છેલ્લા 8 દિવસમાં સૌથી લોકપ્રિય હેં...વારાણસીમાં ભાજપનો પરાજય 9:51 AM
જાતિનો ઉલ્લેખ એ ગુનો નથીઃ તેના આધારે તેનું અપમાન કરવું એ ગુનો છે
અલ્હાબાદ હાઈકોર્ટનું એક મહત્વપૂર્ણ અવલોકન
લખનૌ તા.૨૧: અલહાબાદ હાઈકોર્ટે એક કેસની સુનાવણી કરતી વખતે જણાવ્યું હતું કે ફક્ત વ્યક્તિની જાતિનો ઉલ્લેખ કરવાથી અનુસૂચિત જાતિ અને અનુસૂચિત જનજાતિ અધિનિયમ હેઠળ ગુનો બનતો નથી. કોર્ટે જણાવ્યું હતું કે એ સાબિત કરવું પણ જરૂરી છે કે જાતિ સંબંધિત શબ્દનો ઉપયોગ પીડિતનું તેમની જાતિના આધારે અપમાન કરવાનો હતો.
ન્યાયાધીશ સંતોષ રાયે વેગરાજ સિહ અને અન્ય એક વ્યક્તિની ફોજદારી અપીલ સ્વીકારતા, ૨૧ માર્ચ, ૨૦૨૫ ના રોજ બરેલી કોર્ટ દ્વારા જારી કરાયેલ સમન્સ ઓર્ડર રદ કર્યો હતો. ગૌણ અદાલતે બંને આરોપીઓને ભારતીય દંડ સંહિતા (BNSS) ની કલમ ૩૫૮ હેઠળ કોર્ટમાં હાજર રહેવા માટે સમન્સ પાઠવ્યું હતું.
૧૩ ઓગસ્ટના રોજના પોતાના આદેશમાં, હાઈકોર્ટે જણાવ્યું હતું કે કોઈ વ્યક્તિ માટે ફક્ત ચમાર શબ્દનો ઉપયોગ કરવાથી એ સાબિત થતું નથી કે આરોપી પીડિતાનું અપમાન કરવાનો ઈરાદો ધરાવે છે કારણ કે તે અનુસૂચિત જાતિની છે.
કોર્ટે જણાવ્યું હતું કે SC/ST કાયદા હેઠળ ગુનો સ્થાપિત કરવા માટે, એ પણ તપાસવું મહત્વપૂર્ણ છે કે આરોપીના કથિત શબ્દો અને વર્તનનો હેતુ સ્પષ્ટપણે જાતિના આધારે તેનું અપમાન કરવાનો હતો કે નહીં.
આ કેસ બરેલીના ઇઝ્ઝતનગર પોલીસ સ્ટેશન વિસ્તારનો છે, જ્યાં બળાત્કાર અને ધાકધમકી આપવાના આરોપમાં FIR નોંધવામાં આવી હતી. પોલીસ તપાસ બાદ, મુખ્ય આરોપી હિમત સિહ સામે ચાર્જશીટ દાખલ કરવામાં આવી હતી. તપાસ દરમિયાન તેના પિતા વેગરાજ સિંહ અને મોટા ભાઈ દૌલત સિહ પર આરોપ મૂકવામાં આવ્યો ન હતો.
જોકે, ટ્રાયલ દરમિયાન, પીડિતાએ આરોપ લગાવ્યો હતો કે વેગરાજ સિહ અને દૌલત સિહે તેના માટે ચમાર શબ્દનો ઉપયોગ કર્યો હતો. આ નિવેદન બાદ, ટ્રાયલ કોર્ટે બંનેને ટ્રાયલનો સામનો કરવા માટે સમન્સ જારી કર્યા. બંને આરોપીઓએ અલ્હાબાદ હાઇકોર્ટમાં અપીલ કરી.
આરોપીઓનો ઉલ્લેખ તેમના અગાઉના નિવેદનોમાં કરવામાં આવ્યો ન હતો. અપીલકર્તાઓએ દલીલ કરી હતી કે જાતિવાદી ટિપ્પણી અંગે પીડિતાના અગાઉના નિવેદનોમાં તેમની વિરુદ્ધ કોઈ ચોક્કસ ભૂમિકા કે કૃત્યનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો નથી. સીઆરપીસીની કલમ ૧૬૧ અને ૧૬૪ હેઠળ નોંધાયેલા પીડિતાના નિવેદનોમાં પણ અપીલકર્તાઓ પર સ્પષ્ટપણે આરોપ મૂકવામાં આવ્યો ન હતો.
કોર્ટે જણાવ્યું હતું કે ટ્રાયલ કોર્ટે સીઆરપીસીની કલમ ૩૫૮ હેઠળ અપીલકર્તાઓને સમન્સ જારી કરવામાં ભૂલ કરી હતી, તેમ છતાં તેમની સંડોવણી સ્પષ્ટપણે દર્શાવતી કોઈ વિશ્વસનીય અને નક્કર સામગ્રી અથવા પુરાવાનો અભાવ હતો.
સુપ્રીમ કોર્ટના નિર્ણયમાં પણ ટાંકવામાં આવ્યો હતોહાઇકોર્ટે હરદીપ સિહ વિરુદ્ધ પંજાબ રાજ્યના કેસમાં સુપ્રીમ કોર્ટના બંધારણીય બેંચના નિર્ણયનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો હતો. ચુકાદામાં જણાવાયું હતું કે ટ્રાયલમાં આરોપી તરીકે આવી વ્યક્તિને સામેલ કરવાની સત્તા અસાધારણ છે અને તેનો ઉપયોગ અત્યંત સાવધાની સાથે અને ફક્ત દુર્લભ કિસ્સાઓમાં જ થવો જોઈએ.
કોર્ટે જણાવ્યું હતું કે, ફક્ત આરોપો ઘડવાના સ્તરે પ્રથમ દ્રષ્ટિએ પુરાવા જ વ્યક્તિને ટ્રાયલ દરમિયાન ટ્રાયલનો સામનો કરવા માટે બોલાવવા માટે પૂરતા નથી. આ માટે વધુ મજબૂત અને નોંધપાત્ર પુરાવાની જરૂર છે
(10:58 AM IST)
