નવી દિલ્હી : આજકાલ પંજાબી સંગીતનું નામ પડતાં જ યુવા પેઢીના મનમાં બાદશાહ, હની સિંહ કે આધુનિક રેપિસ્ટોના હાઈ-બીટ ગીતો ગૂંજવા લાગે છે. પરંતુ વાસ્તવિક પંજાબી સંગીત આ ચળકાટથી સાવ અલગ, માટીની સોડમ ધરાવતું અને અત્યંત સમૃદ્ધ છે. પંજાબનું સાચું લોકસંગીત માત્ર મનોરંજન નથી, પરંતુ તે ત્યાંની સંસ્કૃતિ, જીવનશૈલી, પાકની લણણી, લગ્નપ્રસંગો અને વિરહ-પ્રેમની ગાથાઓનો જીવંત દસ્તાવેજ છે.

લગ્નોમાં 'સુહાગ' નો સ્નેહ અને 'ખોડિયાં' નો ઉત્સાહ:

પંજાબમાં કોઈ પણ લગ્ન લોકસંગીતના સૂર વિના અધૂરા માનવામાં આવે છે. કન્યા પક્ષ તરફથી ગાવામાં આવતા 'સુહાગ' ગીતોમાં દીકરી પ્રત્યેનો અપાર પ્રેમ, વિરહ અને તેના સુખી દામ્પત્ય જીવનની પ્રભુ પ્રાર્થના વણાયેલી હોય છે. બીજી તરફ, વરરાજાના પક્ષે 'ખોડિયાં' ગીતોનો સૂર સંભળાય છે, જેમાં લગ્નની તૈયારીઓ, વરરાજાની માતાનો હરખ અને જાન જોડવાની રોમાંચક ક્ષણોનું વર્ણન ઢોલકના તાલ પર કરવામાં આવે છે.

તહેવારોમાં 'બોલિયાં' અને 'ટપ્પા' વિના અધૂરો છે ગિદ્દા અને ભાંગડા:

બૈસાખી અને લોહરી જેવા પંજાબના મુખ્ય તહેવારોમાં લોકગીતોની રમઝટ વાતાવરણમાં એક અલગ જ ઉર્જા ભરી દે છે. મહિલાઓના 'ગિદ્દા' અને પુરુષોના 'ભાંગડા' નૃત્ય દરમિયાન ગાવામાં આવતી 'બોલિયાં' ટૂંકી પરંતુ અત્યંત મધુર કાવ્યાત્મક પંક્તિઓ હોય છે. ઢોલકના ઊંચા તાલ સાથે લયબદ્ધ રીતે ગવાતી આ બોલિયાં અને 'ટપ્પે' વાતાવરણમાં એક ચમત્કારી જીવંતતા અને ઉત્સાહ ભરી દે છે, જે પંજાબી સંસ્કૃતિની વાસ્તવિક ઓળખ છે.