<img height="1" width="1" style="display:none" src="https://www.facebook.com/tr?id=1793108690839422&ev=PageView&noscript=1" />
News of Tuesday, 25th August 2026

વસ્‍તી ગણતરી પાછલી કરતા અલગ હશેઃ ભિખારીઓનો ડેટા શામેલ નહીં થાય

પ્રશ્નાવલીમાં ભિખારીઓ અને ભટકતા લોકોની શ્રેણીઓ બિન-આર્થિક પ્રવૃત્તિઓની યાદીમાંથી દૂર કરવામાં આવી

નવી દિલ્‍હી તા.૨૫: અગાઉની વસ્‍તી ગણતરીઓથી વિપરીત, ૨૦૨૭ની વસ્‍તી ગણતરીમાં ભિખારીઓનો ડેટા અલગથી રેકોર્ડ કરવામાં આવશે નહીં, કારણ કે પ્રશ્નાવલીમાં ભિખારીઓ અને ભટકતા લોકોની શ્રેણીઓ બિન-આર્થિક પ્રવૃત્તિઓની યાદીમાંથી દૂર કરવામાં આવી છે.

સૂત્રોના જણાવ્‍યા અનુસાર, આ કરવામાં આવ્‍યું હતું કારણ કે અગાઉની વસ્‍તી ગણતરીમાં આ શ્રેણી વિશે ખૂબ ઓછી માહિતી મળી હતી. ૨૦૧૧ની વસ્‍તી ગણતરીમાં, ફક્‍ત ૩.૮ લાખ બિન-કામ કરતા અને સીમાંત કામદારોએ પોતાને ભિખારીઓ અને ભટકતા તરીકે ઓળખાવ્‍યા હતા.

બીજો નોંધપાત્ર ફેરફાર એ છે કે, કામ, વ્‍યવસાય, શિક્ષણ, લગ્ન, જન્‍મ પછી સ્‍થળાંતર, પરિવાર સાથે સ્‍થળાંતર અને અન્‍ય કોઈપણ કારણ ઉપરાંત, કુદરતી આફતોને પણ સ્‍થળાંતર (એક જગ્‍યાએથી બીજી જગ્‍યાએ સ્‍થળાંતર) ના કારણો તરીકે સમાવવામાં આવ્‍યા છે.

જ્‍યારે ૨૦૧૧ અને અગાઉની વસ્‍તી ગણતરીઓમાં, ભિખારીઓ અને ભટકનારાઓને વિદ્યાર્થીઓ, ઘરકામ કરનારાઓ, આશ્રિતો, પેન્‍શનરો, ભાડાની આવક મેળવનારાઓ અને અન્‍ય લોકો સાથે બિન-આર્થિક પ્રવૃત્તિઓમાં રોકાયેલા હાંસિયામાં ધકેલાઈ ગયેલા અને બિન-કામ કરતા લોકો તરીકે સૂચિબદ્ધ કરવામાં આવ્‍યા હતા, ત્‍યારે હવે તેમની ગણતરી અન્‍ય શ્રેણીમાં કરવામાં આવશે. પરિણામે, દેશમાં ભિખારીઓની સંખ્‍યા અથવા ઉંમર, ધર્મ, રાજ્‍ય/કેન્‍દ્રશાસિત પ્રદેશ, શિક્ષણ સ્‍તર, વગેરે દ્વારા તેમના વર્ગીકરણને હવે વસ્‍તી ગણતરી કોષ્ટકોમાં સમાવવામાં આવશે નહીં.

સૂત્રોએ જણાવ્‍યું હતું કે અગાઉની વસ્‍તી ગણતરીઓમાં ભિખારીઓ અને ભટકનારાઓની ગણતરી વિશ્વસનીય માનવામાં આવતી ન હતી કારણ કે આ શ્રેણીના ઘણા લોકો સામાજિક કલંકના ડરથી પોતાને ઓળખવામાં અચકાતા હતા.

એક અધિકારીએ જણાવ્‍યું હતું કે, વસ્‍તી ગણતરીના નિયમો મુજબ, ગણતરીકારે પ્રતિવાદી દ્વારા નોંધાયેલ વ્‍યવસાય અથવા બિન-આર્થિક પ્રવૃત્તિ રેકોર્ડ કરવી આવશ્‍યક છે. આમ, ૨૦૧૧ ની વસ્‍તી ગણતરીમાં બિન-કામ કરતા ભિખારીઓ/વિચરતીઓની સંખ્‍યા આશરે ૩.૮ લાખ, ૨૦૦૧ ની વસ્‍તી ગણતરીમાં ૬.૩ લાખ અને ૧૯૯૧ ની વસ્‍તી ગણતરીમાં આશરે ૫.૪ લાખ નોંધાઈ હતી.

પિતા અને માતાની માહિતી માટેના નવા કોલમમાં તેમની તારીખ, સ્‍થળ અને ધર્મનો સમાવેશ થશે. આ ફક્‍ત ત્‍યારે જ જરૂરી રહેશે જો માતા અને પિતા એક જ ઘરમાં નોંધાયેલા ન હોય અથવા હવે જીવંત ન હોય.

ગણતરી ફોર્મ પહેલાથી જ વસ્‍તી ગણતરી ઘરના દરેક સભ્‍ય (બંને માતાપિતા સહિત) ના ધર્મ, તારીખ અને જન્‍મ સ્‍થળની નોંધ કરે છે. બંને માતાપિતાના ધર્મની નોંધ લેવાથી ચોક્કસ વલણો જાહેર થઈ શકે છે, જેમ કે આંતર-ધાર્મિક લગ્નોનો વ્‍યાપ અને ધાર્મિક પરિવર્તનનો ઇતિહાસ.

વધુમાં, માતાપિતાની જન્‍મ તારીખ અને સ્‍થળ નાગરિકતા કાયદા હેઠળ નાગરિકતાના માપદંડોને પૂર્ણ કરતા ભારતીયો કેટલા છે તેનો એકંદર ડેટા પ્રદાન કરશે. નવા પ્રશ્ન-જવાબ ફોર્મમાં મોબાઇલ નંબર, આધાર, મતદાર ID અને ભારતીય પાસપોર્ટ નંબર (જ્‍યાં ઉપલબ્‍ધ હોય) જેવી માહિતી માંગવામાં આવે છે, અને તકનીકી રીતે, જેમની પાસે આ દસ્‍તાવેજો છે તેમને તે શેર કરવાનું કહેવામાં આવે છે, સૂત્રો કહે છે કે ડેટા કલેક્‍ટર્સને ફક્‍ત લોકોને આમ કરવા માટે સમજાવવા માટે તાલીમ આપવામાં આવી છે.

તેમને ખાતરી આપવામાં આવશે કે દરેક વ્‍યક્‍તિનો ડેટા ગુપ્ત રહેશે. જો કોઈ હજુ પણ માહિતી આપવામાં ખચકાટ અનુભવે છે, તો ડેટા કલેક્‍ટર તે ક્ષેત્રો ખાલી છોડી દેશે

(10:13 AM IST)