નવી દિલ્હી : ભારતે રશિયા પાસેથી પાંચ વધુ એસ-400 ટ્રાયમ્ફ એર ડિફેન્સ સિસ્ટમ હસ્તગત કરવાની દિશામાં મહત્વપૂર્ણ પગલું ભર્યું છે. ઓપરેશન સિંદૂરની ભવ્ય સફળતા બાદ આ સંરક્ષણ સોદાને વધુ વેગ મળ્યો છે. મોસ્કોએ નવી દિલ્હીને બિલ ઓફ ક્વોન્ટિટીઝ એટલે કે બીઓક્યુ પ્રસ્તાવ મોકલી આપ્યો છે, જેમાં બાંધકામ અને સામગ્રીની કિંમતની વિગતો સામેલ છે જેથી કિંમત અંગેની વાટાઘાટો સત્તાવાર રીતે શરૂ થઈ શકે. નરેન્દ્રભાઈ સરકાર દ્વારા વર્ષ 2018માં 5.43 અબજ યુએસ ડોલરના ખર્ચે કરારબદ્ધ કરાયેલી પાંચ એસ-400 સિસ્ટમમાંથી છેલ્લી સિસ્ટમ આ વર્ષે નવેમ્બરમાં ભારત પહોંચી જશે.

મીડિયાના એક વર્ગમાં ચાલી રહેલા અહેવાલોથી વિપરીત, ભારતે રશિયા પાસેથી પાંચમી પેઢીના બે સ્ક્વોડ્રન એસયુ-57 ફાઇટર એરક્રાફ્ટ ખરીદવા અંગે કોઈ નિર્ણય લીધો નથી, પરંતુ ભારતીય વાયુસેનાએ મોસ્કોના આ પ્રસ્તાવમાં રસ દાખવ્યો છે કારણ કે ચીનના શિ જિનપિંગ શાસન દ્વારા તિબેટના હોતાન, લ્હાસા અને ન્યિંગચી એરબેઝ પર પીઈએલએની પશ્ચિમી થિયેટર કમાન હેઠળ ચીની પાંચમી પેઢીના જે-20 ફાઇટર પ્લેન તૈનાત કરવામાં આવ્યા છે.

વિશ્વસનીય સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, પાંચ વધુ એસ-400 એર ડિફેન્સ સિસ્ટમ ખરીદવાની મંજૂરી અંગેનો નિર્ણય મોસ્કો સાથે કિંમત નક્કી થયા બાદ અને ભારતીય નાણા મંત્રાલયની લીલીઝંડી મળ્યા પછી કેબિનેટ કમિટી ઓન સિક્યોરિટી દ્વારા લેવામાં આવશે. આ પાંચમી એસ-400 સિસ્ટમ ભારતના પૂર્વીય સેક્ટરમાં ચીન સામેની સરહદે તૈનાત કરવામાં આવશે.

મે 2025માં ઓપરેશન સિંદૂર દરમિયાન એસ-400 સિસ્ટમે શાનદાર પ્રદર્શન કર્યું હતું, જ્યારે તેની લાંબા અંતરની મિસાઇલે પાકિસ્તાની હાર્ટલેન્ડમાં સિંધુ નદી પાર 314 કિલોમીટરના અંતરે એક પાકિસ્તાની અર્લી એરબોર્ન વોર્નિંગ એરક્રાફ્ટને નિશાન બનાવ્યું હતું. પાકિસ્તાનીઓએ આદમપુર અને ભુજ એરબેઝ પર તૈનાત એસ-400 સિસ્ટમને નિશાન બનાવવા માટે કામાકાઝી ડ્રોનનો ઉપયોગ કર્યો હતો, છતાં આ રશિયન સરફેસ ટુ એર મિસાઈલ સિસ્ટમે એ સુનિશ્ચિત કર્યું હતું કે તોડી પાડવાના ભયથી કોઈ પણ પાકિસ્તાની ફાઇટર પ્લેન ભારતીય સરહદની આસપાસ પણ આવી ન શકે.

વાસ્તવમાં, 10 મેના રોજ પાકિસ્તાની વાયુસેનાએ પોતાની તમામ હવાઈ સંપત્તિઓને અફઘાનિસ્તાન સાથેની ડુરંડ લાઇન નજીકના બેઝ પર ખસેડી દીધી હતી કારણ કે ભારતીય બ્રહ્મોસ મિસાઇલો દ્વારા તેમના 11 એરબેઝ પર હુમલો કરવામાં આવ્યો હતો અને ભારતીય એસ-400 તથા આકાશ તીર એર ડિફેન્સ સિસ્ટમ દ્વારા તેમના સાત જેટલા ફાઇટરોને આકાશમાં જ તોડી પાડવામાં આવ્યા હતા. આગામી 11 થી 13 સપ્ટેમ્બરના રોજ બ્રિક્સ શિખર સંમેલન માટે રશિયન રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિનના દિલ્હી પ્રવાસ દરમિયાન હાઇપરસોનિક મિસાઈલ ક્ષેત્રે ભારત અને રશિયા વચ્ચેનો સંરક્ષણ સહયોગ વધુ મજબૂત બનશે.