વોશિંગ્ટન (અમેરિકા): વિશ્વના સૌથી જૂના અને મજબૂત લોકશાહી દેશ ગણાતા યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ ઓફ અમેરિકા (USA) માં હાલમાં એક નવો વૈચારિક અને રાજકીય વિવાદ ચરમસીમાએ પહોંચ્યો છે. યુએસ પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે નેશનલ મોલ ખાતે એકત્રિત થયેલા હજારો નાગરિકોને સંબોધતા એક ચોંકાવનારો વિડીયો સંદેશ જાહેર કર્યો છે, જેમાં તેમણે અમેરિકાને "ભગવાન હેઠળ એક રાષ્ટ્ર" (One Nation Under God) તરીકે ફરીથી સમર્પિત કરવા હાકલ કરી છે. 'ફરીથી સમર્પિત ૨૫૦' (Rededicate 250) નામના આ કાર્યક્રમને અને આઠ કલાક લાંબી ચાલેલી વ્હાઇટ હાઉસ-સમર્થિત મહાપ્રાર્થના સભાને વિશ્લેષકો અમેરિકાને એક સત્તાવાર 'ખ્રિસ્તી રાષ્ટ્ર' બનાવવાની દિશામાં એક મોટો પ્રોજેક્ટ માની રહ્યા છે. આ ઘટનાએ અમેરિકાની નાગરિક ઓળખ અને ધર્મનિરપેક્ષતાના પાયાને હચમચાવી દીધો છે.

અમેરિકા અને ફ્રાન્સ જેવા દેશો પરંપરાગત રીતે 'નાગરિક રાષ્ટ્રવાદ' (Civic Nationalism) ના પ્રતીક રહ્યા છે, જ્યાં રાષ્ટ્રની ઓળખ કોઈ ચોક્કસ ધર્મ કે વંશના આધારે નહીં, પરંતુ લોકશાહી, સમાનતા, સ્વતંત્રતા અને સંયુક્ત કાનૂની કરાર જેવા રાજકીય સિદ્ધાંતો પર આધારિત હોય છે. યુએસ બંધારણના મૂળ લખાણમાં પણ સ્પષ્ટ ઉલ્લેખ છે કે સરકારી પદ મેળવવા માટે કોઈ પણ નાગરિક માટે ક્યારેય કોઈ ધાર્મિક કસોટી જરૂરી રહેશે નહીં. પરંતુ ટ્રમ્પના આ નવા સંદેશાએ ચર્ચ અને રાજ્ય (સરકાર) ને અલગ રાખતી બંધારણની અદ્રશ્ય દિવાલને તોડી નાખવાનો પ્રયાસ કર્યો હોય તેવું ચિત્ર ઊભું થયું છે.

"અધિકારો સરકાર તરફથી નહીં, ભગવાન તરફથી મળે છે"

આ ભવ્ય ધાર્મિક સભામાં માત્ર પ્રમુખ ટ્રમ્પ જ નહીં, પરંતુ અમેરિકાના અન્ય ટોચના નેતાઓએ પણ આ જ સૂર પુરાવ્યો હતો. યુએસ સેનેટર સ્કોટે ભીડને સંબોધતા ખુલ્લેઆમ જણાવ્યું હતું કે, "આપણા અધિકારો કોઈ સરકાર તરફથી નથી આવતા, તે રાજાઓના રાજા એટલે કે ઈશ્વર તરફથી આવે છે."

આ જ મંચ પરથી દેશના સેક્રેટરી ઓફ સ્ટેટ માર્કો રુબિયોએ પણ પશ્ચિમી સંસ્કૃતિ અને ખ્રિસ્તી ધર્મના પ્રચારને ઇતિહાસ અને પ્રગતિના મુખ્ય ચાલક બળ તરીકે રજૂ કર્યો હતો. તેમણે કહ્યું કે અન્ય પ્રાચીન સંસ્કૃતિઓ ઇતિહાસને એક સીમિત ચક્ર તરીકે જોતી હતી, પરંતુ ખ્રિસ્તી વિશ્વાસે પૃથ્વીના છેડા સુધી જઈને દુનિયામાં સુવાર્તાનો પ્રચાર કરવાનો માર્ગ બતાવ્યો છે.

બહુસાંસ્કૃતિક અમેરિકા સામે મોટું સંકટ

રાજકીય વિશ્લેષકો માને છે કે ટ્રમ્પનો આ 'ખ્રિસ્તી રાષ્ટ્રવાદી' (Christian Nationalist) સંદેશો દેશની વિવિધતા અને બિનસાંપ્રદાયિક માળખા માટે મોટો ખતરો સાબિત થઈ શકે છે. અમેરિકામાં વસતા લાખો બિન-ખ્રિસ્તીઓ અને પ્રવાસીઓ માટે આ બદલાતું વાતાવરણ અસુરક્ષાની ભાવના પેદા કરી શકે છે.

ચર્ચ અને સત્તાના આ ગઠબંધને અમેરિકાના બુદ્ધિજીવીઓ, કાયદાશાસ્ત્રીઓ અને વિપક્ષી નેતાઓને ચિંતામાં મૂકી દીધા છે. ભવિષ્યમાં આ વિચારધારા અમેરિકાની ન્યાય વ્યવસ્થા અને સામાજિક તાણાવાણાને કેવી રીતે અસર કરશે, તેના પર હવે આખી દુનિયાની નજર મંડાયેલી છે.