ઇસ્લામાબાદ તા. ૨૦ : પાકિસ્તાનમાં છેલ્લા આશરે ૬૦ કલાક દરમિયાન ચીન અને તુર્કીના ભારે લશ્કરી પરિવહન વિમાનોની અસામાન્ય અવરજવર નોંધાઈ હોવાના અહેવાલોએ દક્ષિણ એશિયામાં નવી ચર્ચા જગાવી છે. સુરક્ષા સૂત્રોને ટાંકતા અહેવાલો મુજબ રાવલપિંડી નજીકના નૂરખાન એરબેઝ અને કરાચીના મસરુર એરબેઝ પર અનેક ચીની અને તુર્કી સૈન્ય વિમાનો ઉતર્યા હતા. આ વિમાનો દ્વારા ડ્રોન સહિતની સંરક્ષણ સામગ્રી પાકિસ્તાન પહોંચાડવામાં આવી હોવાની શક્યતા વ્યક્ત કરવામાં આવી છે, પરંતુ સામગ્રી અંગે હજુ કોઈ સત્તાવાર પુષ્ટિ થઈ નથી.

પાકિસ્તાન, ચીન અને તુર્કી વચ્ચે વધતી જતી લશ્કરી ભાગીદારી વચ્ચે પાકિસ્તાનના બે મહત્વપૂર્ણ હવાઈ મથકો પર ભારે સૈન્ય પરિવહન વિમાનોના સતત ચક્કરોએ સુરક્ષા નિષ્ણાતોનું ધ્યાન ખેંચ્યું છે. વિવિધ અહેવાલોમાં સુરક્ષા સૂત્રોના હવાલાથી જણાવાયું છે કે લગભગ ૬૦ કલાકના સમયગાળા દરમિયાન ચીની અને તુર્કી લશ્કરી વિમાનોએ પાકિસ્તાનની અનેક મુસાફરી કરી હતી.

રાવલપિંડી નજીક આવેલો નૂરખાન એરબેઝ પાકિસ્તાનની રાજધાની અને લશ્કરી મુખ્યાલયની દૃષ્ટિએ અત્યંત મહત્ત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે, જ્યારે કરાચીનો મસરુર એરબેઝ પણ પાકિસ્તાન વાયુસેનાનું અગત્યનું કેન્દ્ર છે. અહેવાલો પ્રમાણે આ બંને સ્થળે ભારે પરિવહન વિમાનોની નોંધપાત્ર અવરજવર જોવા મળી હતી. વિમાનો દ્વારા ડ્રોન, હવાઈ સંરક્ષણ સાધનો કે અન્ય લશ્કરી સામગ્રી લાવવામાં આવી હોઈ શકે તેવી ચર્ચા છે. જોકે ચીન, તુર્કી અથવા પાકિસ્તાન તરફથી કયા પ્રકારની સામગ્રી પહોંચાડવામાં આવી તેની સત્તાવાર વિગતો જાહેર કરાઈ નથી.

આ સમગ્ર હિલચાલ એવા સમયે સામે આવી છે જ્યારે ૭ ઓગસ્ટે મક્કામાં પાકિસ્તાન, તુર્કી અને સાઉદી અરેબિયા વચ્ચે ‘મક્કા સંયુક્ત સંરક્ષણ કરાર’ થયો છે. આ કરારમાં ત્રણ પૈકી કોઈ એક દેશ પર સશસ્ત્ર હુમલાને ત્રણેય દેશો પરનો હુમલો માનવાની જોગવાઈ છે. પાકિસ્તાનના વિદેશ મંત્રાલયે પણ આ કરારને સામૂહિક સુરક્ષા મજબૂત કરતો અને સંપૂર્ણપણે સંરક્ષણાત્મક ગણાવ્યો છે.

ચીન લાંબા સમયથી પાકિસ્તાનને લડાકુ વિમાનો, હવાઈ સંરક્ષણ પ્રણાલીઓ અને માનવરહિત વિમાનો સહિતનું લશ્કરી સાધન પૂરું પાડતું રહ્યું છે. હવે ચીનની સાથે તુર્કીના લશ્કરી વિમાનોની વધેલી અવરજવર અને તાજેતરના ત્રિપક્ષીય સંરક્ષણ કરારને કારણે પાકિસ્તાનની સૈન્ય ક્ષમતામાં ઝડપથી વધારો થઈ રહ્યો છે કે કેમ તે મુદ્દે ભારત સહિત સમગ્ર પ્રદેશમાં આ હિલચાલ પર બારીક નજર રાખવામાં આવી રહી છે.

મહત્ત્વનું એ છે કે ‘૬૦ કલાક સુધી હથિયારો ઉતારવામાં આવ્યા’ એવો દાવો હજી સુરક્ષા સૂત્રો આધારિત અહેવાલ છે; તેને ત્રણેય સંબંધિત દેશોમાંથી કોઈએ સત્તાવાર રીતે સમર્થન આપ્યું નથી.