છેલ્લા 8 દિવસમાં સૌથી લોકપ્રિય હેં...વારાણસીમાં ભાજપનો પરાજય 9:51 AM
ફાંસીની સજા સમાપ્ત કરવાની અરજી સુપ્રિમે ફગાવી
ફાંસી ક્રુર અમાનવીય અને દર્દનાક છે તેને બદલે ઝેરી ઇન્જેકશન - ગોળી મારવી - વિજળીનો કરંટ - ગેસ ચેમ્બર જેવા વિકલ્પો સુચવાયા હતા : કેન્દ્ર સરકાર નિષ્ણાંતોની સમિતિ બનાવીને વર્તમાન ફાંસીની સિસ્ટમની વ્યાપક સમીક્ષા કરી શકે છેઃ સુપ્રિમ કોર્ટ
નવી દિલ્હી તા.૧૮: સુપ્રીમ કોર્ટે મંગળવારે મૃત્યુદંડ માટે ફાંસીની વર્તમાન વ્યવસ્થાને નાબૂદ કરવાની માંગ કરતી અરજીને ફગાવી દીધી હતી. ન્યાયાધીશ વિક્રમ નાથ અને સંદીપ મહેતાની બેન્ચે જણાવ્યું હતું કે ફાંસીને ગેરબંધારણીય જાહેર કરવાનો હાલમાં કોઈ આધાર નથી.અરજીમાં ફાંસીને ક્રૂર, અમાનવીય અને પીડાદાયક ગણાવવામાં આવી હતી. તેમાં ઘાતક ઇન્જેક્શન અને ગોળીબાર સહિત ચાર વૈકલ્પિક પદ્ધતિઓથી તેને બદલવાની માંગ કરવામાં આવી હતી.સુપ્રીમ કોર્ટે મંગળવારે મૃત્યુદંડ માટે ફાંસીની વર્તમાન વ્યવસ્થાને નાબૂદ કરવાની માંગ કરતી અરજીને ફગાવી દીધી હતી. ન્યાયાધીશ વિક્રમ નાથ અને સંદીપ મહેતાની બેન્ચે જણાવ્યું હતું કે ફાંસીને ગેરબંધારણીય જાહેર કરવાનો હાલમાં કોઈ આધાર નથી.અરજીમાં ફાંસીને ક્રૂર, અમાનવીય અને પીડાદાયક ગણાવવામાં આવી હતી. તેમાં ઘાતક ઇન્જેક્શન અને ગોળીબાર સહિત ચાર વૈકલ્પિક પદ્ધતિઓથી તેને બદલવાની માંગ કરવામાં આવી હતી.
સુપ્રીમ કોર્ટે ફાંસીના બદલે ઓછી પીડાદાયક અને વધુ માનવીય પદ્ધતિઓ, જેમ કે ઘાતક ઇન્જેક્શન, અપનાવવાની માંગ કરતી જાહેર હિતની અરજીને ફગાવી દીધી છે. ન્યાયાધીશ વિક્રમ નાથ અને સંદીપ મહેતાની બેન્ચે સ્પષ્ટતા કરી કે હાલ પૂરતું, દેશમાં ફાંસી દ્વારા ફાંસી આપવાની પદ્ધતિ બંધારણીય રીતે માન્ય અને અસરકારક છે.
સુપ્રીમ કોર્ટે આ કેસ (દીના વિરુદ્ધ ભારત સંઘ) સંબંધિત અગાઉના ત્રણ ચુકાદાઓને મોટી બેન્ચને મોકલવાની વિનંતીને પણ ફગાવી દીધી હતી, એમ કહીને કે આ માટે કોઈ મજબૂત આધાર નથી.
મૃત્યુદંડની સજા ફટકાર્યા પછી કેદીને કેવી રીતે ફાંસી આપવી તે પ્રશ્ન લાંબા સમયથી દેશમાં ચર્ચાઈ રહ્યો છે. શું ફાંસી આપવી એ સૌથી યોગ્ય પદ્ધતિ છે, કે પછી કોઈ બીજી પદ્ધતિ છે જે પીડા અને વેદનાને ઓછી કરે છે અને કેદીના અંતિમ ક્ષણો દરમિયાન તેનું ગૌરવ જાળવી રાખે છે? સુપ્રીમ કોર્ટે મંગળવારે આ પ્રશ્ન પર એક મહત્વપૂર્ણ ચુકાદો આપ્યો.
ન્યાયાધીશ વિક્રમ નાથ અને સંદીપ મહેતાની બેન્ચે ફાંસીની સજાને નાબૂદ કરવાની માંગ કરતી અરજીને ફગાવી દીધી. જોકે, કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું કે કેન્દ્ર સરકાર, જો ઇચ્છે તો, નિષ્ણાતોની મદદથી અન્ય પદ્ધતિઓની તપાસ કરી શકે છે. જો ભવિષ્યમાં મજબૂત વૈજ્ઞાનિક અથવા તબીબી પુરાવા બહાર આવે છે, તો આ મુદ્દો વધુ બંધારણીય તપાસનો વિષય પણ બની શકે છે
અરજીમાં શું કહેવામાં આવ્યું હતું? વરિષ્ઠ વકીલ ઋષિ મલ્હોત્રાએ ફાંસીની બંધારણીય માન્યતાને પડકારી હતી. અરજીમાં કહેવામાં આવ્યું હતું કે ફાંસી આપવાથી કેદીને લાંબા ગાળાની પીડા અને માનસિક વેદના થઈ શકે છે.
તેમાં કલમ ૨૧ હેઠળ ગૌરવ સાથે જીવવા અને મરવાનો મુદ્દો ઉઠાવવામાં આવ્યો હતો. અરજીમાં ફાંસી આપવાના વિકલ્પો, જેમ કે ઘાતક ઇન્જેક્શન, ગોળીબાર, વીજળીનો કરંટ અથવા ગેસ ચેમ્બર પર વિચાર કરવાની માંગ કરવામાં આવી હતી.
જૂની સીઆરપીસીની કલમ ૩૫૪(૫) માં મૃત્યુદંડની સજા પામેલા વ્યક્તિને મૃત્યુ સુધી ફાંસી આપવાની જોગવાઈ હતી. હવે, આ જોગવાઈ નવા સીઆરપીસીની કલમ ૩૯૩(૫) માં છે. સુપ્રીમ કોર્ટે અગાઉ ૧૯૮૩ના દીના કેસમાં ફાંસી આપવાની બંધારણીય માન્યતાને સમર્થન આપ્યું છે.
કેન્દ્ર સરકારે પહેલાથી જ તેના પર વિચાર કર્યો છે. ૨૦૨૩ માં, એટર્ની જનરલ આર. વેંકટરામણીએ જણાવ્યું હતું કે કેન્દ્ર સરકાર ફાંસી આપવાના વિકલ્પોની તપાસ કરવા માટે એક નિષ્ણાત સમિતિ બનાવવાનું વિચારી રહી છે.
૨૦૨૬ ની સુનાવણીમાં પણ, સરકારે જણાવ્યું હતું કે આ મામલાની ઉચ્ચ સ્તરે તપાસ થઈ રહી છે. કોર્ટે હજુ પણ કેન્દ્ર સરકાર માટે નિષ્ણાત સમિતિ દ્વારા વિકલ્પો શોધવાનો દરવાજો ખુલ્લો રાખ્યો હતો.
વૈકલ્પિક પદ્ધતિઓ પર પહેલા પણ વિચાર કરવામાં આવ્યો છે ૨૦૦૩ માં, કાયદા પંચના ૧૮૭મા અહેવાલમાં ફાંસી માટે ઘાતક ઇન્જેક્શનને વૈકલ્પિક પદ્ધતિ બનાવવાની ભલામણ કરવામાં આવી હતી. વિજ્ઞાન અને તબીબી ટેકનોલોજીમાં થયેલા ફેરફારોને ધ્યાનમાં રાખીને કમિશને આ મુદ્દા પર વિચાર કર્યો હતો.
પ્રોજેક્ટ 39A એ સુનાવણી દરમિયાન જણાવ્યું હતું કે અન્ય દેશોમાં, ખાસ કરીને યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સમાં ઘાતક ઇન્જેક્શનનો અનુભવ સંપૂર્ણપણે સફળ રહ્યો નથી. તેથી, કોઈપણ નવી પદ્ધતિ અપનાવતા પહેલા વૈજ્ઞાનિક અને તબીબી પુરાવાઓની સંપૂર્ણ તપાસ જરૂરી રહેશે.
સુપ્રીમ કોર્ટના નિર્ણયથી ભારતમાં ફાંસીની વર્તમાન પદ્ધતિમાં કોઈ ફેરફાર થયો નથી. જો કે, કોર્ટે એ શક્યતા ખુલ્લી રાખી છે કે, જો નવી વૈજ્ઞાનિક અથવા તબીબી માહિતી ઉપલબ્ધ થાય, તો ફાંસીની પદ્ધતિની બંધારણીય રીતે ફરીથી તપાસ કરી શકાય છે. વધુમાં, કેન્દ્ર સરકાર નિષ્ણાતો દ્વારા ઓછા પીડા અને વધુ ગૌરવ સાથે વિકલ્પો પર વિચાર કરી શકે છે.
(3:01 PM IST)
