નવી દિલ્હી  :  ભારતની રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ ગણાતી નાના હથિયારો  નું ઉત્પાદન કરતી સરકારી ફેક્ટરીઓ હાલમાં અભૂતપૂર્વ નાણાકીય અને ઉત્પાદકીય કટોકટીનો સામનો કરી રહી છે. સંસદીય સ્થાયી સમિતિ દ્વારા રજૂ કરવામાં આવેલા તાજેતરના ચોંકાવનારા અહેવાલ મુજબ, સંરક્ષણ મંત્રાલય હેઠળની જાહેર ક્ષેત્રની કંપની 'એડવાન્સ્ડ વેપન્સ એન્ડ ઇક્વિપમેન્ટ ઇન્ડિયા લિમિટેડ' (AWEIL) સંચાલિત ફેક્ટરીઓને છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં ₹૬૦૦ કરોડથી વધુનું જંગી નુકસાન વેઠવું પડ્યું છે. સેના તરફથી મળતા ઓર્ડરમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થતાં ફેક્ટરીઓની મોટાભાગની ઉત્પાદન ક્ષમતા અને આધુનિક મશીનરી નિષ્ક્રિય પડી રહી છે.

અહેવાલમાં સામે આવેલા આંકડા અનુસાર, ૨૦૧૫-૧૬ થી ૨૦૧૯-૨૦ દરમિયાન આ ફેક્ટરીઓના કુલ પુરવઠામાં ભારતીય સેનાનો હિસ્સો ઘટીને માત્ર ૧૦% રહી ગયો હતો, જેના કારણે ફેક્ટરીઓએ મુખ્યત્વે ગૃહ મંત્રાલય (MHA) અને રાજ્ય પોલીસ દળોના મર્યાદિત ઓર્ડર પર આધાર રાખવો પડ્યો હતો. ફેક્ટરીઓમાં હથિયારોનો ઉત્પાદન ખર્ચ બજાર કિંમત કરતાં ઘણો ઊંચો હોવાને કારણે ૨૦૧૫ થી ૨૦૨૦ વચ્ચે માત્ર ૧૨ પ્રકારના નાના શસ્ત્રોના ઉત્પાદનમાં જ ₹૩૬૬ કરોડનું નુકસાન થયું હતું. ત્યારબાદના નાણાકીય વર્ષોમાં પણ કરોડોનું વધારાનું નુકસાન નોંધાતાં ફેક્ટરીઓની આર્થિક સ્થિતિ અત્યંત કંગાળ બની ગઈ છે.

નાણાકીય ખોટ ઉપરાંત, સંસદીય સમિતિએ ઉત્પાદિત થઈ રહેલા શસ્ત્રોની ગુણવત્તા અને ટેકનિકલ ખામીઓ પર પણ ભારે આક્રોશ વ્યક્ત કર્યો છે. અંતિમ નિરીક્ષણ દરમિયાન શસ્ત્રોના બેરલ બોરમાં ખામીઓ, અત્યંત ઓછો ફાયરિંગ રેટ અને બ્રીચ-બ્લોકમાં ટેકનિકલ ગરબડો જોવા મળી હતી. સમિતિએ ભલામણ કરી છે કે સૈનિકોની સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરવા સમગ્ર ઉત્પાદન પ્રક્રિયા દરમિયાન કડક ગુણવત્તા તપાસ હાથ ધરવામાં આવે. આ સાથે જ નુકસાનમાંથી બહાર આવવા માટે નાગરિક બજાર માટે શિકાર અને રમતગમતની રાઇફલ્સનું ઉત્પાદન કરવા, ઇન્વેન્ટરી મેનેજમેન્ટ સુધારવા અને સંશોધન તથા વિકાસ (R&D) માટે અલગ સરકારી ભંડોળ ફાળવવાની ખાતરી કરવા સૂચન કરાયું છે.