છેલ્લા 8 દિવસમાં સૌથી લોકપ્રિય હેં...વારાણસીમાં ભાજપનો પરાજય 9:51 AM
મહત્વના સમાચારો ઊડતી નજરે.... 4:33 PM
ફરી યુધ્ધ શરૂ થયું: ક્રુડ ભડકે બળ્યું
એક મહિનો શાંત રહ્યો બાદ અમેરિકા-ઈરાન ફરી સામસામાઃ અમેરિકાએ ઈરાની દ્વીપ ઉપર હુમલો : ઈરાને પણ મિસાઈલો છોડીઃ બંને દેશ ફરી બાખડતા ક્રુડનો ભાવ ફરી ૯૦ ડોલરને પાર
વોશિંગ્ટન,તા.૩૧: અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે યુદ્ધ ફરી શરૂ થયું છે. છેલ્લા એક મહિનાથી ચાલી રહેલી શાંતિ ફરી એકવાર ભીષણ લશ્કરી મુકાબલામાં પરિણમી છે. રવિવારે, અમેરિકન સૈન્યએ હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં સ્થિત ઈરાનના લારાક ટાપુ પર મોટો હુમલો કર્યો, જેનાથી ઈરાન ગુસ્સે થયો. ઈરાને જોર્ડનમાં અમેરિકન લશ્કરી થાણાઓને મિસાઈલ અને ડ્રોનથી નિશાન બનાવીને બદલો લીધો.
મધ્ય પૂર્વમાં તણાવ ઓછો થવાના કોઈ સંકેત દેખાતા નથી. અમેરિકા અને ઈરાન ફરી એકવાર સામસામે આવ્યા છે, અને હુમલાઓનો સિલસિલો શરૂ થયો છે. જ્યારે અમેરિકાએ હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં ઈરાની ટાપુ પર હુમલો કર્યો, જે વિશ્વની લગભગ ૨૦% તેલ જરૂરિયાતો પૂરી કરવામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે, ત્યારે ઈરાને બદલો લીધો. આ તણાવની સીધી અસર આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ પર પડી છે, જેના કારણે અચાનક ઉછાળો આવ્યો છે.
યુએસ-ઈરાન વધતા તણાવ વચ્ચે ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં તીવ્ર ઉછાળો આવ્યો છે. આ લેખ લખતી વખતે, બ્રેન્ટ ક્રૂડના ભાવ ફરી એકવાર $૯૦ પ્રતિ બેરલને વટાવી ગયા છે, જે લગભગ ૩% વધી ગયા છે. WTI ક્રૂડના ભાવમાં પણ જોરદાર તેજી જોવા મળી છે. બ્રેન્ટ ક્રૂડના ભાવ $૯૦.૧૫, WTI ક્રૂડ ઓઈલ $૮૫.૨૦ અને મુર્બન ક્રૂડના ભાવ $૯૫.૭૫ પર ટ્રેડ થઈ રહ્યા છે, જે ૪% થી વધુ છે.
રોઇટર્સના અહેવાલ મુજબ, અમેરિકા-ઈરાન સંઘર્ષના સમાચાર આવ્યા પછી ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ અચાનક વધવા લાગ્યા અને સતત વધતા રહ્યા. અમેરિકાએ હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં ઈરાની ટાપુ પર હુમલો કર્યો, જ્યારે તેહરાને બદલો લેવાની કાર્યવાહી કરી. અહેવાલમાં ત્ઞ્ માર્કેટ્સના વિશ્લેષક ટોની સાયકામોરને ટાંકીને કહેવામાં આવ્યું છે કે, એવું લાગે છે કે આપણે તણાવના બીજા તબક્કામાં છીએ. આ કેટલો સમય ચાલશે તેની આગાહી કરવી મુશ્કેલ છે; તેમાં થોડા દિવસો કે અઠવાડિયા લાગી શકે છે.
અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેનો તણાવ અને યુદ્ધ હવે છઠ્ઠા મહિનામાં પ્રવેશી ગયો છે, અને જ્યારે તણાવ ચરમસીમાએ હતો, ત્યારે સમગ્ર વિશ્વમાં ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં ઉછાળો અનુભવાયો હતો. હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ બંધ થવાને કારણે, ગયા એપ્રિલમાં બ્રેન્ટ ક્રૂડના ભાવ $૧૨૦ ની નજીક પહોંચી ગયા હતા, અને આ અસર પાકિસ્તાન, બાંગ્લાદેશ, બ્રિટન અને ભારત જેવા દેશોમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલથી લઈને LPG સુધીની દરેક વસ્તુ પર ફુગાવાના સ્વરૂપમાં અનુભવાઈ હતી. હવે, તે ભય ફરી એકવાર ઊંડો થતો દેખાય છે.
જો આપણે ભારતમાં આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં વધારાનો પ્રભાવ ધ્યાનમાં લઈએ, તો તેની ઘણી આડઅસરો છે. નિષ્ણાતો કહે છે કે ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં પ્રતિ બેરલ ૧ ડોલરનો વધારો થવાથી પણ સ્થાનિક સ્તરે પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવમાં પ્રતિ લિટર ૫૦-૬૦ પૈસાનો વધારો થઈ શકે છે. જેમ જેમ તેલ મોંઘુ થાય છે, તેમ તેમ આયાત ખર્ચ વધે છે, જેના પરિણામે આયાત પર વધુ ડોલર ખર્ચવા પડે છે.
આયાતી માલની કિમત વધે છે, જેના કારણે દેશમાં આવશ્યક ચીજવસ્તુઓના ભાવ પર ફુગાવાની અસર પડે છે. ભારત તેની મોટાભાગની ક્રૂડ ઓઇલની જરૂરિયાતો આયાત કરે છે અને તેની ઊંચી કિમતો ઘણા અન્ય તેલ આયાત-આધારિત દેશો માટે સમસ્યા ઉભી કરે છે.
એ નોંધવું જોઈએ કે બંને દેશો વચ્ચે છેલ્લા છ મહિનાથી સંઘર્ષ ચાલી રહ્યો છે. અમેરિકા અને ઈઝરાયલે સંયુક્ત રીતે ૨૮ ફેબ્રુઆરીએ ઈરાન પર મોટો હુમલો કર્યો. ત્યારથી, ઈરાને પણ બદલો લેવા માટે હુમલા શરૂ કર્યા છે. વિશ્વના સૌથી મહત્વપૂર્ણ દરિયાઈ માર્ગોમાંનું એક, હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ, યુદ્ધનું મેદાન બની ગયું છે, જ્યાં વારંવાર હુમલાઓ થઈ રહ્યા છે. હવે, અમેરિકાએ ફરી એકવાર ત્યાં હુમલો કર્યો છે. ૨૯ જુલાઈ પછી ઈરાન પર આ પહેલો સીધો યુએસ લશ્કરી હુમલો છે.
યુએસ સેન્ટ્રલ કમાન્ડ (સેન્ટકોમ) અનુસાર, હોર્મુઝમાં શિપિગ ટ્રાફિકને સુરક્ષિત રાખવા માટે તાજેતરનો હુમલો કરવામાં આવ્યો હતો. યુએસ અધિકારીઓએ દાવો કર્યો હતો કે ઈરાનના ઇસ્લામિક રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ કોર્પ્સ (IRGC) ના સૈનિકો લારાક ટાપુ પર રોકેટ તૈયાર કરી રહ્યા હતા જેનો ઉપયોગ દરિયાઈ ખાણો છોડવા માટે થઈ શકે છે. IRGC એ પુષ્ટિ આપી હતી કે યુએસ હુમલામાં ઘણા લશ્કરી કર્મચારીઓ અને નાગરિકો માર્યા ગયા હતા અને ઘણા લોકો ઘાયલ થયા હતા.
ઈરાને પણ યુએસ હુમલાનો તાત્કાલિક જવાબ આપ્યો હતો. યુએસ હુમલાના થોડા કલાકોમાં, ઈરાની રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ્સ (IRGC) એ જોર્ડનમાં યુએસ બેઝ પર હુમલાની જવાબદારી સ્વીકારતા એક સત્તાવાર નિવેદન જારી કર્યું. ઈરાને જોર્ડનમાં યુએસ સંચાલિત કિગ હુસૈન એર બેઝ અને અલ-અઝરાક એર બેઝ પર મિસાઈલ અને ડ્રોન હુમલા કર્યા. ઈરાનના રાજ્ય મીડિયા, IRIB એ દાવો કર્યો હતો કે હુમલાઓએ યુએસ બેઝના જાળવણી, તકનીકી માળખાગત સુવિધાઓ અને ફાઇટર જેટને નોંધપાત્ર નુકસાન પહોંચાડ્યું હતું. જો કે, યુએસ સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, તેમની હવાઈ સંરક્ષણ પ્રણાલીઓએ લગભગ તમામ ઈરાની મિસાઈલોને હવામાં તોડી પાડી હતી.
નોંધનીય છે કે તાજેતરના અમેરિકી હુમલા એવા સમયે થયા છે જ્યારે નવેમ્બરમાં અમેરિકાની મધ્યસત્ર ચૂંટણીઓ યોજાવાની છે અને ઈરાન યુદ્ધને લઈને સ્થાનિક રાજકારણ ગરમાયું છે. ડેમોક્રેટિક સેનેટર જેક રીડે ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રની ટીકા કરતા કહ્યું કે છ મહિના પછી પણ યુદ્ધના જાહેર કરેલા ઉદ્દેશ્યોમાંથી કોઈ પણ પ્રાપ્ત થયું નથી અને આનાથી મધ્ય પૂર્વમાં અમેરિકાની સ્થિતિ નબળી પડી છે. પરિણામે, અમેરિકા પર દબાણ વધી રહ્યું છે.
(10:36 AM IST)
