓગસ્ટને ‘બલૂચિસ્તાન સ્વતંત્રતા દિવસ' તરીકે ઉજવવા, ઘરો, બજારો, દુકાનો, શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ અને જાહેર સ્થળોએ બલૂચ ધ્વજ ફરકાવવા અપીલ કરી છે. તેમના નિવેદનમાં આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદાયને બલૂચિસ્તાનની સ્વતંત્રતા અને સાર્વભૌમત્વને માન્યતા આપવા પણ કહેવામાં આવ્યું છે.
બલૂચ રાષ્ટ્રવાદીઓ ૧૧ ઓગસ્ટ, ૧૯૪૭ને ઐતિહાસિક રીતે મહત્વની તારીખ માને છે. તે સમયના કલાત રાજ્યએ બ્રિટિશ શાસન સમાપ્ત થતી વેળાએ અલગ રાજકીય અસ્તિત્વનો દાવો કર્યો હતો. બાદમાં માર્ચ ૧૯૪૮માં કલાત પાકિસ્તાન સાથે જોડાયું. આ જોડાણ સ્વૈચ્છિક હતું કે દબાણ હેઠળ થયું તે અંગે ઐતિહાસિક અને રાજકીય મતભેદો આજે પણ છે. બલૂચ રાષ્ટ્રવાદી સંગઠનો તેને બળજબરીપૂર્વકનું વિલીનીકરણ ગણાવે છે. આકાશવાણીના અગાઉના અહેવાલમાં પણ બલૂચ સ્વતંત્રતા આંદોલનનાં મૂળ ૧૯૪૭૪૮ના આ ઘટનાક્રમ સુધી જતાં હોવાનું નોંધાયું છે.
હાલના સમયમાં પાકિસ્તાનના નકશામાં બલૂચિસ્તાન એક પ્રાંત છે અને ત્યાં પાકિસ્તાનની પ્રાંતીય સરકાર, વિધાનસભા તથા સુરક્ષા વ્યવસ્થા કાર્યરત છે. એટલે સોશિયલ મીડિયા પર ‘સ્વતંત્ર દેશ જાહેર થઈ ગયો' એવો દાવો કાનૂની અને આંતરરાષ્ટ્રીય રીતે હજી પૂર્ણ થયેલી હકીકત નથી. કોઈ પ્રદેશ પોતાને સ્વતંત્ર જાહેર કરે તે અને તેને અન્ય દેશો તથા આંતરરાષ્ટ્રીય સંસ્થાઓ દ્વારા રાષ્ટ્ર તરીકે માન્યતા મળે તે બે અલગ બાબતો છે. ભારતે પણ હાલ સુધી ‘રિપબ્લિક ઓફ બલૂચિસ્તાન'ને અલગ સાર્વભૌમ દેશ તરીકે સત્તાવાર માન્યતા આપ્યાનું કોઈ સત્તાવાર નિવેદન સામે આવ્યું નથી.
બલૂચિસ્તાનનું વ્યૂહાત્મક મહત્વ વિશાળ છે. પાકિસ્તાન સરકારના પોતાના સત્તાવાર આંકડા પ્રમાણે તે દેશના કુલ ભૂભાગનો લગભગ ૪૪ ટકા વિસ્તાર ધરાવે છે અને વિસ્તારની લ્લષ્ટિએ પાકિસ્તાનનો સૌથી મોટો પ્રાંત છે. તેની પﾍમિ સરહદ ઈરાન સાથે, ઉત્તર તરફ અફઘાનિસ્તાન સાથે અને દક્ષિણ તરફ અરબી સમુદ્ર સાથે જોડાયેલી છે.
ખાસ કરીને ગ્વાદર બંદર અને ચીનપાકિસ્તાન આર્થિક કોરિડોરને કારણે આ પ્રદેશનું મહત્વ વધુ વધ્યું છે. પાકિસ્તાન સરકારના ચીનપાકિસ્તાન આર્થિક કોરિડોર માટેના સત્તાવાર પોર્ટલમાં ગ્વાદર બંદર, ફ્રી ઝોન, પૂર્વીય બાયપાસ માર્ગ તથા અન્ય વિકાસ યોજનાઓને કોરિડોરના મહત્વપૂર્ણ પ્રોજેક્ટ તરીકે દર્શાવવામાં આવ્યા છે. ગ્વાદર બલૂચિસ્તાન પ્રાંતમાં આવેલું છે.
બલૂચ રાષ્ટ્રવાદી જૂથો લાંબા સમયથી કુદરતી સંપત્તિમાંથી સ્થાનિક લોકોને પૂરતો લાભ ન મળવો, રાજકીય સ્વાયત્તતા, ગાયબ થયેલા લોકો અને સુરક્ષા કાર્યવાહી જેવા મુદ્દાઓ ઉઠાવતા આવ્યા છે. બીજી તરફ પાકિસ્તાન સરકાર સ્વતંત્રતાની માંગ કરનારા સશષ જૂથોની પ્રવૃત્તિઓને રાષ્ટ્રીય સુરક્ષાનો પ્રશ્ન માને છે. આંતરરાષ્ટ્રીય અહેવાલોમાં પણ બલૂચિસ્તાનમાં સુરક્ષા દળો, સશષ જૂથો અને માનવાધિકાર સંબંધિત આક્ષેપો વચ્ચે વર્ષોથી તણાવ ચાલતો હોવાનું નોંધાયું છે.
શા માટે ૧૧ ઓગસ્ટ?
બલૂચ રાષ્ટ્રવાદીઓના દાવા અનુસાર ૧૧ ઓગસ્ટ, ૧૯૪૭ના દિવસે કલાતે બ્રિટિશ શાસન સમાપ્ત થવાની પૃષ્ઠભૂમિમાં અલગ રાજકીય અસ્તિત્વ જાહેર કર્યું હતું. બલૂચ સ્વતંત્રતા સમર્થકો તેથી આ તારીખને તેમના ઐતિહાસિક ‘સ્વતંત્રતા દિવસ' સાથે જોડે છે. ત્યારબાદ માર્ચ ૧૯૪૮માં કલાત પાકિસ્તાનમાં જોડાયું હતું. આ ઘટનાના સ્વરૂપ અંગે આજે પણ જુદા જુદા ઐતિહાસિક વર્ણનો છે.
(10:01 AM IST)
