તા. ૧૨ નવેમ્બર ર૦ર૬ વિક્રમ સંવત ર૦૮૩ કારતક સુદ – ૩ ગુરૂવાર
પતિના દબાણમાં મહિલા દ્વારા પિયરની મિલ્કતમાં હિસ્સો માંગવો એ દહેજ માંગ
કોલકત્તા હાઇકોર્ટનો મહત્વનો ચુકાદો : દહેજની સ્પષ્ટ વ્યાખ્યા નકકી કરી
કોલકત્તા તા.૮: કલકત્તા હાઈકોર્ટે દહેજ અને આત્મહત્યા કેસ અંગે એક મહત્વપૂર્ણ ચુકાદો આપ્યો છે. આ કેસમાં, એક મહિલાએ પોતાની પુત્રીની હત્યા કરી અને પછી આત્મહત્યા કરી. પતિને આજીવન કેદની સજા ફટકારવામાં આવી હતી, જ્યારે તેના માતાપિતાને નિર્દોષ જાહેર કરવામાં આવ્યા હતા. બાર એન્ડ બેન્ચમાં પ્રકાશિત અહેવાલ મુજબ, પતિની સજાને પડકારતી અરજીની સુનાવણી કરતી વખતે, કોર્ટે જણાવ્યું હતું કે ષીને તેની પૈતૃક મિલકતમાં હિસ્સો માંગવાનો કાયદેસર અધિકાર છે, પરંતુ જો આવી માંગણી તેના પતિના દબાણ, મજબૂરી અથવા ઉત્પીડન હેઠળ કરવામાં આવે છે, તો તેને ભારતીય દંડ સંહિતા (IPC) ની કલમ ૩૦૪ગ્ હેઠળ દહેજની માંગણી ગણવામાં આવશે. ન્યાયાધીશ અરિજિત બેનર્જી અને અપૂર્બા સિહા રોયની બેન્ચે દહેજ હત્યા કેસમાં પતિની સજાને સમર્થન આપ્યું અને પુરાવાના અભાવે તેના માતાપિતાને નિર્દોષ જાહેર કર્યા.
૨ જુલાઈના પોતાના ચુકાદામાં, કોર્ટે જણાવ્યું હતું કેસ્ત્રી કાયદેસર રીતે પૈતૃક મિલકતમાં પોતાનો હિસ્સો દાવો કરવાનો હકદાર છે, પરંતુ જો આવો દાવો તેના પતિના દબાણ હેઠળ કરવામાં આવે છે, તો તે દહેજ માંગણીના દાયરામાં આવશે. જો માંગણી પતિની સૂચના અને દબાણનું પરિણામ હોય, તો એવું કહી શકાય નહીં કે આવી માંગણી દહેજ માંગણીની વ્યાપક વ્યાખ્યામાંથી બાકાત રાખી શકાય નહીં.
આ કેસ જૂન ૨૦૧૪ માં એક મહિલા અને તેની સગીર પુત્રીના મૃત્યુ સાથે સંબંધિત છે. લગ્નના ચાર વર્ષ પછી મહિલા તેના ઘરમાં લટકતી હાલતમાં મળી આવી હતી. ટ્રાયલ કોર્ટે શોધી કાઢ્યું હતું કે મહિલાએ આત્મહત્યા કરી હતી અને તેણીએ તેની પુત્રીની હત્યા કર્યા પછી આત્મહત્યા કરી હતી. કોર્ટે પતિ અને તેના માતાપિતાને ક્રૂરતા અને દહેજ મૃત્યુ માટે દોષિત ઠેરવ્યા હતા. પતિને આજીવન કેદની સજા ફટકારવામાં આવી હતી, અને તેના સાસરિયાઓને સાત વર્ષની સજા ફટકારવામાં આવી હતી. પતિએ હાઇકોર્ટમાં દલીલ કરી હતી કે દહેજ માંગણીના કોઈ પુરાવા નથી અને મહિલાએ ફક્ત પૈતૃક મિલકતમાં પોતાનો કાયદેસર હિસ્સો માંગ્યો હતો. જોકે, પુરાવાઓના આધારે, કોર્ટે શોધી કાઢ્યું કે મહિલાના ભાઈએ પરિવારની પૈતૃક મિલકતનો એક ભાગ વેચી દીધો હતો અને પૈસા તેની બહેનને આપી દીધા હતા. કોર્ટે શોધી કાઢ્યું કે આ પછી પણ, પતિએ મહિલા પર બાકીની પૈતૃક મિલકત તેના ભાઈને વેચવા અને તેનો હિસ્સો સોંપવા માટે દબાણ કરવાનું ચાલુ રાખ્યું.
કોર્ટે જણાવ્યું કે મહિલાને પૈતૃક મિલકતમાંથી પોતાનો હિસ્સો મેળવવાનો કાનૂની અધિકાર હોવા છતાં, પુરાવા સાબિત કરે છે કે આ કિસ્સામાં, પતિ તેના પર તેના માતાપિતાના ઘરેથી પૈસા લાવવા માટે દબાણ કરવાનું ચાલુ રાખ્યું, જેના કારણે મહિલાએ આ આત્યંતિક પગલું ભર્યું.
પતિએ એવી પણ દલીલ કરી હતી કે ઘટનાના બે દિવસ પછી દાખલ કરાયેલી FIR અવિશ્વસનીય હતી કારણ કે ફરિયાદી (મૃતક મહિલાના ભાઈ) એ ફાઇલ કરતા પહેલા વકીલોની સલાહ લીધી હતી. આ દલીલને ફગાવી દેતા, હાઇકોર્ટે જણાવ્યું હતું કે FIR દાખલ કરવામાં વિલંબ ફરિયાદ પક્ષના કેસને નબળો પાડતો નથી. કોર્ટે જણાવ્યું હતું કે જ્યારે કોઈ બહેન અને તેના બાળકના અચાનક મૃત્યુ જેવી દુઃખદ ઘટના બને છે, ત્યારે પીડિતાના નજીકના લોકો સ્તબ્ધ અને અવાચક થઈ જાય છે, ઘણીવાર નિર્ણય લેવામાં અસમર્થ હોય છે. અમારા મતે, આટલો વિલંબ ફરિયાદ પક્ષ સામે થઈ શકે નહીં. આવી સ્થિતિમાં, કાનૂની સલાહ લેવી એ મૂળ ફરિયાદી તરફથી સૌથી તર્કસંગત પગલું છે.
એ નોંધવું જોઈએ કે કોર્ટને આ કેસમાં સાસરિયાઓ વિરુદ્ધ કોઈ નક્કર પુરાવા મળ્યા નથી, નોંધ્યું છે કે ફરિયાદીએ ટ્રાયલ દરમિયાન તેમને દોષિત ઠેરવ્યા ન હતા અને અન્ય સાક્ષીઓએ તેમની ભૂમિકાનો ખાસ ઉલ્લેખ કર્યો ન હતો. ત્યારબાદ સાસરિયાઓને બધા આરોપોમાંથી મુક્ત કરવામાં આવ્યા હતા, જ્યારે પતિ દોષિત રહ્યો હતો અને તેમની સજા આજીવન કેદથી ઘટાડીને ૧૦ વર્ષની સખત કેદમાં ફેરવી દેવામાં આવી હતી. કોર્ટે ટિપ્પણી કરી હતી કે ભારતીય દંડ સંહિતા (IPC) ની કલમ 304B (દહેજ મૃત્યુ) હેઠળ આજીવન કેદ ફક્ત દુર્લભ કિસ્સાઓમાં જ લાદવી જોઈએ. વકીલો અભિષેક સિહા અને મધુશ્રી બેનર્જી પતિ (અપીલકર્તા) વતી હાજર થયા હતા.
(10:45 AM IST)
છેલ્લા 8 દિવસમાં સૌથી લોકપ્રિય 
