પેરિસ : ભારતીય સશસ્ત્ર દળોની રાફેલ લડાયક વિમાનોની સતત વધતી માંગને કારણે ફ્રાન્સની સંરક્ષણ નિકાસ ગ્લોબલ માર્કેટમાં નવા રેકોર્ડ સર્જી રહી છે. ફ્રાન્સના સશસ્ત્ર દળોના મંત્રાલય દ્વારા ૨૦૨૬ માં સંસદમાં રજૂ કરવામાં આવેલા એક સત્તાવાર અહેવાલ મુજબ, વર્ષ ૨૦૨૫ માં ફ્રાન્સે કુલ €૨૧.૨૪ બિલિયન ($૨૪.૮૬ બિલિયન) ના સંરક્ષણ નિકાસ ઓર્ડર મેળવ્યા છે. આ જંગી ઓર્ડરમાંથી આશરે એક તૃતીયાંશ ભાગ એટલે કે €૬.૯ બિલિયન (અંદાજે ૬૩,૦૦૦ કરોડ રૂપિયા) નો હિસ્સો એકલા ભારતનો છે, જેના કારણે ભારત ૨૦૨૫ માં ફ્રાન્સનો સૌથી મોટો સંરક્ષણ ગ્રાહક દેશ બનીને ઉભર્યો છે.

 

૨૬ રાફેલ-મરીન વિમાનોનો ઐતિહાસિક સોદો

 

ભારતે એપ્રિલ ૨૦૨૫ માં ભારતીય નૌકાદળના વિમાનવાહક જહાજો (Aircraft Carriers) માટે ૨૬ રાફેલ-મરીન (M) ફાઇટર જેટ ખરીદવા માટે €૬.૯ બિલિયનના ઐતિહાસિક કરાર કર્યા હતા. આ સોદા સાથે ભારત એરક્રાફ્ટ કેરિયર- આધારિત રાફેલ-મરીન ઓપરેટ કરનાર વિશ્વનો પ્રથમ વિદેશી દેશ બન્યો છે. આ અગાઉ વર્ષ ૨૦૧૬ માં ભારતીય વાયુસેના (IAF) માટે પણ ૩૬ રાફેલ વિમાનો ખરીદવામાં આવ્યા હતા.

 

સોદામાં શું-શું શામેલ છે?

 

એપ્રિલ ૨૦૨૫ ના આ મહત્વપૂર્ણ કરાર હેઠળ ફ્રાન્સ ભારતને નીચે મુજબની સુવિધાઓ પૂરી પાડશે:

 

• ૨૨ સિંગલ-સીટર અને ૪ ટ્વિન-સીટર રાફેલ-એમ લડાયક વિમાનો

 

• પાયલટ ટ્રેનિંગ, એડવાન્સ સિમ્યુલેટર્સ, અત્યાધુનિક શસ્ત્રો અને લોજિસ્ટિક્સ સપોર્ટ

 

• ભારતીય એર-ટુ-એર અને એર-ટુ-સરફેસ મિસાઇલોને વિમાનમાં સંકલિત (Integrate) કરવા માટે ટેકનોલોજી ટ્રાન્સફર

 

મેક ઇન ઇન્ડિયા અને ભારત-ફ્રાન્સ સંરક્ષણ ભાગીદારી

 

ફ્રેન્ચ રિપોર્ટમાં જણાવાયું છે કે ૨૦૨૫ માં તેમની કુલ સંરક્ષણ નિકાસમાં એરોસ્પેસ ક્ષેત્રનો હિસ્સો ૪૦ ટકા જેટલો રહ્યો છે, જેમાં રાફેલની પ્રોડક્શન લાઇન ચાલુ રાખવામાં ભારતના ઓર્ડરે મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી છે. વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની ફ્રાન્સ મુલાકાત દરમિયાન બંને દેશો વચ્ચે ફાઇટર એરક્રાફ્ટ એન્જિન અને મિસાઇલ ટેકનોલોજીના "સહ-ડિઝાઇન, સહ-વિકાસ અને સહ-ઉત્પાદન" (Co-development & Co-production) પર સહમતિ સધાઈ હતી, જે આગામી સમયમાં ભારતના સંરક્ષણ ઉત્પાદન ક્ષેત્રને નવી દિશા આપશે.