નવી દિલ્‍હી,તા.૧૬: ભારતમાં સોના અને ચાંદી ખરીદનારાઓ માટે એક મોટો અપડેટ આવ્‍યો છે. કેન્‍દ્ર સરકારે ફરી એકવાર બંનેના મૂળ આયાત ભાવમાં વધારો કર્યો છે. નોંધપાત્ર રીતે, સરકારે આ ભાવમાં માત્ર ત્રણ દિવસ પહેલા ઘટાડો કર્યો હતો, પરંતુ હવે તેણે ફરીથી તેમાં વધારો કરવાનો નિર્ણય લીધો છે. આ પગલાથી આગામી દિવસોમાં સ્‍થાનિક બજારમાં સોના અને ચાંદીના ભાવ પર અસર પડી શકે છે.

સેન્‍ટ્રલ બોર્ડ ઓફ ઇન્‍ડાયરેક્‍ટ ટેક્‍સીસ એન્‍ડ કસ્‍ટમ્‍સ (CBIC) દ્વારા જારી કરાયેલા એક નોટિફિકેશન અનુસાર, સોનાના મૂળ આયાત ભાવમાં પ્રતિ ૧૦ ગ્રામ $૫નો વધારો કરવામાં આવ્‍યો છે. આનાથી નવી મૂળ આયાત કિમત  $૧,૩૪૮ પ્રતિ ૧૦ ગ્રામ થઈ ગઈ છે. ચાંદી માટેનો વધારો વધુ મોટો છે. ચાંદીના મૂળ આયાત ભાવમાં પ્રતિ કિલોગ્રામ  $૮૩નો વધારો કરવામાં આવ્‍યો છે, જેનાથી તેની કિમત પ્રતિ કિલોગ્રામ  $૨,૧૭૫ થઈ ગઈ છે.

રસપ્રદ વાત એ છે કે, થોડા દિવસો પહેલા, સરકારે સોનાના આયાત ભાવમાં પ્રતિ ૧૦ ગ્રામ  $૮૦ અને ચાંદીના  $૨૭૬ પ્રતિ કિલોગ્રામનો ઘટાડો કર્યો હતો. તે સમયે, એવું માનવામાં આવતું હતું કે આનાથી આયાત ખર્ચમાં ઘટાડો થશે અને સ્‍થાનિક બજારને થોડી રાહત મળશે. જોકે, આ અચાનક વધારાથી બજારમાં નવી ચર્ચા શરૂ થઈ છે.

નિષ્‍ણાતો માને છે કે સરકારનું આ પગલું દેશના વિદેશી હૂંડિયામણ ભંડાર પર વધતા દબાણને ઘટાડવાની રણનીતિનો ભાગ હોઈ શકે છે. પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલા ભૂ-રાજકીય તણાવ અને વૈશ્વિક અનિﾍતિતાઓએ ભારતના વિદેશી હૂંડિયામણ ભંડારને અસર કરી છે. પરિણામે, સરકાર બિન-આવશ્‍યક આયાતોને નિયંત્રિત કરવા માટે સતત પગલાં લઈ રહી છે.

એ પણ નોંધનીય છે કે છેલ્‍લા બે મહિનામાં સોના પર આયાત જકાત અંગેના નિયમોમાં ઘણા ફેરફારો કરવામાં આવ્‍યા છે. તાજેતરમાં, સરકારે વધુ પડતી ખરીદી અને આયાતને નિયંત્રિત કરવા માટે સોના અને ચાંદી પર આયાત જકાત વધારીને ૧૫ ટકા કરી છે. આનો હેતુ વેપાર ખાધને મર્યાદિત કરવા અને વિદેશી હૂંડિયામણ બચાવવાનો છે.

ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) ના ડેટા અનુસાર, જૂનના પહેલા અઠવાડિયા સુધીમાં દેશના સોનાના ભંડારનું મૂલ્‍ય વધીને  $૧૧૪.૫૮ બિલિયન થયું હતું. જોકે, કુલ વિદેશી હૂંડિયામણ ભંડારમાં ઘટાડો થયો હતો. વિદેશી ચલણ સંપત્તિ (FCA) માં ઘટાડાને કારણે, કુલ વિદેશી હૂંડિયામણ અનામત ઘટીને  $૬૮૧.૬૧ બિલિયન થઈ ગયું છે.

સરકારે માત્ર સોના માટે જ નહીં પરંતુ ચાંદી માટે પણ આયાત નિયમો કડક કર્યા છે. વેપારીઓને હવે ચાંદીના બારની ચોક્કસ શ્રેણીઓની આયાત કરવા માટે સરકારી પરવાનગીની જરૂર પડશે. વિદેશ વેપાર મહાનિર્દેશાલય (DGFT) એ આ શ્રેણીની આયાતને મુક્‍ત થી પ્રતિબંધિત કરી છે. આનો અર્થ એ છે કે પરવાનગી વિના આયાત કરી શકાતી નથી.

વધુમાં, બેંકો, RBI-નિયુક્‍ત એજન્‍સીઓ અને DGFT-મંજૂર સંસ્‍થાઓ દ્વારા ચાંદીની આયાત પણ વધારાની ચકાસણીને આધીન રહેશે. ઇન્‍ડિયા ઇન્‍ટરનેશનલ બુલિયન એક્‍સચેન્‍જ (IIBX) દ્વારા આયાત માટે નિયમનકારી મંજૂરીની પણ જરૂર પડશે.

સરકાર સોના અને ચાંદીની આયાત પ્રત્‍યે સાવધ અભિગમ અપનાવી રહી છે. વધતા આયાત ખર્ચ અને કડક નિયમોને કારણે આગામી દિવસોમાં સ્‍થાનિક બજારમાં સોના અને ચાંદીના ભાવમાં વધઘટ થવાની સંભાવના છે. રોકાણકારો અને ઘરેણાં ખરીદદારોએ બજારની ગતિવિધિઓ પર પહેલા કરતાં પણ વધુ નજર રાખવાની જરૂર પડશે.