બેંગલુરુ, તા.૨૫: ભારતના સ્પેસ સાયન્સ અને એસ્ટ્રોફિઝિક્સ ક્ષેત્ર માટે અતિ ગૌરવપૂર્ણ સમાચાર સામે આવ્યા છે. 'ઇન્ડિયન ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ એસ્ટ્રોફિઝિક્સ' (IIA) ના ડાયરેક્ટર પ્રોફેસર અન્નપૂર્ણી સુબ્રમણ્યમ વૈશ્વિક સ્તરે અત્યંત સન્માનનીય 'COSPAR વિક્રમ સારાભાઈ મેડલ' મેળવનારા સૌપ્રથમ ભારતીય મહિલા વૈજ્ઞાનિક બન્યા છે. ઇટાલીના ફ્લોરેન્સ શહેરમાં ૧ થી ૯ ઓગસ્ટ, ૨૦૨૬ દરમિયાન આયોજિત ૪૬મી 'કોસ્પર સાયન્ટિફિક એસેમ્બલી' (COSPAR Scientific Assembly) માં તેમને આ એવોર્ડ એનાયત કરવામાં આવ્યો હતો, જેમાં ૭૨ દેશોના ૩,૦૦૦ થી વધુ અગ્રણી વૈજ્ઞાનિકો ઉપસ્થિત રહ્યા હતા.

પ્રોફેસર સુબ્રમણ્યમ ભારતના પ્રથમ સમર્પિત સ્પેસ ઓબ્ઝર્વેટરી મિશન 'એસ્ટ્રોસેટ' (AstroSat) ના 'અલ્ટ્રાવાયોલેટ ઇમેજિંગ ટેલિસ્કોપ' (UVIT) પરના સફળ કાર્ય અને ભવિષ્યના નેક્સ્ટ-જનરેશન ટેલિસ્કોપ પ્રોજેક્ટ્સમાં તેમના અસાધારણ નેતૃત્વ માટે જાણીતા છે. તેમનું સંશોધન મુખ્યત્વે તારાઓના ભૌતિક ગુણધર્મો, સ્ટાર ક્લસ્ટર્સ અને તારાવિશ્વના ઉત્ક્રાંતિને સમજવા પર કેન્દ્રિત રહ્યું છે. તેમના આ વૈજ્ઞાનિક પ્રદાનને કારણે જ આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે સ્પેસ રિસર્ચ ક્ષેત્રે ભારતનું સ્થાન વધુ મજબૂત બન્યું છે.

ઉલ્લેખનીય છે કે, 'COSPAR વિક્રમ સારાભાઈ મેડલ' એ સ્પેસ વિજ્ઞાન ક્ષેત્રે ઉત્કૃષ્ટ યોગદાન આપનારા વિશ્વના શ્રેષ્ઠ વૈજ્ઞાનિકોને જ એનાયત કરવામાં આવે છે. આ એવોર્ડ દર બે વર્ષે ભારતીય અંતરિક્ષ સંશોધન સંસ્થા (ISRO) અને આંતરરાષ્ટ્રીય કમિટી ઓન સ્પેસ રિસર્ચ (COSPAR) દ્વારા સંયુક્ત રીતે આપવામાં આવે છે. આ મેડલનું નામ ભારતીય સ્પેસ પ્રોગ્રામના પિતામહ ડૉ. વિક્રમ સારાભાઈના સન્માનમાં રાખવામાં આવ્યું છે.

એક વરિષ્ઠ વૈજ્ઞાનિક અને સંસ્થાકીય વડા તરીકે પ્રોફેસર સુબ્રમણ્યમે માત્ર તારાઓ અને ખગોળશાસ્ત્રના રહસ્યો જ નથી ઉકેલ્યા, પરંતુ ભારતમાં યુવા વૈજ્ઞાનિકોને પ્રોત્સાહિત કરવામાં અને સ્પેસ સાયન્સ ક્ષેત્રે મહિલાઓની ભાગીદારી વધારવામાં પણ અતિ મહત્વની ભૂમિકા ભજવી છે. તેમની આ વૈશ્વિક સિદ્ધિ બદલ સમગ્ર દેશમાંથી તેમના પર અભિનંદનની વર્ષા થઈ રહી છે.