નવી દિલ્‍હી,તા.૧૩: જો તમે નવો સ્‍માર્ટફોન ખરીદવાનું વિચારી રહ્યા છો, તો ભવિષ્‍યમાં ઓછી કિમતે વધુ સુવિધાઓ ધરાવતો ફોન શોધવો મુશ્‍કેલ બની શકે છે. ભારતમાં સ્‍માર્ટફોન બજાર મોટા પરિવર્તનમાંથી પસાર થઈ રહ્યું છે. દેશનું સ્‍માર્ટફોન બજાર પાંચ વર્ષના તળિયે પહોંચી ગયું છે. રૂ.૧૦,૦૦૦ થી ઓછી કિમતના ફોન બજારમાંથી ઝડપથી ગાયબ થઈ રહ્યા છે. આ ફોન મેમરીની વધતી કિમત અને નબળી બજાર માંગને કારણે છે. કંપનીઓ હવે સસ્‍તા ફોનને બદલે હાઇ-એન્‍ડ મોડેલ્‍સ પર વધુ ધ્‍યાન કેન્‍દ્રિત કરી રહી છે.

IDC મુજબ, ભારતમાં સ્‍માર્ટફોનનું વેચાણ ૨૦૨૬ ના બીજા ક્‍વાર્ટરમાં ૧૧.૧ ટકા ઘટીને ૩૩.૨ મિલિયન યુનિટ થયું. આ પાંચ વર્ષમાં ૨૦૨૬ ના પ્રથમ અર્ધવાર્ષિક ગાળામાં સૌથી નબળું હતું. બીજી તરફ, ફોનની સરેરાશ વેચાણ કિમત ૧૪.૪ ટકા વધી. આનો અર્થ એ થયો કે ફોનના ભાવ વધી રહ્યા છે, જ્‍યારે વેચાણ ઘટી રહ્યું છે.

આ પરિવર્તનની સૌથી વધુ અસર રૂ.૧૦,૦૦૦ થી ઓછી કિમતના ફોન પર પડી છે. IDC ના ડેટા અનુસાર, પ્રથમ ક્‍વાર્ટરમાં રૂ.૧૦,૦૦૦ થી ઓછી કિમતના સ્‍માર્ટફોનનું વેચાણ વાર્ષિક ધોરણે ૫૯ ટકા ઘટ્‍યું. આ સેગમેન્‍ટનો બજાર હિસ્‍સો પણ ૧૮ ટકાથી ઘટીને માત્ર ૮ ટકા થયો. આની સીધી અસર ગ્રાહકો પર પડી શકે છે. DRAM અને NAND જેવી મેમરીની વધતી કિમતો કંપનીઓ માટે સસ્‍તા સ્‍માર્ટફોનનું ઉત્‍પાદન અને ઓછી કિમતે વેચાણ કરવાનું મુશ્‍કેલ બનાવી રહી છે. તેથી, કંપનીઓ ડિસ્‍કાઉન્‍ટ ઘટાડી રહી છે, કિમતો વધારી રહી છે અને વધુ મોંઘા ફોન પર ધ્‍યાન કેન્‍દ્રિત કરી રહી છે.

ભારતની સૌથી મોટી સ્‍માર્ટફોન કંપની, વિવો, બીજા ક્‍વાર્ટરમાં વેચાણમાં ૧૩.૯ ટકાનો ઘટાડો જોવા મળ્‍યો. Xiaomi ના વેચાણમાં ૧૦ ટકા, Oppo ના વેચાણમાં ૮.૫ ટકા અને Realme ના વેચાણમાં ૧૪.૨ ટકાનો ઘટાડો થયો. iQOO ના વેચાણમાં ૬૧ ટકાનો ભારે ઘટાડો થયો.

આ સમગ્ર પરિવર્તન વચ્‍ચે, એક રસપ્રદ ઘટના ઉભરી આવી છે સસ્‍તા ૪ઞ્‍ ફોનની માંગ ફરી વધી રહી છે. ભારતમાં કુલ સ્‍માર્ટફોન વેચાણમાં 4G ફોનનો હિસ્‍સો પ્રથમ ક્‍વાર્ટરમાં ૫.૮ ટકાથી વધીને બીજા ક્‍વાર્ટરમાં ૧૧.૧ ટકા થયો છે. આનું કારણ એ છે કે કંપનીઓ વધુ મોંઘા 5G ફોન સાથે સ્‍પર્ધા કરવા માટે ઓછી કિમતના 4G મોડેલો પાછા લાવી રહી છે.

જ્‍યારે મોટાભાગની કંપનીઓએ વેચાણમાં ઘટાડો અનુભવ્‍યો, ત્‍યારે સેમસંગ અને એપલે સારું પ્રદર્શન કર્યું. સેમસંગના વેચાણમાં ૦.૪ ટકા અને એપલે ૦.૭ ટકાનો વધારો થયો. બીજા ક્‍વાર્ટરમાં, સેમસંગનો બજાર હિસ્‍સો ૧૬.૪ ટકા અને એપલનો ૮.૫ ટકા હતો. મોટોરોલા અને વનપ્‍લસનો પણ અન્‍ય ઘણી કંપનીઓ કરતા સારો દેખાવ રહ્યો. લોકોની ફોન ખરીદવાની રીત પણ બદલાઈ રહી છે. ઓનલાઈન સ્‍માર્ટફોન વેચાણમાં ૧૯.૮ ટકાનો ઘટાડો થયો છે, જ્‍યારે ઓફલાઈન વેચાણમાં માત્ર ૩.૬ ટકાનો ઘટાડો થયો છે. આનાથી કુલ બજારમાં ઓફલાઈન ચેનલનો હિસ્‍સો વધીને ૫૮.૧ ટકા થઈ ગયો છે.

ભવિષ્‍યમાં એફોર્ડેબલ ફોનની સમસ્‍યા વધુ ખરાબ થઈ શકે છે. IDC કહે છે કે વધતી જતી મોંઘી મેમરીને કારણે ૧૦,૦૦૦ રૂપિયાથી ઓછી કિમતના ફોનનો સેગમેન્‍ટ કંપનીઓ માટે ઓછો નફાકારક બની રહ્યો છે. IDCને અપેક્ષા છે કે ૨૦૨૬ ના બીજા ભાગમાં ભારતમાં સ્‍માર્ટફોનનું વેચાણ ૧૫ ટકાથી વધુ ઘટશે. આવી સ્‍થિતિમાં, ગ્રાહકો માટે ૧૦,૦૦૦ રૂપિયાથી ઓછી કિમતે સારો સ્‍માર્ટફોન ખરીદવો વધુ મુશ્‍કેલ બની શકે છે