ડોમ્બિવલી : ધાર્મિક આસ્થા અને પર્યાવરણ સંરક્ષણનો સુંદર સમન્વય સાધતી એક પ્રેરણાદાયી પહેલ ડોમ્બિવલીમાંથી સામે આવી છે. ડોમ્બિવલીના MIDC વિસ્તારમાં શ્રી ગણેશ મંદિર સંસ્થાન દ્વારા ચલાવવામાં આવતી 'નિર્મલ્ય' (પૂજા સામગ્રી) રિસાયકલિંગ અને ખાતર બનાવવાની પરિયોજનાનું હવે આધુનિકીકરણ કરવામાં આવ્યું છે. સંસ્થાનના સમર્થકો દ્વારા દાનમાં આપવામાં આવેલી ત્રણ અત્યાધુનિક નવી મશીનોના ઉમેરાથી આ પ્રોજેક્ટની ઉત્પાદન ક્ષમતામાં મોટો ઉછાળો આવ્યો છે અને હવે આ કેન્દ્રની માસિક ક્ષમતા ૩ ટનથી વધીને સીધી ૫ ટન થઈ ગઈ છે.

દશેરાના શુભ દિવસે પરંપરાગત પૂજા-અર્ચના બાદ આ નવા મશીનોનું સંચાલન વિધિવત શરૂ કરવામાં આવ્યું હતું. આ પ્રોજેક્ટ અંતર્ગત દરરોજ અંદાજે ૧,૨૦૦ થી ૧,૫૦૦ કિલો જેટલું નિર્મલ્ય (ફૂલો, પૂજા સામગ્રી અને અન્ય ધાર્મિક વસ્તુઓ) એકત્રિત કરવામાં આવે છે. તાજેતરમાં સંપન્ન થયેલા ગણેશોત્સવ દરમિયાન વિવિધ વિસર્જન સ્થળો પરથી અદ્ભુત જાગૃતિ દર્શાવતા આશરે ૭૫ મેટ્રિક ટન નિર્મલ્ય આ કેન્દ્ર સુધી પહોંચાડવામાં આવ્યું હતું. ધાર્મિક સામગ્રીના આ વિશાળ જથ્થાનું સમયસર સંચાલન કરવું અગાઉ એક મોટો પડકાર હતો, પરંતુ હવે નવી મશીનો આવી જવાથી પ્રક્રિયા અત્યંત ઝડપી અને કાર્યક્ષમ બની ગઈ છે.

આ પરિયોજનાના સલાહકાર અને જાણીતા પર્યાવરણ નિષ્ણાત વિજય ઘોડેકરના માર્ગદર્શન હેઠળ તૈયાર થતું આ ઉત્તમ ગુણવત્તાનું જૈવિક ખાતર (ઓર્ગેનિક કમ્પોસ્ટ) સ્થાનિક નાગરિકો તેમજ વિવિધ સંસ્થાઓને અત્યંત રાહત દરે ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવે છે. પૂજાની પવિત્ર સામગ્રીને કચરામાં ફેંકી દેવાને બદલે તેને ઉપયોગી ખાતરમાં રૂપાંતરિત કરવાની આ પદ્ધતિ કચરા વ્યવસ્થાપન માટે એક ઉત્તમ ઉદાહરણ પૂરું પાડે છે.

શ્રી ગણેશ મંદિર સંસ્થાનની આ દીર્ઘદ્રષ્ટિવાળી પહેલ માત્ર તહેવારો દરમિયાન એકત્ર થતા કચરાની સમસ્યાને જ હલ નથી કરતી, પરંતુ પ્રકૃતિના જતન માટે પણ એક મોટું યોગદાન આપે છે. મુંબઈ અને આસપાસના વિસ્તારોમાં પર્યાવરણપ્રેમી આસ્થાનું આ કેન્દ્ર હવે અન્ય ધાર્મિક સંસ્થાઓ માટે પણ પ્રેરણારૂપ બની ગયું છે.