નવી દિલ્હી: ભારત જ્યારે તેનો ૮૦મો સ્વતંત્રતા દિવસ ઉજવી રહ્યો છે ત્યારે દેશભક્તિના વાતાવરણમાં એક એવું ગીત આપોઆપ ગૂંજી ઊઠે છે જે આજે ૬૩ વર્ષ પછી પણ દરેક ભારતીયના હૃદયને સ્પર્શી જાય છે. તે ગીત છે સુકોકિલા લતા મંગેશકરના અવાજમાં અમર થયેલું 'એ મેરે વતન કે લોગોં'. આ ગીતનો ઈતિહાસ જેટલો ભાવુક છે એટલો જ રસપ્રદ પણ છે. ૧૯૬૨ના ભારત-ચીન યુદ્ધમાં શહીદ થયેલા બહાદુર ભારતીય સૈનિકોની શહાદતને શ્રદ્ધાંજલિ આપવા માટે આ ગીત તૈયાર કરવામાં આવ્યું હતું.

આ અમર ગીતના રચયિતા પ્રખ્યાત કવિ પ્રદીપ હતા અને તેનું સંગીત સી. રામચંદ્રએ તૈયાર કર્યું હતું. એવું કહેવાય છે કે જ્યારે કવિ પ્રદીપ મુંબઈના બાંદ્રા બીચ પર ટહેલી રહ્યા હતા ત્યારે અચાનક તેમના મનમાં આ ગીતની પ્રારંભિક પંક્તિઓ સ્ફુરી હતી. તે સમયે તેમની પાસે કાગળ ન હોવાથી તેમણે પાસે રહેલા સિગારેટના પેકેટના ફોઇલ પેપર પર જ આ ઐતિહાસિક શબ્દો ટાંકી લીધા હતા. શરૂઆતમાં સમયના અભાવે લતા દીદીએ આ ગીત ગાવાની ના પાડી હતી, પરંતુ બાદમાં તેમના અવાજે આ ગીતને અમર બનાવી દીધું.

૨૭ જાન્યુઆરી ૧૯૬૩ના રોજ નવી દિલ્હીના રામલીલા મેદાનમાં આયોજિત પ્રજાસત્તાક દિવસના કાર્યક્રમમાં લતા મંગેશકરે દેશના પ્રથમ વડાપ્રધાન પંડિત જવાહરલાલ નેહરુની ઉપસ્થિતિમાં આ ગીત પ્રથમ વખત સ્ટેજ પર ગાયું હતું. લતાજીના કરુણ અને ભાવસભર અવાજમાં "એ મેરે વતન કે લોગોં, જરા આંખ મેં ભર લો પાની..." સાંભળીને નેહરુજી પણ પોતાના અશ્રુ રોકી શક્યા નહોતા. આજે પણ દરેક રાષ્ટ્રીય પર્વ પર આ ગીત સરહદ પર તૈનાત વીર સૈનિકોના બલિદાનની યાદ અપાવી દેશવાસીઓની આંખો ભીની કરી દે છે.