નવી દિલ્હી, તા.૧૯: પર્યાવરણ સંરક્ષણ અને આબોહવા પરિવર્તન સામેની વૈશ્વિક લડાઈમાં ભારતે એક મહત્વપૂર્ણ તબક્કો સર કર્યો છે. ૧૭ ઓગસ્ટ, ૨૦૨૬ ના રોજ મંગોલિયાના ઉલાનબાતાર ખાતે યોજાયેલી 'યુનાઇટેડ નેશન્સ કન્વેન્શન ટુ કોમ્બેટ ડેઝર્ટિફિકેશન' (UNCCD) ની ૧૭મી કોન્ફરન્સ ઓફ ધ પાર્ટીઝ (COP17) સમિટ દરમિયાન ભારતે ઘાસના મેદાનો અને ખુલ્લા કુદરતી ઇકોસિસ્ટમ્સ (ONEs) માટેની પોતાની પ્રથમ વ્યાપક માર્ગદર્શિકા સત્તાવાર રીતે રજૂ કરી છે. અત્યાર સુધી અવગણવામાં આવેલા આ પ્રાકૃતિક વિસ્તારોના ઇકોલોજીકલ, આર્થિક અને સાંસ્કૃતિક મહત્વને વૈશ્વિક મંચ પર ઉજાગર કરવાનો આ પ્રયાસ છે.

કેન્દ્રીય પર્યાવરણ, વન અને આબોહવા પરિવર્તન મંત્રી ભૂપેન્દ્ર યાદવે આ ખાસ લોન્ચિંગ ઇવેન્ટને વર્ચ્યુઅલી સંબોધિત કરી હતી. તેમણે આ માર્ગદર્શિકાને ભારતના ખુલ્લા કુદરતી ઇકોસિસ્ટમ્સને ઓળખવા અને તેમના સંરક્ષણ તરફનું એક ક્રાંતિકારી પગલું ગણાવ્યું હતું. સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ 'X' પર વિગતો શેર કરતા તેમણે જણાવ્યું હતું કે, "આ માર્ગદર્શિકા ભારતના ઘાસના મેદાનોની વિવિધતા, તેમના ઇકોલોજીકલ મહત્વ અને જમીન અધોગતિ તટસ્થતા (Land Degradation Neutrality) ના લક્ષ્યો પ્રાપ્ત કરવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવશે. તે ટકાઉ જમીન વ્યવસ્થાપન માટે ભારતની વૈજ્ઞાનિક પ્રતિબદ્ધતા દર્શાવે છે."

સામાન્ય રીતે ઘાસના મેદાનો, સવાના, ઝાડીવાળા પ્રદેશો અને અર્ધ-શુષ્ક વિસ્તારોને ભૂલથી પડતર કે બિનઉપયોગી જમીન માનવામાં આવે છે. પરંતુ પર્યાવરણશાસ્ત્રીઓના મતે આ ખુલ્લા કુદરતી રહેઠાણો પોતાની વિશિષ્ટ જૈવવિવિધતા ધરાવે છે. તેઓ કાર્બન સંગ્રહ (Carbon Sequestration), જમીન ધોવાણ અટકાવવા, ભૂગર્ભજળ રિચાર્જ અને વન્યજીવોના રક્ષણ માટે અત્યંત નિર્ણાયક ભૂમિકા ભજવે છે.

આ નવી માર્ગદર્શિકા ઘાસના મેદાનો પર નિર્ભર અને લુપ્ત થવાના આરે પહોંચેલી વિશિષ્ટ પ્રજાતિઓ, પક્ષીઓ અને સ્થાનિક સમુદાયોના આજીવિકા સંરક્ષણ પર વિશેષ ભાર મુકે છે. ભારત દ્વારા રજૂ કરાયેલ આ વિજ્ઞાન-આધારિત રોડમેપ ભવિષ્યમાં જમીન પુનઃસ્થાપન માટે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે પણ એક ઉત્તમ મોડેલ પૂરું પાડશે.