વોશિંગ્‍ટન,તા.૨૫: અમેરિકા અને ચીન વચ્‍ચે ફરી એકવાર ટેરિફ યુદ્ધ શરૂ થયું છે. અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્‍ડ ટ્રમ્‍પે ચીની માલ પર વધારાનો ૭.૫% ટેરિફ લાદવાની તૈયારી કરી છે. જોકે, હજુ સુધી કોઈ જાહેરાત કરવામાં આવી નથી. આવતા મહિને ચીનના રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિગ એક શિખર સંમેલન માટે અમેરિકા પહોંચશે, જ્‍યાં તેઓ ડોનાલ્‍ડ ટ્રમ્‍પ સાથે મુલાકાત કરશે. આ બેઠક પહેલા, અમેરિકાએ નવા ટ્રેડવોર શરૂ કરી દીધો છે. અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્‍ડ ટ્રમ્‍પ સસ્‍તા ચીની માલ પર ૭.૫% નો નવો ટેરિફ લાદવાની તૈયારી કરી રહ્યા છે. તેમણે ૨૦૨૭ થી કેનેડાથી આયાત થતી કાર, ઓટો પાર્ટ્‍સ અને સ્‍ટીલ પર ૫૦% ટેરિફ લાદવાની પણ જાહેરાત કરી છે. આનાથી બંને દેશો સાથે અમેરિકાના વેપાર તણાવ વધી શકે છે.

અમેરિકા ચીન પર નવા ટેરિફ લાદવાની તૈયારી કરી રહ્યું છે. આવતા મહિને શી જિનપિગ અને ડોનાલ્‍ડ ટ્રમ્‍પ વચ્‍ચેની મુલાકાત પહેલાં, અમેરિકા ચીનથી આયાત થતી વસ્‍તુઓ પર ૭.૫% ટેરિફ લાદવાની જાહેરાત કરે તેવી શક્‍યતા છે. આ પગલાથી ટ્રમ્‍પના બીજા કાર્યકાળ દરમિયાન લાદવામાં આવેલા ટેરિફ લગભગ ૨૦% સુધી વધશે.

બેઇજિગે પહેલેથી જ કહ્યું છે કે પહેલાથી જ લાગુ ટેરિફ વોશિગ્‍ટન સાથેના વેપાર કરાર અનુસાર છે. આ નવા ટેરિફ ટ્રમ્‍પના પહેલા કાર્યકાળ દરમિયાન લાદવામાં આવેલા અન્‍ય ટેરિફ ઉપરાંત હશે અને બિડેન વહીવટ હેઠળ ચાલુ રહેશે. નિષ્‍ણાતો માને છે કે જો બેઇજિગ ટેરિફ સાથે બદલો લેશે, તો એક નવું વેપાર યુદ્ધ શરૂ થઈ શકે છે.

નવા ટેરિફને ટ્રમ્‍પ દ્વારા તેમના સંરક્ષણવાદી વેપાર એજન્‍ડાને ફરી શરૂ કરવાના પગલા તરીકે જોવામાં આવે છે, કારણ કે સુપ્રીમ કોર્ટે ચીન અને ડઝનબંધ અન્‍ય દેશોના ઉત્‍પાદનો પર ટ્રમ્‍પના અગાઉના આયાત કરને રદ કર્યો છે.

મીડિયા અહેવાલો અનુસાર, એક વિકલ્‍પ પર વિચારણા કરવામાં આવી રહી છે તે છે ચીન માટે ઉચ્‍ચ ટેરિફ દરની જાહેરાત કરવી, પરંતુ અસરકારક દર ઘટાડીને ૭.૫% કરવા માટે ટેરિફનો એક ભાગ સ્‍થગિત કરવો.

જોકે, કયા ટેરિફ સ્‍થગિત કરવામાં આવશે અને કેટલા સમય માટે તે અંગેની વિગતો ઉપલબ્‍ધ નથી.

અમેરિકાનો આરોપ છે કે ચીન, તેની વધુ ઉત્‍પાદન ક્ષમતાને કારણે, સસ્‍તા ચીની ઉત્‍પાદનોનો મોટો જથ્‍થો વૈશ્વિક બજારમાં ફેંકી દે છે, જેના કારણે સ્‍થાનિક ઉત્‍પાદકોને નોંધપાત્ર નુકસાન થાય છે. અમેરિકા ચીનની આ ઓવરકેપેસિટી પર ટેરિફ લાદવાની તૈયારી કરી રહ્યું છે. જો ટ્રમ્‍પ આ લાગુ કરે છે, તો ચીન પર યુએસ ટેરિફ ૨૦%  સુધી વધી જશે.

ચીનનું મેન્‍યુફેક્‍ચરિગ સેક્‍ટર તેની સૌથી મોટી તાકાત છે. અદ્યતન ટેકનોલોજી, સસ્‍તો કાચો માલ, સસ્‍તો શ્રમ અને વિશાળ ઇન્‍વેન્‍ટરીને કારણે ચીન ઉત્‍પાદનમાં વધુ પડતું ઉત્‍પાદન કરે છે, જેના કારણે ચીની માલ અન્‍ય કરતા સસ્‍તો બને છે. માર્ચ ૨૦૨૬ માં, યુ.એસ.એ ચીન સહિત ૬૦ થી વધુ દેશોમાં વધારાની ઉત્‍પાદન ક્ષમતા અને ફરજિયાત મજૂરી માટે તપાસ શરૂ કરી.

યુ.એસ.નું આ પગલું ટ્રમ્‍પની સંરક્ષણવાદી વેપાર નીતિને ફરીથી રજૂ કરવાનો એક નવો પ્રયાસ હશે. અગાઉ, યુ.એસ. સુપ્રીમ કોર્ટે ચીન સહિત વિવિધ દેશો પર ટ્રમ્‍પ દ્વારા લાદવામાં આવેલા ટેરિફને રદ કર્યા હતા. આ પછી, ટ્રમ્‍પ વહીવટીતંત્રે ૧૯૭૪ ના યુએસ ટ્રેડ એક્‍ટની કલમ ૩૦૧ ને હથિયાર બનાવ્‍યું છે, જે તેને કોઈપણ વેપારી ભાગીદાર સામે તપાસ શરૂ કરવાની સત્તા આપે છે કે કોઈ દેશ બળજબરીથી ઉત્‍પાદન કરી રહ્યો છે કે વધુ પડતી ઉત્‍પાદન ક્ષમતાથી ઓછું ઉત્‍પાદન કરી રહ્યો છે. જો આ જોવા મળે છે, તો તે ટેરિફ લાદવાનો અધિકાર મેળવે છે. આ ટેરિફ વધુ ટકાઉ અને લાંબા સમય સુધી ચાલનારા છે.

કલમ ૩૦૧ હેઠળ, અમેરિકાએ અનેક ચીની ઉદ્યોગોની તપાસ કરી, જેમાં વધુ ઉત્‍પાદનનો અનુભવ કરતા ઉદ્યોગોનો પણ સમાવેશ થાય છે. અમેરિકાનો આરોપ છે કે ચીનમાં આ વધુ પડતી ક્ષમતા વૈશ્વિક બજારમાં સસ્‍તા માલના પુરવઠામાં વધારો કરી રહી છે, જેનાથી અમેરિકન ઉત્‍પાદકોને નુકસાન થઈ રહ્યું છે. વધુ પડતી ક્ષમતા વધારે છે એટલું જ નહીં, પરંતુ ચીનનો વેપાર સરપ્‍લસ પણ રેકોર્ડ સ્‍તરે છે, જેના પર અમેરિકા નજીકથી નજર રાખી રહ્યું છે. ચીનમાં સ્‍થાનિક માંગ ધીમી પડવાને કારણે, ચીની કંપનીઓ વિદેશી બજારોમાં સસ્‍તા માલ વેચી રહી છે. આનાથી ચીનની નિકાસ ઼૧.૨ ટ્રિલિયન થઈ ગઈ છે, પરંતુ આનાથી અમેરિકામાં તણાવ વધી રહ્યો છે.

જો અમેરિકા સત્તાવાર રીતે ચીન પર ટેરિફની જાહેરાત કરે છે, તો સમય નિર્ણાયક રહેશે, કારણ કે ડોનાલ્‍ડ ટ્રમ્‍પ અને શી જિનપિગ સપ્‍ટેમ્‍બરમાં મળવાના છે. શી જિનપિગ અમેરિકામાં હશે. જોકે, તારીખોની જાહેરાત કરવામાં આવી નથી. ટ્રમ્‍પ-શી મીટિગ પહેલાં ટેરિફની આ જાહેરાત ફરીથી વેપાર યુદ્ધ શરૂ કરી શકે છે.