છેલ્લા 8 દિવસમાં સૌથી લોકપ્રિય હેં...વારાણસીમાં ભાજપનો પરાજય 9:51 AM
ભારત રત્ન રાજીવ ગાંધીની ૮૨મી જન્મજયંતી : સદ્દભાવના દિવસ તરીકે દેશભરમાં ઉજવણી
કમ્પ્યુટર, ટેલિકોમ ક્રાંતિથી લઈ ૧૮ વર્ષની વયે મતાધિકાર સુધીના મહત્વના નિર્ણયો આજે પણ યાદગાર
નવી દિલ્હી, તા. ૨૦ : ભારતના ભૂતપૂર્વ વડાપ્રધાન રાજીવ ગાંધીની આજે ૮૨મી જન્મજયંતી છે. દર વર્ષે ૨૦ ઓગસ્ટનો દિવસ દેશમાં ‘સદ્દભાવના દિવસ' તરીકે ઉજવવામાં આવે છે. રાષ્ટ્રીય એકતા, સામાજિક સૌહાર્દ, ભાઈચારો અને વિવિધ ધર્મ-ભાષા વચ્ચે સદ્દભાવ જાળવવાનો સંદેશ આ દિવસ સાથે જોડાયેલો છે.
રાજીવ ગાંધીનો જન્મ ૨૦ ઓગસ્ટ, ૧૯૪૪ના રોજ મુંબઈમાં થયો હતો. તેઓ ભૂતપૂર્વ વડાપ્રધાન ઇન્દિરા ગાંધી અને ફિરોઝ ગાંધીના પુત્ર તથા દેશના પ્રથમ વડાપ્રધાન જવાહરલાલ નહેરુના દોહિત્ર હતા. રાજકારણમાં આવતાં પહેલાં તેઓ વ્યાવસાયિક વિમાનચાલક તરીકે કાર્યરત હતા.
નાના ભાઈ સંજય ગાંધીના ૧૯૮૦માં વિમાન દુર્ઘટનામાં નિધન બાદ રાજીવ ગાંધી સક્રિય રાજકારણમાં આવ્યા અને ૧૯૮૧માં અમેઠીથી લોકસભામાં ચૂંટાયા.
માત્ર ૪૦ વર્ષની વયે દેશના વડાપ્રધાન બન્યા : ૩૧ ઓક્ટોબર, ૧૯૮૪ના રોજ ઇન્દિરા ગાંધીની હત્યા બાદ રાજીવ ગાંધીએ માત્ર ૪૦ વર્ષની વયે દેશના વડાપ્રધાન તરીકે જવાબદારી સંભાળી હતી. તેઓ ભારતના સૌથી યુવા વડાપ્રધાન બન્યા હતા.
ડિસેમ્બર ૧૯૮૪ની લોકસભા ચૂંટણીમાં તેમના નેતળત્વ હેઠળ કોંગ્રેસે ઐતિહાસિક બહુમતી મેળવી હતી. રાજીવ ગાંધી ડિસેમ્બર ૧૯૮૯ સુધી વડાપ્રધાન પદે રહ્યા.
ભારતને આધુનિક ટેકનોલોજીના યુગ તરફ લઈ ગયા : રાજીવ ગાંધીના કાર્યકાળની સૌથી વધુ ચર્ચાતી બાબતોમાં કમ્પ્યુટર અને ટેલિકોમ ક્ષેત્રનું આધુનિકીકરણ સામેલ છે. તેઓ ભારતને ૨૧મી સદી માટે તૈયાર કરવાની વાત સતત કરતા હતા.
સેમ પિત્રોડા સાથે મળીને સ્વદેશી ટેલિકોમ ટેકનોલોજીના વિકાસને પ્રોત્સાહન આપવામાં આવ્યું. સેન્ટર ફોર ડેવલપમેન્ટ ઓફ ટેલિમેટિક્સ દ્વારા સ્વદેશી ડિજિટલ ટેલિફોન એક્સચેન્જના વિકાસને વેગ મળ્યો. દેશમાં જાહેર ટેલિફોન સુવિધાઓનો વ્યાપ વધારવા અને ટેલિકોમ વ્યવસ્થાને આધુનિક બનાવવાના પ્રયાસો પણ આ સમયગાળામાં આગળ વધ્યા.
કમ્પ્યુટર અને આધુનિક સંચાર સાધનો અંગેની સરકારી નીતિઓમાં ફેરફાર કરવામાં આવ્યા. ભારતીય રેલવેમાં કમ્પ્યુટર આધારિત મુસાફર આરક્ષણ વ્યવસ્થાનો વિસ્તાર થયો અને સોફ્ટવેર ક્ષેત્રને પ્રોત્સાહન મળ્યું.
ભારતની આજની વિશાળ માહિતી-પ્રૌદ્યોગિકી અને ટેલિકોમ વ્યવસ્થા અનેક દાયકાઓ અને સરકારોના પ્રયાસોનું પરિણામ છે, તેમ છતાં આધુનિક ટેકનોલોજીને સરકારી નીતિના કેન્દ્રમાં લાવનારા રાજકીય નેતાઓમાં રાજીવ ગાંધીનું નામ નોંધપાત્ર રીતે લેવામાં આવે છે.
૧૮ વર્ષના યુવાનોને મતાધિકાર આપવાનો ઐતિહાસિક નિર્ણય : રાજીવ ગાંધી સરકારના સમયગાળામાં મતદાનની લઘુત્તમ વય ૨૧ વર્ષથી ઘટાડીને ૧૮ વર્ષ કરવામાં આવી હતી. બંધારણના ૬૧મા સુધારા દ્વારા આ નિર્ણય અમલી બન્યો.
આ નિર્ણયને કારણે દેશના કરોડો યુવાનોને લોકશાહી પ્રક્રિયામાં સીધી ભાગીદારી કરવાની તક મળી. યુવાનોને દેશના નિર્ણયોમાં ભાગીદાર બનાવવાના તેમના અભિગમના મહત્વના ઉદાહરણ તરીકે આ પગલું આજે પણ યાદ કરવામાં આવે છે.
૪૬ વર્ષની વયે આતંકી હુમલામાં જીવનનો અંત : રાજીવ ગાંધીનું રાજકીય જીવન ટૂંકું પરંતુ અનેક ઐતિહાસિક ઘટનાઓથી ભરેલું રહ્યું હતું. વડાપ્રધાન તરીકેના તેમના કેટલાક નિર્ણયો પ્રશંસિત થયા તો કેટલીક બાબતોને લઈને તેમના કાર્યકાળ દરમિયાન ગંભીર રાજકીય વિવાદો પણ સર્જાયા હતા.
૨૧ મે, ૧૯૯૧ના રોજ તમિલનાડુના શ્રીપેરંબુદુર ખાતે ચૂંટણી પ્રચાર દરમિયાન આત્મઘાતી બોમ્બ હુમલામાં રાજીવ ગાંધીની હત્યા થઈ હતી. તે સમયે તેઓ માત્ર ૪૬ વર્ષના હતા. તેમના નિધનથી સમગ્ર દેશ સ્તબ્ધ થઈ ગયો હતો.
ત્યારબાદ તેમને મરણોત્તર દેશના સર્વોચ્ચ નાગરિક સન્માન ‘ભારત રત્ન'થી નવાજવામાં આવ્યા હતા.
સદ્દભાવના, યુવા શક્તિ અને આધુનિક ભારતના વિચાર સાથે જોડાયેલું નામ : રાજીવ ગાંધીના રાજકીય નિર્ણયો અંગે અલગ અલગ મતો હોઈ શકે છે, પરંતુ આધુનિક ટેકનોલોજી, યુવા શક્તિ, સંચાર ક્રાંતિ અને ભારતને ૨૧મી સદી તરફ લઈ જવાના વિચાર સાથે તેમનું નામ ભારતીય રાજકીય ઇતિહાસમાં વિશેષ રીતે જોડાયેલું છે.
આજે તેમની જન્મજયંતીએ દેશભરમાં તેમને શ્રદ્ધાપૂર્વક યાદ કરવામાં આવી રહ્યા છે અને સદ્દભાવના દિવસ નિમિત્તે રાષ્ટ્રીય એકતા, શાંતિ અને સામાજિક સૌહાર્દ જાળવવાનો સંદેશ આપવામાં આવી રહ્યો છે.
(10:33 AM IST)
