નવી દિલ્હી: વૈશ્વિક આર્થિક અનિશ્ચિતતાઓ વચ્ચે ભારતની રાજકોષીય સ્થિતિ વધુ સુદ્રઢ બની રહી છે. ચાલુ નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૬-૨૭ના પ્રથમ ચાર મહિના એટલે કે એપ્રિલથી જુલાઈ ૨૦૨૬ દરમિયાન કેન્દ્ર સરકારની રાજકોષીય ખાધ રૂ. ૪.૫૫ લાખ કરોડ નોંધાઈ છે. આ આંકડો સમગ્ર નાણાકીય વર્ષ માટે નક્કી કરાયેલા બજેટ લક્ષ્યાંકના ૨૬.૮ ટકા જેટલો થાય છે. ગત નાણાકીય વર્ષના સમાન સમયગાળામાં આ ખાધ પૂર્ણ વર્ષના બજેટ અંદાજના ૨૯.૯ ટકા હતી, જે દર્શાવે છે કે આ વર્ષે સરકાર તેના આવક અને ખર્ચ વચ્ચેના તફાવતને વધુ અસરકારક રીતે નિયંત્રિત કરવામાં સફળ રહી છે.

આ સકારાત્મક સ્થિતિ પાછળ બિન-કરવેરા આવકમાં થયેલો જંગી વધારો મુખ્ય કારણ છે, જેમાં ભારતીય રિઝર્વ બેંક  તરફથી મળેલા ભંડોળે ચાવીરૂપ ભૂમિકા ભજવી છે. આરબીઆઈએ કેન્દ્ર સરકારને રૂ. ૨.૮૭ લાખ કરોડનું મજબૂત ડિવિડન્ડ મંજૂર કર્યું છે, જે ગયા વર્ષના રૂ. ૨.૬૯ લાખ કરોડ કરતાં નોંધપાત્ર રીતે વધારે છે. એપ્રિલથી જુલાઈ વચ્ચે સરકારને ટેક્સ અને નોન-ટેક્સ મળીને કુલ રૂ. ૧૩.૦૫ લાખ કરોડની આવક થઈ છે, જ્યારે સામે કુલ ખર્ચ રૂ. ૧૭.૬૨ લાખ કરોડ રહ્યો છે. આ જ સમયગાળા દરમિયાન સરકારે ખાદ્યપદાર્થો, ખાતર અને પેટ્રોલિયમ જેવી આવશ્યક સબસિડી પર રૂ. ૧.૫૪ લાખ કરોડનો ખર્ચ કર્યો છે.

નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણે ચાલુ નાણાકીય વર્ષ માટે રાજકોષીય ખાધ જીડીપીના ૪.૩ ટકા સુધી મર્યાદિત રાખવાનો આશાસ્પદ લક્ષ્યાંક રાખ્યો છે. પ્રથમ ક્વાર્ટરના પરિણામો દર્શાવે છે કે સરકાર યોગ્ય દિશામાં આગળ વધી રહી છે અને રાજકોષીય ખાધ નિયંત્રણમાં હોવાથી સરકારી તિજોરી પરનો બોજ ઘટશે. પરિણામે, સરકાર માટે બજારમાંથી વધુ પડતી ઉધારી લેવાની જરૂરિયાત ઘટી જશે, જે દેશના આર્થિક માળખાને અને રોકાણકારોના વિશ્વાસને વધુ સુદ્રઢ બનાવશે.