છેલ્લા 8 દિવસમાં સૌથી લોકપ્રિય હેં...વારાણસીમાં ભાજપનો પરાજય 9:51 AM
રૂસી ક્રુડ પર છુટ ખતમઃઅખાતનું તેલ મોંઘુ
ભારત માટે નવું સંકટ ઉભુ થયું: રિફાઇનરીઓ ઉપર બેવડો માર : ઇન્ટરનેશનલ લેવલે ક્રુડનો ભાવ ૯૧ ડોલરને પારઃ ઇમ્પોર્ટ કોસ્ટ વધવાથી ઓઇલ કંપનીઓ ચિંતાતુરઃ શું વધશે પેટ્રોલ - ડિઝલના ભાવ?
નવી દિલ્હી તા.૧૯: ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ ફરી વધ્યા છે. વૈશ્વિક તેલ બજારમાં ફરી એકવાર ઉતાર-ચઢાવની સ્થિતિ છે. ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ પ્રતિ બેરલ ડોલર ૯૧ ને વટાવી ગયા છે. હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ અંગે અમેરિકા-ઈરાનના નવા દાવાઓએ તેલ પુરવઠા અંગે ચિતા વધારી છે.૧૯ ઓગસ્ટના રોજ, વૈશ્વિક તેલ બજારમાં બ્રેન્ટ ઓઇલનો ભાવ પ્રતિ બેરલ ડોલર૯૧.૦૪ પર પહોંચી ગયો. WTI ક્રૂડના ભાવ ૭૬ સેન્ટ વધીને ઼૮૫.૫૭ પ્રતિ બેરલ થયા. તેલના ભાવમાં આ ઉછાળો યુએસ રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના નિવેદનને પગલે આવ્યો છે, જેમાં તેમણે હોર્મુઝને નવો યુએસ પ્રદેશ જાહેર કરતો નકશો બહાર પાડ્યો હતો.
વૈશ્વિક તેલ બજારમાં ચાલી રહેલી અસ્થિરતાને કારણે ભારતમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવમાં કોઈ રાહત મળવાની આશા ઓછી થઈ ગઈ છે. એ નોંધવું જોઈએ કે જો ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં ઼૧૦ નો વધારો થાય છે, તો પેટ્રોલ પર તેલ કંપનીઓનું નુકસાન પ્રતિ લિટર લગભગ રૂા.૬ નો વધારો થાય છે. ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં ફરી વધારો થવાને કારણે તેલ કંપનીઓ દ્વારા થતા નુકસાન અને વધતા શિપિગ ખર્ચને જોતાં, પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવ ટૂંક સમયમાં ઘટે તેવી શક્યતા ઓછી છે. ગલ્ફ ક્રૂડ અને રશિયન તેલ પર ડિસ્કાઉન્ટ નાબૂદ કરવાથી ભારતીય રિફાઇનરીઓ પર દબાણ વધ્યું છે.
ભારતીય રિફાઇનરોનો ક્રૂડ ખરીદી ખર્ચ ઝડપથી વધી રહ્યો છે. ગલ્ફ અને પﾍમિ આફ્રિકન ક્રૂડ પર પ્રીમિયમમાં વધારા સાથે, રશિયન તેલ પર ડિસ્કાઉન્ટ પણ લગભગ અદ્રશ્ય થઈ ગયું છે. જોકે, રશિયા ભારતનો સૌથી મોટો તેલ સપ્લાયર રહ્યો છે. જુલાઈ ૨૦૨૬ માં, રશિયા ભારતની કુલ ક્રૂડ આયાતમાં ૫૦.૮૩% હિસ્સો ધરાવતો હતો. મધ્ય પૂર્વમાંથી સપ્લાય વિક્ષેપો બજારમાં ઉપલબ્ધ ભૌતિક ક્રૂડની અછત ઊભી કરી રહ્યા છે. આના કારણે વૈકલ્પિક તેલ માટે ખરીદદારોમાં સ્પર્ધા વધતી જાય છે અને ભાવમાં વધારો થઈ રહ્યો છે. આવી સ્થિતિમાં, ભારત માટે મોટો પ્રશ્ન એ છે કે જો વૈશ્વિક ક્રૂડ તેલના ભાવ આ દરે વધતા રહે છે, તો તેલ કંપનીઓ પર દબાણ વધશે, અને આ ભવિષ્યમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવ અને ફુગાવાને અસર કરી શકે છે.
ભારત માટે તેલની આયાત વધુને વધુ મુશ્કેલ બની રહી છે. ભારતીય રિફાઇનરીઓ માટે તેલના ભાવ વૈશ્વિક બેન્ચમાર્કથી ઉપર વધી રહ્યા છે. ગલ્ફ અને પﾍમિ આફ્રિકન દેશોમાંથી તેલનો મુશ્કેલ અને મોંઘો પુરવઠો તેલ આયાત બિલમાં વધારો કરી રહ્યો છે. રશિયા અને વેનેઝુએલાથી તેલ પર ડિસ્કાઉન્ટ પણ ઘટ્યું છે.
સરળ શબ્દોમાં કહીએ તો, ગલ્ફ સપ્લાયર્સ દુબઈ-ઓમાન બેન્ચમાર્ક કરતાં ઼૩-૪/બેરલ વધુ માંગ કરી રહ્યા છે, જ્યારે દુબઈ-ઓમાન બેન્ચમાર્ક પોતે બ્રેન્ટ ક્રૂડ કરતાં ડોલર ૬-૭/બેરલ વધુ મોંઘો છે. આનો અર્થ એ છે કે ભારતીય રિફાઇનર્સ માટે, ગલ્ફ ક્રૂડની કિમત વૈશ્વિક બેન્ચમાર્ક બ્રેન્ટ કરતાં લગભગ ઼૧૦/બેરલ વધુ છે. આનો અર્થ એ છે કે જો વૈશ્વિક બ્રેન્ટ ક્રૂડ ઼૯૦ છે, તો ભારતીય રિફાઇનરીઓ માટે તેલ ઼૧૦૦ પ્રતિ બેરલ સુધી પહોંચી રહ્યું છે. ભારતીય રિફાઇનરીઓ માટે પﾍમિ આફ્રિકન ક્રૂડની આયાત પણ મોંઘી થઈ ગઈ છે. પરિણામે, ભારત હવે યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ, બ્રાઝિલ અને ગુયાના જેવા દૂરના દેશોમાંથી તેની તેલ આયાત વધારી રહ્યું છે.
માત્ર તેલ મોંઘુ જ નથી થયું, પરંતુ તેની આયાતનો ખર્ચ પણ વધ્યો છે. હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં તણાવ વધી રહ્યો છે. લાલ સમુદ્રમાં હુથીઓનો ભય વધ્યો છે. દરિયાઈ માર્ગોમાં વિક્ષેપને કારણે, લાંબા ગાળાના કરારો સાથે તેલ પૂરતા પ્રમાણમાં ઉપલબ્ધ નથી. કેટલાક શિપમેન્ટ ડાર્ક ફલીટ દ્વારા અને કેટલાક જહાજ-થી-જહાજ ટ્રાન્સફર દ્વારા દેશોમાં પહોંચી રહ્યા છે, જેના કારણે જોખમ અને ખર્ચ બંને વધી રહ્યા છે.
ભારતના ૪ મેટ્રો શહેરોમાં આજના પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવ
પેટ્રોલ રૂા.૧૦૨.૧૨, ડીઝલ રૂા.૯૫.૨૦
નોઇડાઃ પેટ્રોલ રૂા.૧૦૧.૯૬, ડીઝલ રૂા.૯૫.૫૬
મુંબઈઃ પેટ્રોલ રૂા.૧૧૧.૨૧, ડીઝલ રૂા.૯૭.૭૮
કોલકાતાઃ પેટ્રોલ રૂા.૧૧૩.૫૧, ડીઝલ રૂા.૯૯.૮૨
ચેન્નઈઃ પેટ્રોલ રૂા.૧૦૭.૭૬, ડીઝલ રૂા.૯૯.૫૫
હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ પર અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેનો સંઘર્ષ વધી રહ્યો છે. અમેરિકાએ હોર્મુઝને ૅનવો યુએસ પ્રદેશૅ ગણાવતો નકશો બહાર પાડ્યો, જેનાથી તણાવ વધુ વધ્યો. ટ્રમ્પે એમ પણ કહ્યું કે ઈરાન સાથે હાલમાં કોઈ વાટાઘાટો ચાલી રહી નથી, કે કોઈ સુનિﾍતિ નથી. તેમણે કહ્યું કે નૌકાદળ નાકાબંધી સંપૂર્ણ બળમાં છે. ઈરાન દાવો કરે છે કે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ શિપિગ માટે બંધ છે. આ મૂંઝવણ વચ્ચે, તેલ પુરવઠો કટોકટીનો સામનો કરી રહ્યો છે, જેના કારણે તેલના ભાવમાં ફરી વધારો થઈ રહ્યો છે.(૩૮
(10:59 AM IST)
