દાર્ચુલા: પાડોશી દેશ નેપાળમાં રવિવારે સવારે કુદરતનો પ્રકોપ જોવા મળ્યો હતો, જ્યાં પર્વતીય જિલ્લા દાર્ચુલામાં ભૂકંપના જોરદાર આંચકા અનુભવાયા હતા. નેપાળ ભૂકંપ દેખરેખ અને સંશોધન કેન્દ્રના અહેવાલ મુજબ, સવારે ૧૧:૫૫ કલાકે ૪.૧ ની તીવ્રતાના આંચકાથી મકાનો ધ્રૂજવા લાગ્યા હતા. આ ધરતીકંપનું કેન્દ્રબિંદુ દાર્ચુલા જિલ્લાના તપોવન વિસ્તારમાં જમીનની અંદર સ્થિત હતું. અચાનક આવેલી આ કુદરતી આફતને કારણે સ્થાનિક લોકોમાં ભારે નાસભાગ મચી ગઈ હતી અને જીવ બચાવવા માટે સેંકડો લોકો પોતાના ઘરો અને બહુમાળી ઈમારતોમાંથી બહાર ખુલ્લા મેદાનમાં દોડી આવ્યા હતા.

માત્ર નેપાળ જ નહીં, પરંતુ ભારતના કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ જમ્મુ અને કાશ્મીરમાં પણ ભૂગર્ભીય હલચલ જોવા મળી છે. ગત શુક્રવારે સવારે કિશ્તવાડ જિલ્લામાં ૩.૫ ની તીવ્રતાનો ભૂકંપ અનુભવાયો હતો. સવારે ૯:૫૭ વાગ્યે જ્યારે લોકો પોતાના રોજીંદા કામમાં વ્યસ્ત હતા, ત્યારે અચાનક ધરતી ધ્રૂજતા લોકો સ્તબ્ધ થઈ ગયા હતા. વૈજ્ઞાનિકોના જણાવ્યા અનુસાર આ ભૂકંપનું કેન્દ્ર જમીનથી લગભગ ૧૦ કિલોમીટર નીચે ૩૩.૨૮૯ ડિગ્રી ઉત્તર અક્ષાંશ પર સ્થિત હતું. હિમાલયના આ પટ્ટામાં વારંવાર આવતા આંચકાઓને કારણે ભૂસ્તરશાસ્ત્રીઓએ પણ ચિંતા વ્યક્ત કરી છે.

પૂર્વ ભારતમાં આવેલા ઓડિશા રાજ્યમાં પણ ધરતીકંપની અસર જોવા મળી રહી છે. ગત ૨૯ એપ્રિલની સાંજે કાલાહાંડી જિલ્લામાં ૪.૧ ની તીવ્રતાનો ભૂકંપ અનુભવાયો હતો, જેણે સમગ્ર તંત્રને સતર્ક કરી દીધું હતું. રાષ્ટ્રીય ભૂકંપ વિજ્ઞાન કેન્દ્રના ડેટા મુજબ, સાંજે ૭:૪૨ વાગ્યે આવેલો આ ભૂકંપ જમીનની સપાટીથી ૨૪ કિલોમીટર નીચે સક્રિય થયો હતો. ખાસ કરીને ધર્મગઢ, જૂનાગઢ અને ભવાનીપટના જેવા વિસ્તારોમાં થોડીક સેકન્ડો માટે અનુભવાયેલા આ કંપને કારણે લોકોમાં ગભરાટ ફેલાયો હતો, જોકે સદનસીબે હજુ સુધી કોઈ જાનહાનિના અહેવાલ પ્રાપ્ત થયા નથી.

ભૂસ્તરશાસ્ત્રીઓના મતે, છેલ્લા કેટલાક દિવસોમાં દક્ષિણ એશિયાના વિવિધ ભાગોમાં વધી રહેલી આ હલચલ કોઈ મોટી કુદરતી ઘટનાનો સંકેત હોઈ શકે છે. ટેક્ટોનિક પ્લેટોમાં થઈ રહેલા ફેરફારોને કારણે હિમાલયન બેલ્ટ અને તેની આસપાસના વિસ્તારોમાં સતત દબાણ વધી રહ્યું છે. દાર્ચુલા અને કિશ્તવાડ જેવા સંવેદનશીલ વિસ્તારોમાં ભૂકંપનું આવવું એ દર્શાવે છે કે ધરતીના પેટાળમાં ઉર્જાનો મોટો જથ્થો એકઠો થઈ રહ્યો છે, જે સમયાંતરે નાના આંચકા સ્વરૂપે બહાર આવી રહ્યો છે.

નેપાળમાં આવેલા આ તાજા ભૂકંપની અસરો સરહદી વિસ્તારોમાં પણ જોવા મળી હતી, જેના કારણે ઉત્તર ભારતની સુરક્ષા એજન્સીઓ પણ સાવધ થઈ ગઈ છે. સ્થાનિક વહીવટીતંત્રે લોકોને અપીલ કરી છે કે તેઓ ભૂકંપ સમયે ગભરાવાને બદલે સાવચેતીના પગલાં લે અને ઈમારતોમાં ફસાયેલા રહેવાને બદલે ખુલ્લી જગ્યાઓનો આશરો લે. દાર્ચુલાના તપોવન વિસ્તારમાં અત્યારે પરિસ્થિતિ પર નજર રાખવામાં આવી રહી છે જેથી કોઈ પણ પ્રકારની ઈમરજન્સીમાં ત્વરિત સહાય પહોંચાડી શકાય.

કુદરતી આફતોના આ સિલસિલાએ ફરી એકવાર ડિઝાસ્ટર મેનેજમેન્ટની સજ્જતા સામે સવાલ ઉભા કર્યા છે. ખાસ કરીને પહાડી વિસ્તારોમાં જ્યાં મકાનોનું બાંધકામ ભૂકંપ પ્રતિરોધક હોતું નથી, ત્યાં આ પ્રકારના નાના આંચકા પણ મોટા જોખમનું કારણ બની શકે છે. કાલાહાંડીથી લઈને દાર્ચુલા સુધીના આ ભૂકંપના આંચકાઓએ પ્રશાસનને સતર્ક રહેવા અને લોકોને જાગૃત કરવા માટે મજબૂર કર્યા છે. હાલમાં તમામ અસરગ્રસ્ત વિસ્તારોમાં જાન-માલના નુકસાનની વિગતવાર તપાસ કરવામાં આવી રહી છે.