નવી દિલ્હી : દેશમાં ૧૫ વર્ષ અને તેથી વધુ વયના લોકોમાં બેરોજગારીનો દર ૫.૪ ટકાથી ઘટીને ૫.૧ ટકા પર આવી જતાં સરકારી આંકડાઓમાં રાહતનો સ્પષ્ટ સંકેત દેખાઈ રહ્યો છે. બેરોજગારી એ દેશમાં વર્ષોથી સૌથી મોટો અને સંવેદનશીલ મુદ્દો રહ્યો છે, પરંતુ તાજેતરના આંકડા દર્શાવે છે કે રોજગારીની સ્થિતિમાં ધીમે-ધીમે સુધારો થઈ રહ્યો છે. આ રિપોર્ટનું સૌથી મહત્વનું પાસું એ છે કે ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં રોજગારીની તકો વધવાને કારણે અર્થતંત્રને મોટી રાહત મળી છે, જ્યારે શહેરી વિસ્તારોમાં સ્થિતિ હજુ પણ થોડી પડકારજનક જોવા મળી રહી છે.

સાંખ્યિકી અને કાર્યક્રમ અમલીકરણ મંત્રાલય દ્વારા જાહેર કરવામાં આવેલા પિરિયોડિક લેબર ફોર્સ સર્વે (PLFS)ના જુલાઈ-સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬ના તાજા આંકડા અનુસાર, ગ્રામીણ બેરોજગારી દર એપ્રિલ-જૂન ૨૦૨૬ના ૪.૮ ટકાથી ઘટીને ૪.૩ ટકા નોંધાયો છે. આ ઘટાડો ગ્રામીણ અર્થતંત્રમાં સુધારાની સાક્ષી પૂરે છે. બીજી તરફ, શહેરી બેરોજગારી દરમાં મામૂલી વધારો જોવા મળ્યો છે, જે એપ્રિલ-જૂનના ૬.૭ ટકાથી વધીને જુલાઈ-સપ્ટેમ્બર ક્વાર્ટરમાં ૬.૮ ટકા સુધી પહોંચ્યો છે. જોકે, ગ્રામીણ વિસ્તારોના મજબૂત પ્રદર્શનને કારણે દેશનો કુલ બેરોજગારી દર ૫.૪ ટકાથી ઘટીને ૫.૧ ટકા પર પહોંચતાં એકંદર ચિત્ર સુધારાતરફી બન્યું છે.

ખાસ કરીને ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં ખેતી અને સંલગ્ન પ્રવૃત્તિઓમાં મહિલાઓની વધતી ભાગીદારી અને સ્થાનિક રોજગારીની તકોએ આ આંકડા સુધારવામાં મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી છે. દિવાળીના તહેવારો પછી આર્થિક પ્રવૃત્તિઓ અને બજારની ચહલપહલ વધતાં આગામી ક્વાર્ટરમાં પણ રોજગારીના ક્ષેત્રે હકારાત્મક અસરો જોવા મળે તેવી ધારણા છે. જોકે, શહેરી વિસ્તારોમાં સંગઠિત ક્ષેત્રે વાસ્તવિક રોજગારીનું સર્જન કરવું એ હજુ પણ નીતિનિર્માતાઓ માટે ચિંતાનો વિષય બનેલો છે.

અગાઉના ત્રિમાસિક ગાળાની સરખામણીએ આ સુધારો પ્રોત્સાહક છે, પરંતુ શહેરી વિસ્તારોમાં રોજગારી વધારવા માટે સરકારે વિશેષ નીતિઓ અમલી બનાવવી પડશે. આગામી સમયમાં શ્રમ મંત્રાલય દ્વારા શહેરી યુવાનો માટે કૌશલ્ય વિકાસ અને સ્વરોજગાર લક્ષી યોજનાઓને વધુ મજબૂત બનાવવામાં આવે તેવી શક્યતાઓ છે. જો શહેરી બેરોજગારી નિયંત્રણમાં લાવવામાં આવશે, તો દેશનો એકંદર બેરોજગારી દર આવનારા સમયમાં વધુ નીચલા સ્તરે પહોંચી શકશે.