નવી દિલ્હી: તા.14: ભારતના સ્વતંત્રતા સંગ્રામનો ઇતિહાસ માત્ર પુરુષ નેતાઓની વીરતા સુધી સીમિત નથી, પરંતુ દેશની અસંખ્ય વિરાંગનાઓએ પણ પોતાની માતૃભૂમિની આઝાદી માટે સશસ્ત્ર ક્રાંતિથી લઈને ભૂગર્ભ આંદોલનોમાં સક્રિય ભાગ લીધો હતો. 'વંદે માતરમ'ના નારા સાથે પોતાના પ્રાણોનું બલિદાન આપનારી આ વીર નારીઓ આજે પણ દેશના દરેક નાગરિક માટે પ્રેરણાનો અમર સ્ત્રોત બની રહી છે.

સપ્ટેમ્બર 1942માં પશ્ચિમ બંગાળના તામલુક ખાતે 'ભારત છોડો આંદોલન' દરમિયાન 73 વર્ષની ઉંમરે પણ માતંગિની હાજરા રાષ્ટ્રધ્વજ હાથમાં લઈને જબરદસ્ત સરઘસનું નેતૃત્વ કરી રહ્યા હતા. બ્રિટિશ પોલીસે તેમના પર ગોળીઓનો વરસાદ વરસાવ્યો, છતાં તેઓ જમીન પર ઢળી પડ્યા ત્યાં સુધી હાથમાં તિરંગો ઊંચો પકડીને 'વંદે માતરમ' ગુંજવતા રહ્યા. આવી જ રીતે, માત્ર 17 વર્ષની નાની વયે આસામના ગોહપુર પોલીસ સ્ટેશન પર રાષ્ટ્રધ્વજ ફરકાવવા નીકળેલી કનકલતા બરુઆ પણ પોલીસ ગોળીબારમાં શહીદ થઈને ભારત છોડો આંદોલનની સૌથી નાની વયની શહીદોમાંથી એક બન્યા.

બંગાળની ક્રાંતિકારી વીરાંગના પ્રીતિલતા વાડ્ડેદારે સૂર્ય સેનની ટીમ સાથે મળીને ચટગાંવના પહારતલી યુરોપિયન ક્લબ પર સશસ્ત્ર હુમલો કર્યો હતો. ઓપરેશન દરમિયાન ઘાયલ થતાં જ અંગ્રેજોના હાથે પકડાઈ જવાને બદલે આ 21 વર્ષની યુવતીએ સાયનાઇડ પીને શહાજત વહોરી લીધી હતી. આ સિવાય મણિપુરની રાણી ગૈદિનલિયુએ માત્ર 13 વર્ષની ઉંમરે બ્રિટિશ શાસન સામે હેરકા ચળવળમાં ભાગ લીધો હતો અને 16 વર્ષની વયે ગિરફ્તાર થઈને સ્વતંત્રતા મળ્યા સુધી આશરે 14 વર્ષ જેલમાં વિતાવ્યા હતા.

ક્રાંતિકારીઓની દુનિયામાં 'દુર્ગા ભાભી' તરીકે પ્રખ્યાત દુર્ગાવતી દેવીએ ભગતસિંહ, સુખદેવ અને રાજગુરુ જેવા ક્રાંતિકારીઓને હથિયારો પૂરા પાડવા તથા આર્થિક સહાય એકઠી કરવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવી હતી. જ્હોન સોન્ડર્સની હત્યા બાદ ભગતસિંહને વેશપલટો કરાવીને લાહોરથી સફળતાપૂર્વક બહાર નીકાળવામાં પણ તેમની ભૂમિકા નિર્ણાયક રહી હતી. આઝાદીના આ પર્વ પર ભારતની આ 5 વીરાંગનાઓની અદમ્ય હિંમત અને દેશપ્રેમ દરેક દેશવાસી માટે સદાય વંદનીય રહેશે.