નવી દિલ્હી, તા.10: વૈશ્વિક અર્થતંત્ર અને ભૂ-રાજકારણમાં જેનું નામ આજે સૌથી વધુ ગૂંજી રહ્યું છે, તેવા BRICS સમૂહની 18મી સમિટ આગામી 12 અને 13 સપ્ટેમ્બરે નવી દિલ્હીના આંગણે યોજાવા જઈ રહી છે. આ સમિટમાં ભારત, ચીન અને રશિયા સહિત વિશ્વના 11 શક્તિશાળી દેશો એક મંચ પર ભેગા થશે. જોકે, વિશ્વ શાસનમાં વિકાસશીલ દેશોનો મજબૂત અવાજ બની ચૂકેલું આ સંગઠન આજે જેટલું ભવ્ય દેખાય છે, તેની શરૂઆત એટલી જ રસપ્રદ અને આશ્ચર્યજનક હતી. કારણ કે, આ સમૂહ કોઈ રાજકીય સંધિથી નહીં પરંતુ એક અર્થશાસ્ત્રીના રીસર્ચ પેપરના એક શબ્દથી અસ્તિત્વમાં આવ્યું હતું! 

કહાનીની શરૂઆત વર્ષ 2001માં થાય છે, જ્યારે ગોલ્ડમેન સેક્સના જાણીતા અર્થશાસ્ત્રી જીમ ઓ'નીલે એક આર્થિક રિપોર્ટ જાહેર કર્યો હતો. તેમણે પોતાના રિપોર્ટમાં દાવો કર્યો હતો કે બ્રાઝિલ, રશિયા, ભારત અને ચીન (BRIC) ભવિષ્યમાં દુનિયાની સૌથી ઝડપથી વિકસતી અર્થવ્યવસ્થાઓ બનશે. આ દેશોના નામના પ્રથમ અક્ષરો (Brazil, Russia, India, China) મેળવીને તેમણે 'BRIC' શબ્દ આપ્યો હતો. એ સમયે આ માત્ર એક આર્થિક ખ્યાલ હતો, કોઈ વાસ્તવિક જૂથ નહીં. પરંતુ આ વિચાર એટલો શક્તિશાળી સાબિત થયો કે વર્ષ 2006માં ન્યૂયોર્કમાં યુએન સામાન્ય સભા દરમિયાન ચારેય દેશોના વિદેશ મંત્રીઓ ભેગા થયા અને તેમણે આ ગ્રૂપને ઔપચારિક આકાર આપ્યો. 

આ જૂથની વાસ્તવિક તાકાત ત્યારે જોવા મળી જ્યારે 2009માં રશિયાના યેકાટેરિનબર્ગ ખાતે પ્રથમ 'BRIC' શિખર સંમેલન યોજાયું, જ્યાં ચારેય દેશોના સર્વોચ્ચ નેતાઓ એકસાથે બેઠા. ત્યારબાદ 2010માં દક્ષિણ આફ્રિકાના જોડાણથી આ જૂથ 'BRICS' બન્યું. વર્ષ 2024માં આ જૂથમાં આક્રમક વિસ્તાર થયો, જેમાં ઇજિપ્ત, ઇથોપિયા, ઈરાન, સાઉદી અરેબિયા અને સાઉદી અમીરાત (UAE) સામેલ થયા. આ બહુપક્ષીય વિસ્તરણની શ્રેણીમાં 2025માં ઇન્ડોનેશિયા પણ જોડાતા હવે BRICS 11 મહત્ત્વપૂર્ણ દેશોનો એક અભેદ્ય વૈશ્વિક સમૂહ બની ચૂક્યો છે. 

BRICS ના હાલના 11 સભ્ય દેશો:
•    મૂળભૂત અને પ્રારંભિક સભ્યો: બ્રાઝિલ, રશિયા, ભારત, ચીન, દક્ષિણ આફ્રિકા 
•    નવા જોડાયેલા સભ્યો (2024-2025): ઇજિપ્ત, ઇથોપિયા, ઈરાન, સાઉદી અરેબિયા, યુએઈ (UAE) અને ઇન્ડોનેશિયા 
આજે BRICS માત્ર આર્થિક સહયોગ પૂરતું સીમિત નથી રહ્યું, પરંતુ તે પશ્ચિમી દેશોના વર્ચસ્વ સામે વિકાસશીલ દેશો (Global South) માટે એક સમાન, સંતુલિત અને મજબૂત વૈશ્વિક મંચ પૂરું પાડી રહ્યું છે. નવી દિલ્હી ખાતે યોજાનારી આગામી સમિટ વિશ્વ શાસનની આ નવી દિશામાં એક નવો ઈતિહાસ રચવા જઈ રહી છે.