નવી દિલ્હી: કેન્દ્ર સરકારના જલ શક્તિ મંત્રાલય દ્વારા ગંગા અને તેની ઉપનદીઓના 'સક્રિય પૂરના મેદાન' (Active Floodplain) ની વ્યાખ્યામાં મહત્વપૂર્ણ સુધારાઓની જાહેરાત કરવામાં આવી છે. ૭ ઓગસ્ટના રોજ જારી કરાયેલ અને ૧૦ ઓગસ્ટના રોજ સત્તાવાર ગેઝેટમાં પ્રકાશિત 'ગંગા નદી આદેશ, ૨૦૨૬' માં કરાયેલા આ સુધારા અનુસાર, નદી કિનારાની જાળવણી સંબંધિત જોગવાઈઓમાંથી "બાંધકામ-મુક્ત ક્ષેત્ર" (No-Construction Zone) શબ્દને દૂર કરવામાં આવ્યો છે.

આ નવા સુધારા હેઠળ પૂર આવવાની શક્યતાઓ અને તેના સમયગાળાના આધારે સમગ્ર પૂરભૂમિને ત્રણ અલગ-અલગ કેટેગરીમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવી છે. જે વિસ્તારોમાં દર પાંચ વર્ષમાં ઓછામાં ઓછું એક વાર પૂરનું પાણી ફરી વળે છે તેને 'સક્રિય પૂરનું મેદાન' ગણવામાં આવશે. આ ઉપરાંત, પાંચથી ૨૫ વર્ષ વચ્ચે પૂરથી પ્રભાવિત થતા વિસ્તારોને 'નિયમનકારી ક્ષેત્ર' (Regulatory Zone) અને ૨૫ થી ૧૦૦ વર્ષની સમયસીમામાં જળબંબાકાર થતા વિસ્તારોને 'ચેતવણી ક્ષેત્ર' (Warning Zone) તરીકે ચિહ્નિત કરવામાં આવ્યા છે.

મંત્રાલયે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે 'બાંધકામ-મુક્ત ક્ષેત્ર' શબ્દ દૂર કરાયો હોવા છતાં, ગંગા અને તેની ઉપનદીઓના સક્રિય પૂરના મેદાનોમાં રહેણાંક, વાણિજ્યિક કે ઔદ્યોગિક હેતુ માટે કાયમી અથવા અસ્થાયી બાંધકામ પરનો હાલનો પ્રતિબંધ યથાવત રહેશે. આ ફેરફારનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય નદીના કુદરતી ભૂગર્ભજળ રિચાર્જ કાર્યોને જાળવી રાખવાનો, દબાણો હટાવવાનો અને ગંગા નદીના કાયાકલ્પ માટે વધુ સ્પષ્ટ વૈજ્ઞાનિક રોડમેપ તૈયાર કરવાનો છે.