નામચી (સિક્કિમ), તા.૧૭: ભારતનો પૂર્વોત્તર સરહદે આવેલો પ્રદેશ સિક્કિમ માત્ર તેના બરફથી ઢંકાયેલા પહાડો અને કુદરતી સૌંદર્ય માટે જ નહીં, પણ તેની અદ્ભુત લોકવાયકાઓ અને સાંસ્કૃતિક ધરોહર માટે પણ જાણીતો છે. હાલમાં દક્ષિણ સિક્કિમના સુંદર શહેર નામચી (Namchi) ના રસ્તાઓ એક અનોખી રોશનીથી ઝળહળી ઉઠ્યા છે. વાર્ષિક 'રાંકે ભૂત' (Ranke Bhoot) ઉત્સવની ભવ્ય ઉજવણી જોવા માટે હજારો સ્થાનિક લોકો અને પ્રવાસીઓ ઉમટી પડ્યા છે. ડરામણા માસ્ક (મહોરાં) પહેરેલા કલાકારો, પરંપરાગત નૃત્ય અને હજારો સળગતી મશાલોની શોભાયાત્રા સાથે આ મેળો ગુરુવાર, ૧૬ જુલાઈ, ૨૦૨૬ ના રોજ શરૂ થયો છે જે આજે શુક્રવાર, ૧૭ જુલાઈ સુધી ધૂમ મચાવશે.

આખરે શું છે આ 'રાંકે ભૂત' ઉત્સવ અને તેની પાછળની માન્યતા?

ઘણા લોકોને આ નામ સાંભળીને આશ્ચર્ય થશે, પરંતુ 'રાંકે ભૂત' એ નામચીની એક અત્યંત પવિત્ર અને પ્રતીકાત્મક ધાર્મિક વિધિ છે. અહીં "ભૂત" શબ્દનો અર્થ નકારાત્મક ઉર્જા, ખરાબ આત્માઓ અથવા દુર્ભાગ્ય થાય છે. સ્થાનિક માન્યતા અનુસાર, આ તહેવાર અનિષ્ટ શક્તિઓ પર સકારાત્મકતા, શાંતિ, ભાઈચારો અને સમૃદ્ધિના વિજયનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. અગ્નિ અને સામૂહિક અવાજો દ્વારા સમાજ અને પ્રકૃતિમાં રહેલી તમામ નકારાત્મક શક્તિઓને નષ્ટ કરીને સારા નસીબ (Good Luck) નું સ્વાગત કરવા માટે આ વિધિ કરવામાં આવે છે.

મધ્યરાત્રિએ નીકળતી પ્રતિષ્ઠિત મશાલ રેલી છે મુખ્ય આકર્ષણ

આ વર્ષે આ બે દિવસીય 'નામચી રાંકે મેળો ૨૦૨૬' એક ખાસ થીમ હેઠળ યોજાઈ રહ્યો છે: "જ્યાં વારસો પરંપરા બને છે, અને પરંપરા વિશ્વને પ્રેરણા આપે છે". આ ઉત્સવનું સૌથી મોટું અને રોમાંચક આકર્ષણ તેની 'મશાલ રેલી' છે. સૂર્યાસ્ત થતાં જ હજારો લોકો પોતાના હાથમાં સળગતી જ્વલંત મશાલો લઈને રસ્તાઓ પર ઉતરી પડે છે.

પરંપરાગત પોશાકો અને અનોખા પહાડી માસ્ક પહેરીને, સ્થાનિક વાદ્યોના તાલે પરંપરાગત ગીતો ગાતા ગાતા આખી કૂચ આગળ વધે છે. અંધારી રાતમાં હજારો મશાલોનો આ નજારો એક અદ્ભુત અને મંત્રમુગ્ધ કરનારું દ્રશ્ય ઊભું કરે છે. આ ઉત્સવમાં નાના બાળકોથી લઈને વડીલો સુધી આખો સમુદાય એક થઈને ભાગ લે છે, જે પ્રદેશની અખંડ એકતા દર્શાવે છે.

૧૮મી સદીનો ભવ્ય શાહી ઇતિહાસ

આ મેળાનો ઇતિહાસ સદીઓ જૂનો છે. ઇતિહાસકારો અને આયોજકોના જણાવ્યા અનુસાર, ૧૮મી સદી દરમિયાન જ્યારે સિક્કિમમાં રાજાશાહી શાસન હતું, ત્યારે ત્યાંના મહારાજા (ચોગ્યાલ - Chogyal) એ નામચીના પ્રાદેશિક વડા 'લાસો કાઝી' ને એક ખાસ નિર્દેશ આપ્યો હતો. રાજાની ઈચ્છા હતી કે પ્રજાના કલ્યાણ, સ્વાસ્થ્ય અને રક્ષણ માટે આ પ્રાચીન તહેવારને હંમેશા સાચવી રાખવામાં આવે. ત્યારથી લઈને આજદિન સુધી પેઢી દર પેઢી આ પરંપરા ચાલી આવે છે અને આજે તે દક્ષિણ સિક્કિમનો સૌથી મોટો વાર્ષિક સાંસ્કૃતિક મહોત્સવ બની ગયો છે.